ნაწოლი — რა უნდა ვიცოდეთ დეკუბიტური წყლულის შესახებ

რა არის ნაწოლი — დეკუბიტური წყლული?

დეკუბიტური წყლული ასევე ცნობილია წნევითი წყლულის, ზეწოლითი ჭრილობის ან ნაწოლის სახელით. ეს პაციენტის კანზე ღია ჭრილობას ნიშნავს. დეკუბიტური წყლულები ჩვეულებრივ ძვლოვანი უბნების დამფარავ კანზე ჩნდება. მათი ყველაზე ხშირი ადგილებია:

• თეძო
• ზურგი
• კოჭები 
• დუნდულები

ეს მდგომარეობა ხშირია შემდეგ ადამიანებში:

• უფრო ხანდაზმულებში
• შემცირებული მოძრაობის მქონეებში
• საწოლში ან ეტლში ხანგრძლივად მყოფებში
• დახმარების გარეშე სხეულის გარკვეული ნაწილების მოძრაობის უუნაროებში
• მგრძნობიარე / მყიფე კანის მქონე ადამიანებში

ნაწოლები მკურნალობას ექვემდებარება, თუმცა ქრონიკული ღრმა წყლულების მკურნალობა რთულია. შეხორცება სხვადასხვა ფაქტორზეა დამოკიდებული, მათ შორის კონკრეტულ გარეგნობაზე, ძირითად სამედიცინო მდგომარეობებსა და წყლულის სტადიაზე / ეტაპზე.

რა სიმპტომები აქვს ნაწოლს?

ნაწოლის თითოეულ ეტაპს განსხვავებული სიმპტომები აქვს. გარეგნობის მიხედვით პაციენტს შეიძლება ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან რომელიმე ჰქონდეს:

• კანის ფერის ცვლილება 
• დაზიანებულ ადგილზე ტკივილი 
• ინფექცია 
• კანის გახსნა
• ირგვლივ კანზე უფრო რბილი ან უფრო მაგარი კანი

რა სტადიები აქვს ნაწოლს?

დეკუბიტური წყლულები ეტაპობრივად ვლინდება. არსებობს სტადიის განსაზღვრის პროცესი, რომელიც სამედიცინო პერსონალს დიაგნოსტიკასა და მკურნალობაში ეხმარება.

სტადია 1

კანი არ არის გახსნილი და მთლიანობა შენარჩუნებულია, თუმცა ფერი შეცვლილია. თუ თხელი კანი გაქვთ, უბანი შეიძლება წითელი ჩანდეს. მუქი კანისას ფერი შეიძლება ლურჯიდან იისფრამდე შეიცვალოს. ასევე შეიძლება ნორმალურ კანზე ოდნავ თბილი იყოს და შეშუპდეს.

სტადია 2

კანზე ზედაპირული წყლული ან ეროზია ჩნდება და გახსნა არსებობს. ასევე შეიძლება სითხით სავსე ბუშტუკი იყოს.

სტადია 3

წყლული კანში უფრო ღრმაა. ცხიმოვან შრეს აზიანებს და კრატერს ჰგავს.

სტადია 4

ამ ეტაპზე მრავალი შრე, მათ შორის კუნთი და ძვალიც, ზიანდება.

სტადიის განუსაზღვრელი

Eschar სახელწოდების მუქი და მაგარი ფოლაქი სრულ შეფასებასა და სტადიის დადგენას ართულებს. წყლულის სრულად განსასაზღვრად ადგილის დამატებითი ვიზუალიზაცია ან ქირურგიული შეფასება სჭირდება. წყლულში ასევე შეიძლება იყოს ფერშეცვლილი ქსოვილოვანი ნარჩენები, ცნობილი როგორც გაფანტული ნადები (ყვითელი, მოყვითალო-მოყავისფრო, მწვანე ან ყავისფერი), რაც სრულ შეფასებას ართულებს.

რატომ ჩნდება ნაწოლი?

ხანგრძლივი ზეწოლა, კანის ნესტიანობა, ცუდი სისხლის მიმოქცევა და არასაკმარისი კვების მსგავსი ფაქტორები ნაწოლების ძირითადი მიზეზია. სხეულის ერთსა და იმავე ნაწილზე ხანგრძლივად წოლამ კანის დაზიანება შეიძლება გამოიწვიოს. თეძოს, ქუსლისა და კუდუსუნის გარშემო უბნები განსაკუთრებით მგრძნობიარეა ზეწოლითი წყლულების მიმართ.

ჭარბ ტენიანობასთან ერთად ცუდი ჰიგიენით გამოწვეული კანის გამაღიზიანებელი ნივთიერებები, მაგალითად, შარდი და განავალი, ნაწოლის წარმოქმნას უწყობს ხელს. საწოლს მიჯაჭვული ადამიანის ქვეშ არსებული ზეწარიც ხახუნით შეიძლება ნაწოლს უწყობდეს ხელს.

ვის აქვს ნაწოლის რისკი?

