ნაყოფიერების შენარჩუნება და დამხმარე რეპროდუქციული ტექნოლოგიები ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებში

შეშფოთება მკურნალობის შეჩერების გამო

ძუძუს კიბოს დიაგნოზის მქონე ახალგაზრდა ქალებისთვის ნაყოფიერება მკურნალობისას და მის შემდეგ მნიშვნელოვანი საზრუნავია. განსაკუთრებით ჰორმონრეცეპტორ-დადებით ადრეულ ძუძუს კიბოში ადიუვანტური ჰორმონული სუპრესიის მკურნალობა 5-დან 10 წლამდე გრძელდება და ეს პერიოდი რეპროდუქციისთვის კრიტიკული შეიძლება იყოს. ნაყოფიერების შენარჩუნებისა და ორსულობის მცდელობის ერთ-ერთი მთავარი კითხვა ისაა, ზრდის თუ არა ადიუვანტური ენდოკრინული მკურნალობის დროებით შეჩერება ან დამხმარე რეპროდუქციული ტექნოლოგიების გამოყენება ძუძუს კიბოს განმეორების რისკს.

POSITIVE კვლევა

POSITIVE ამ კითხვებზე საპასუხოდ დაიგეგმა და ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებში ორსულობის მცდელობის უსაფრთხოება და ეფექტიანობა შეაფასა. კვლევა დეტალურადაა აღწერილი 2024 წლის 29 მაისს JCO ჟურნალში გამოქვეყნებულ სტატიაში „Fertility Preservation and Assisted Reproduction in Patients With Breast Cancer Interrupting Adjuvant Endocrine Therapy to Attempt Pregnancy“.

POSITIVE კვლევის შედეგები

1. ენდოკრინული მკურნალობის შეჩერების გავლენა

POSITIVE-ის პირველადმა ანალიზმა შეისწავლა ადიუვანტური ენდოკრინული მკურნალობის დროებით შეჩერების გავლენა ძუძუს კიბოს შედეგებზე.

• მედიანურად 41-თვიანი დაკვირვებისას გამოვლინდა, რომ მკურნალობის შეჩერება რეციდივის (განმეორების) რისკს არ ზრდიდა .
• ამიტომ დროებითი შეჩერება სათანადო მართვისას უსაფრთხო ვარიანტი შეიძლება იყოს.

2. დამხმარე რეპროდუქციული ტექნოლოგიების უსაფრთხოება

• კვლევაში დამხმარე რეპროდუქციული ტექნოლოგიის მომხმარებელი პაციენტები სპონტანურად დაორსულებულ პაციენტებს შეადარეს:
• დამხმარე ტექნოლოგიის მომხმარებლებში კიბოს რეციდივის მხრივ უარყოფითი გავლენა არ გამოვლენილა.
• ეს შედეგი მხარს უჭერს ძუძუს კიბოს პაციენტებში დამხმარე რეპროდუქციული ტექნოლოგიის უსაფრთხოდ გამოყენების შესაძლებლობას.

3. ორსულობის წარმატება ასაკის მიხედვით

• 35 წლამდე ქალები: 80%-ს მინიმუმ ერთი წარმატებული ორსულობა ჰქონდა.
• 40-42 წლის ქალები: 50%-მა წარმატებულ ორსულობას მიაღწია.
• დამხმარე რეპროდუქციული ტექნოლოგიის გამოყენებამ ასაკთან დაკავშირებული წარმატების განსხვავებების შემცირებაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა.

ორსულობის წარმატებაზე მოქმედი ფაქტორები

ასაკი

• ასაკი ორსულობის წარმატების ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორია. ახალგაზრდა ასაკში მცდელობა წარმატების მაჩვენებელს ზრდის.

ქიმიოთერაპიის გამოყენება

• გონადოტოქსიკური ქიმიოთერაპია: cyclophosphamide-ისა და ანტრაციკლინის შემცველ რეჟიმებს უნაყოფობის უფრო მაღალი რისკი აქვს.
• GnRH ანალოგებით საკვერცხეების დათრგუნვამ ეს რისკები შეიძლება შეამციროს.

დამხმარე რეპროდუქციული ტექნოლოგიის გამოყენება

• დამხმარე ტექნოლოგია ორსულობის მაჩვენებელს ზრდის განსაკუთრებით ქიმიოთერაპიის მიმღებ და მანამდე არნამშობიარებ ქალებში.
• მათთვის, ვისაც მკურნალობისთვის დრო არ აქვს ან სოციალურ-ეკონომიკური მიზეზებით დამხმარე ტექნოლოგიებზე ხელი არ მიუწვდება, ალტერნატიული სტრატეგიები შეიძლება იყოს რეკომენდებული.

GnRH ანალოგების როლი

GnRH ანალოგები და ნაყოფიერების შენარჩუნება

GnRH ანალოგები ჰიპოთალამუსიდან წარმოქმნილი გონადოტროპინის გამომათავისუფლებელი ჰორმონის (GnRH) სინთეზური წარმოებულებია. აგონისტებად და ანტაგონისტებად ორ ჯგუფად იყოფა.

