რა არის ვენური პორტი და ცენტრალური ვენური კათეტერი? მნიშვნელობა ონკოლოგიური მკურნალობისთვის
ამ სტატიაში
რა არის ცენტრალური ვენური კათეტერი და პორტი?
ცენტრალური ვენური კათეტერი ცენტრალურ/მთავარ ვენებში მოთავსებული კანულაა, რომელიც სისხლის ნიმუშის აღებას, ხსნარისა და წამლის შეყვანასა და სასიცოცხლო ფუნქციების კონტროლს უზრუნველყოფს. ის განსაკუთრებით სჭირდებათ ხშირი მკურნალობისა და სისხლის აღების საჭიროების მქონე პაციენტებს, მაგალითად კიბოს პაციენტებს, რომლებშიც ვენური პორტი სახელწოდების სპეციალიზებული ცენტრალური ვენური კათეტერი გამოიყენება. სტანდარტული კათეტერისგან განსხვავებით, პორტის კამერა ხანგრძლივი გამოყენების უზრუნველსაყოფად კანქვეშ თავსდება.
როდის გამოიყენება ცენტრალური ვენური კათეტერები და ვენური პორტები?
- როდესაც მკლავის ვენების გამოყენება პრობლემურია — ქიმიოთერაპიები განსაზღვრული პერიოდებით განმეორებადი წამლებია; როგორც ვენის ხელახალი გახსნის მცდელობები, ისე თავად ქიმიოთერაპია დროთა განმავლობაში მკლავის ვენებს გამოუსადეგარს ხდის. ვენურმა პორტებმა ონკოლოგიური მკურნალობა ვენის ძიების სირთულის გარეშე შესაძლებელი გახადა. პორტით ზოგი ქიმიოთერაპიული წამლის მცირე რეზერვუარებით შინ გამოყენებაც შეიძლება.
- განსაკუთრებით ინტენსიური თერაპიის პაციენტებში ცენტრალური ვენური წნევის, ცენტრალური ვენური ჟანგბადის სატურაციის ან ფილტვის არტერიისა და გულის პარამეტრების უწყვეტი კონტროლისთვის.
- პლაზმაფერეზის, აფერეზის ან ჰემოდიალიზის მკურნალობისთვის.
- ვენურ სისტემაში ჩარევებისთვის, როგორიცაა კარდიოსტიმულატორის, inferior vena cava-ს (ქვედა ღრუ ვენის) ფილტრის მოთავსება და ვენური თრომბოლიზური (თრომბის დამშლელი) მკურნალობა.
როდის არ თავსდება?
- შედედების პრობლემის / სისხლდენის დარღვევის მქონე პირებში სხვადასხვა სიფრთხილის ზომის მიღებით ან სისხლდენის რისკის გამოსწორებამდე.
- სუნთქვის უკმარისობა
- მომატებული ქალასშიდა წნევა
- სამიზნე ცენტრალურ ვენაში თრომბოზი/თრომბი
- შესაბამის უბანზე კანის ინფექცია, დამწვრობა და მსგავსი მდგომარეობა.
- სამიზნე სისხლძარღვში სისხლდენა
- არაკოოპერაციული / კომუნიკაციის სირთულის მქონე პაციენტი
ცენტრალური ვენური კათეტერების 4 ტიპია: უტუნელო, ტუნელირებული (მაგალითად Hickman, Broviac), ქირურგიულად კანქვეშ მოთავსებული (პორტი) და მკლავის მთავარ ვენებში მოთავსებული. ამ სტატიაში ვისაუბრებთ გულმკერდის მიდამოში ქირურგიულად კანქვეშ მოთავსებულ პორტკათეტერზე.
რომელ მთავარ ვენებში თავსდება?
ცენტრალური ვენური წვდომის მოწყობილობების პრიორიტეტული ადგილებია კისრისა და მკლავის ზედა ნაწილის მთავარი ვენები (შიგნითა საუღლე, გარეთა საუღლე და ლავიწქვეშა ვენები). უფრო იშვიათად საზარდულის მთავარი ვენები ირჩევა.