დეკუბიტური წყლულისთვის რამდენიმე რისკფაქტორი არსებობს:

• თუ საწოლში წოლისას ან ეტლში ჯდომისას დამოუკიდებლად მოძრაობა ან პოზიციის შეცვლა არ შეგიძლიათ, შეიძლება რისკის ქვეშ იყოთ. 
• ხანდაზმულ ასაკში კანი უფრო მყიფე და მგრძნობიარე შეიძლება იყოს, რაც რისკს ზრდის. 
• არასაკმარისი კვებითი ჩვევები ან რაციონში საკვები ნივთიერებების (განსაკუთრებით ცილის) ნაკლებობა კანის მდგომარეობაზე შეიძლება მოქმედებდეს და რისკს ზრდიდეს.
• დიაბეტის მსგავსმა მდგომარეობებმა შეიძლება სისხლის მიმოქცევა შეზღუდოს, რაც კანში ქსოვილის დაზიანებასა და რისკის მატებას იწვევს.

როგორ დიაგნოსტირდება ნაწოლი?

მდგომარეობის პირველად შემჩნევმა სამედიცინო მუშაკმა შეიძლება ჭრილობის მოვლის გუნდთან გადაგამისამართოთ, რომელშიც ზეწოლითი წყლულების მკურნალობის გამოცდილების მქონე ექიმები, სპეციალისტები და ექთნები არიან (პალიატიური მოვლის, პლასტიკური ქირურგიის, ონკოლოგიისა და ინტენსიური თერაპიის გუნდების მსგავსად). ჯგუფი წყლულს რამდენიმე საკითხით შეაფასებს. მათ შორისაა: 

• წყლულის ზომა და სიღრმე 
• წყლულის მიერ უშუალოდ დაზიანებული ქსოვილის ტიპები, მაგალითად, კანი, კუნთი ან ძვალი 
• წყლულით დაზიანებული კანის ფერი
• წყლულის შედეგად ქსოვილის სიკვდილის მოცულობა
• წყლულის მდგომარეობა, მაგალითად, ინფექციის არსებობა, ძლიერი სუნი და სისხლდენა

სამედიცინო პერსონალმა შეიძლება დეკუბიტური წყლულიდან სითხისა და ქსოვილის ნიმუშები აიღოს. ასევე შეიძლება ბაქტერიების ზრდისა და კიბოს ნიშნები შეამოწმოს.

ნაწოლის მკურნალობა

მკურნალობა წყლულის სტადიასა და მდგომარეობაზეა დამოკიდებული. ის შეიძლება მოიცავდეს: 

• წამლებს
• ადგილობრივ ჭრილობის მოვლას, კრემებს, მათ შორის სპეციალური ნახვევის რეკომენდაციებს 
• ცხოვრების წესის ცვლილებებს, როგორიცაა პოზიციის ხშირი შეცვლა, სპეციალური ბალიშების გამოყენება და ჯანსაღი კვების არჩევანი 
• ცილით მდიდარ რაციონს 
• არსებული ნებისმიერი ინფექციის მკურნალობას 
• ქირურგიას

ანტიბაქტერიულ წამლებს ინფექციის მკურნალობა შეუძლია. ასევე შეიძლება მიიღოთ წამალი ნებისმიერი დისკომფორტის მოსახსნელად ან შესამცირებლად.

ექიმმა შეიძლება გირჩიოთ მკვდარი ან ინფიცირებული ქსოვილების გაწმენდის პროცედურა, რომელსაც დებრიდმენტი ეწოდება.

შეხორცების ხელშესაწყობად მნიშვნელოვანია ნაწოლის უბანი სუფთა, მშრალი და გამაღიზიანებელი ნივთიერებებისგან თავისუფალი შეინარჩუნოთ.

დეკუბიტური წყლულის მკურნალობისას ზეწოლის მოხსნა და პოზიციის ხშირი შეცვლა ძალიან მნიშვნელოვანია. ასევე მნიშვნელოვანია ჭრილობის ადგილზე ხახუნის შემცირება.

სამედიცინო გუნდმა ჭრილობის ნახვევი შეიძლება ხშირად შეგიცვალოთ.

ზოგიერთი მკურნალობა უფრო შორსწასული წყლულებისთვის მნიშვნელოვანია (მაგალითად, 3 და 4 სტადიისას ქირურგიული დებრიდმენტი და ჭრილობის უარყოფითი წნევით თერაპია), თუმცა ყველა წყლულს შეიძლება დაეხმაროს ზოგადი სტრატეგიები, როგორიცაა ადგილის სისუფთავე, ხახუნისა და ტენიანობის შემცირება. ზეწოლის მოხსნა, პაციენტის პოზიციის ხშირი შეცვლა და ცილით მდიდარი კარგი კვება შედეგებს აუმჯობესებს.

თქვენი კონკრეტული მკურნალობის სტრატეგია რამდენიმე ფაქტორზეა დამოკიდებული და ექიმი თქვენთან განიხილავს, რა შეიძლება იყოს საუკეთესო თქვენი წყლულისთვის.

საბოლოო შენიშვნები

შეხორცების პროცესი ნაწოლის სტადიაზეა დამოკიდებული. რაც უფრო ადრე დაისმება დიაგნოზი, მით უფრო ადრე დაიწყება მკურნალობა და შეხორცება.

ექიმმა შეიძლება კვების წესის შეცვლა გირჩიოთ. შორსწასულ ნაწოლებს ჩვეულებრივ უფრო ინტენსიური მკურნალობა და შეხორცების უფრო ხანგრძლივი დრო სჭირდება.