GnRH ანალოგები საჭიროა, როდესაც: 

• ჰორმონრეცეპტორ-დადებითი ძუძუს კიბოს მქონე პრემენოპაუზურ ქალში ესტროგენის სუპრესიაა საჭირო
• ქიმიოთერაპიის დაწყებამდე ნაყოფიერების შენარჩუნება იგეგმება
• მაღალი რისკის პაციენტებში საკვერცხეების სუპრესია მიზანშეწონილად მიიჩნევა

მკურნალობა ქიმიოთერაპიისას ან მის შემდეგ გარკვეული პროტოკოლებით ჩვეულებრივ 2-5 წელი შეიძლება ტარდებოდეს. ხანგრძლივობა პაციენტის საერთო მდგომარეობაზე, სტადიასა და მენოპაუზის შემდეგ ჰორმონების დონის მონიტორინგზეა დამოკიდებული.

ქიმიოთერაპიის დროს GnRH ანალოგების გამოყენებამ საკვერცხეების უკმარისობის რისკი შეიძლება შეამციროს:

• მეტაანალიზები მიუთითებს, რომ GnRH ანალოგებმა ორსულობის მაჩვენებლები შეიძლება გაზარდოს.
• დამხმარე რეპროდუქციულ ტექნოლოგიებზე წვდომის არმქონე პაციენტებისთვის GnRH ანალოგები კარგი ალტერნატივა შეიძლება იყოს.

ენდოკრინულ მკურნალობაზე დაბრუნება და მკურნალობისადმი ერთგულება

მკურნალობაზე დაბრუნების მაჩვენებელი

POSITIVE კვლევაში პაციენტთა 74% ორსულობის მცდელობის შემდეგ ენდოკრინულ მკურნალობას დაუბრუნდა. ეს საერთო ძუძუს კიბოს პოპულაციაზე მაღალი მაჩვენებელია.

• მკურნალობისადმი ერთგულების სტრატეგიები: ორსულობის მცდელობისას შესვენებამ ზოგ პაციენტში მკურნალობისადმი ერთგულება გაზარდა.

გრძელვადიანი დაკვირვება

ჰორმონმგრძნობიარე ძუძუს კიბოში რეციდივის რისკი მრავალი წლის განმავლობაში შეიძლება რჩებოდეს:

• კვლევა მონაწილეებზე 10-წლიანი დაკვირვების გაგრძელებას გეგმავს.
• გრძელვადიანი მონაცემები მეტ ინფორმაციას მოგვცემს მოგვიანებითი ორსულობებისა და კიბოს რეციდივის შესახებ.

მაღალი რისკის პაციენტები და ორსულობის დაგეგმვა

რჩევები მე-3 სტადიის პაციენტებისთვის

მე-3 სტადიის ჰორმონრეცეპტორ-დადებითი ძუძუს კიბოს მქონე ქალებისთვის ორსულობის რეკომენდაციები უფრო რთულია:

• რეციდივის მაღალი რისკი: მართალია, ორსულობა რეციდივის რისკს არ ზრდის, მაგრამ ამ პაციენტებს დეტალური რისკის შეფასება სჭირდებათ.
• ინდივიდუალური მიდგომა: გეგმა ინდივიდუალურად უნდა შედგეს ასაკის, საერთო ჯანმრთელობისა და ორსულობის სურვილის გათვალისწინებით.

CDK4/6 ინჰიბიტორები და ნაყოფიერება

ადიუვანტურად გამოყენებული CDK4/6 ინჰიბიტორების (მაგალითად, abemaciclib-ის და ribociclib-ის) გავლენა ნაყოფიერებაზე ჯერ კიდევ შესწავლის საგანია.

• ზოგი კვლევა ვარაუდობს, რომ ამ პრეპარატების გავლენა საკვერცხეების ფუნქციაზე მინიმალურია.
• ამ პაციენტებისთვის შეიძლება GnRH ანალოგებით საკვერცხეების დაცვის სტრატეგიები განიხილებოდეს.

ზოგადი რეკომენდაციები და მომავალი კვლევა

პაციენტზე მორგებული კონსულტაცია

• ორსულობის გეგმები პაციენტთან ადრევე უნდა განიხილებოდეს.
• ნაყოფიერების შენარჩუნების ვარიანტები დეტალურად უნდა წარედგინოს მანამდე არნამშობიარებ და ახალგაზრდა ასაკში დიაგნოზირებულ პაციენტებს.

კომენტარი

POSITIVE-ის შემდგომი ანალიზები განსაკუთრებულ ყურადღებას ძუძუთი კვებას, საკვერცხეების რეზერვსა და გრძელვადიან ნაყოფიერებას დაუთმობს. ასევე უფრო მეტად უნდა შეისწავლონ სხვადასხვა რეჟიმის გავლენა ნაყოფიერებაზე.

შედეგად, POSITIVE კვლევამ აჩვენა, რომ ჰორმონრეცეპტორ-დადებითი ძუძუს კიბოს პაციენტებში ორსულობის მცდელობა უსაფრთხოა და დამხმარე რეპროდუქციულმა ტექნოლოგიებმა წარმატებული ორსულობის მაჩვენებლები შეიძლება გაზარდოს. ადიუვანტური ენდოკრინული მკურნალობის დროებითი შეჩერება, სათანადო მართვისას, რეციდივის რისკს არ ზრდის. მომავალი კვლევები გრძელვადიანი შედეგებისა და ახალი მკურნალობის ნაყოფიერებაზე გავლენის უკეთ გაგებაში დაგვეხმარება.