რა პირობებში თავსდება პორტი?
პროცედურამდე რეკომენდებულია ფრთხილი შეფასება, რომელიც პაციენტის სამედიცინო ისტორიას, ფიზიკურ გასინჯვასა და შესაბამის ლაბორატორიულ და რადიოლოგიურ ტესტებსაც მოიცავს.
ვენური პორტი საოპერაციოში ან ინტერვენციული რადიოლოგიის განყოფილებაში, ადგილობრივი ანესთეზიით და მკაცრი სტერილური პირობებით უნდა მოთავსდეს. სურვილის მიხედვით პაციენტს შეიძლება მსუბუქი ანესთეზია (სედაცია) ჩაუტარდეს ან არ ჩაუტარდეს.
პორტის მოთავსებამდე ან მოვლისას რუტინული ანტიბიოტიკი რეკომენდებული არ არის.
როგორ თავსდება პორტი?
ვენაში პირველი შესვლა შეიძლება ღია ან პერკუტანული (კანის გაუხსნელად, უშუალოდ ნემსით) მიდგომით მოხდეს. უეცარი გართულების განვითარების რისკის მხრივ ღია ტექნიკა საუკეთესო მიდგომაა. კვლევები აჩვენებს, რომ სწორი ვენისა და შესვლის ადგილის საპოვნელად ულტრაბგერის გამოყენება წარმატების მაჩვენებელს ზრდის.
როგორ ვხვდებით, რომ პორტი სწორად მოთავსდა?
კათეტერის წვერის მდებარეობა რადიოლოგიურად, ინტრაოპერაციული (პროცედურისას) ფლუოროსკოპიით ან პოსტოპერაციული (პროცედურის შემდეგ) გულმკერდის რენტგენით უნდა დადასტურდეს. წვერის სასურველი ადგილია გულის მარჯვენა წინაგულისა და ზედა ღრუ ვენის (superior vena cava) შეერთება.
რა უნდა გაკეთდეს პორტის მოთავსების შემდეგ?
პროცედურის შემდეგ ტემპერატურის, პულსის, წნევისა და სუნთქვის სიხშირის საკონტროლოდ პაციენტზე 4 საათის განმავლობაში დაკვირვებაა საჭირო. თუ პაციენტს დისპნოე (სუნთქვის გაძნელება) ან გულმკერდის ტკივილი აქვს, საჭიროა გულმკერდის რენტგენოგრაფია.
ქირურგიულად მოთავსებული ცენტრალური ვენური კათეტერის, პორტის, გამოყენება ჩვეულებრივ პროცედურიდან 72 საათში იწყება. პორტის უბანს პირველი 3 დღე დახურული ნახვევი უკეთდება, 5 დღე წყლის უშუალო შეხება რეკომენდებული არ არის და ნაკერები 10 დღის შემდეგ იხსნება.
როგორ მოვუაროთ პორტს?
ხსნარის ნებისმიერი შეყვანის ან სისხლის აღების დასრულების შემდეგ პორტის ფიზიოლოგიური ხსნარით რუტინული გამორეცხვაა რეკომენდებული.
მკურნალობადასრულებულ პაციენტებში აქტიურად გამოუყენებელი პორტის გამტარობის შესანარჩუნებლად თვეში ერთხელ გამორეცხვას ვურჩევთ. არსებობს კვლევის ანგარიშები, რომლებიც გახანგრძლივებულ ინტერვალებს, მაგალითად ყოველ 8 კვირაში ან 3-4 თვეში გამორეცხვას უჭერს მხარს.
პორტკათეტერების გამოყენებისა და მოვლის შესახებ, თქვენი ონკოლოგიური ექთნისგან დეტალური ინფორმაციის მიღებაც შეგიძლიათ.
- რა ვიზუალიზაციის (რადიოლოგიური) ტესტები გამოიყენება კიბოს დროს?
წყაროები
Central venous access in oncology: ESMO Clinical Practice Guidelines.
Ann Oncol. 2015.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.