რა არის ვირხოვის კვანძი და საიდან მოდის მისი სახელი?

ვირხოვის კვანძი კიბოს მეტასტაზირებაზე მიმანიშნებელ, უმეტესად მარცხენა ლავიწის ზემოთ მდებარე შეშუპებულ ლიმფურ კვანძს გულისხმობს.

სხვა განმარტებით, ვირხოვის კვანძი ლიმფური კვანძია და ლიმფური სისტემის ნაწილს წარმოადგენს. ის გულმკერდის ღრუში გამავალი მთავარი ლიმფური სადინრის, ე.წ. „გულმკერდის სადინრის“ (ductus thoracicus), ბოლო კვანძია.

ვირხოვის კვანძი ყველაზე ხშირად კუჭის კიბოს დროს გვხვდება, თუმცა შეიძლება სხვა სახის კიბოს დროსაც განვითარდეს.

ვირხოვის კვანძი აღწერილია, როგორც ნაწლავებიდან, უროგენიტალური (საშარდე გზების) სისტემიდან, საყლაპავიდან, მთავარი სანაღვლე სადინრიდან, ღვიძლიდან, პანკრეასიდან და ფილტვებიდან წარმოშობილი კიბოს უჯრედების ჩათესვისა და გავრცელების ადგილი. ის ასევე აღწერილია ბრტყელუჯრედოვანი კარცინომისა და ლიმფომის დროს.

ვირხოვის კვანძის სახელის ისტორია

დოქტორი რუდოლფ ვირხოვი, რომლის სახელიც ეწოდა ვირხოვის კვანძს, 1821 წელს პრუსიაში (ახლანდელ პოლონეთში) დაიბადა და სამედიცინო განათლება 1843 წელს ბერლინში დაასრულა.

1848 წელს დოქტორმა ვირხოვმა კუჭის, საკვერცხისა და პანკრეასის კიბოსთან დაკავშირებით აღწერა სუპრაკლავიკულური ლიმფადენოპათია (ლავიწის ზემოთ ლიმფური კვანძის გადიდება). დოქტორმა ვირხოვმა მის მიერ აღწერილი ეს შეშუპებული ლიმფური კვანძი ფილტვისა და გულმკერდის ღრუს ლიმფური სადინრით გავრცელებული კიბოს საბოლოო წერტილად მიიჩნია.

„ამიტომ, განსაკუთრებით კუჭის, პანკრეასის, საკვერცხის და სხვა სახის კიბოს დროს, პროცესი თანდათან ვრცელდება მუცლის ქვედა ნაწილის ლიმფური კვანძებიდან გულმკერდის სადინრის გასწვრივ უკანა შუასაყარის კვანძებისკენ და საბოლოოდ კისრის შეერთების მიდამოს იუგულარულ კვანძებსაც მოიცავს.“ — წერდა დოქტორი ვირხოვი.

აშშ-ში ვირხოვის კვანძს ეს სახელი დოქტორ ვირხოვის აღნიშნული აღწერის გამო ეწოდა. საფრანგეთში კი ამ ფენომენს „ტრუაზიეს ნიშანი“ უწოდეს ფრანგი ექიმის შარლ ემილ ტრუაზიეს პატივსაცემად, რომელმაც ეს მდგომარეობა 1889 წელს აღწერა; თუმცა ამჟამად ის მთელ მსოფლიოში ვირხოვის კვანძის სახელითაა ცნობილი.

დოქტორი ვირხოვის სხვა სამეცნიერო წვლილს შორისაა ლეიკემიის ერთ-ერთი პირველი აღწერის შედგენა და თრომბოზისა და ემბოლიის (სისხლძარღვში სისხლის შედედების პრობლემა) აღსაწერად ტერმინების შექმნა.

პირველი სწორი ვარაუდი კიბოს წარმოშობის შესახებ

მისი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი წვლილი იყო იმის დადგენა, რომ ადამიანის ყველა დაავადებას უჯრედული საფუძველი აქვს. დოქტორი ვირხოვი მიიჩნევდა, რომ კიბო ქსოვილების ძლიერი გაღიზიანებისგან წარმოიშობა („ქრონიკული გაღიზიანების თეორია“). ის პირველი იყო, ვინც სწორად დააკავშირა კიბოს უჯრედების წარმოშობა ნორმალურ უჯრედებთან.

უჯრედული პათოლოგიის ფუძემდებელი

ქრონიკული გაღიზიანების თეორია დღეს ცნობილია, როგორც ქრონიკული ანთება და დოქტორი ვირხოვი ამბობდა, რომ ამ მდგომარეობას კიბოს მიზეზად მიიჩნევდა — ეს ვარაუდი დიდწილად სწორი აღმოჩნდა. ის ამბობდა, რომ ყველა უჯრედი, კიბოს უჯრედების ჩათვლით, სხვა უჯრედებისგან წარმოიშობა. მისმა აღმოჩენებმა და განმარტებებმა განაპირობა ის, რომ მას უჯრედული პათოლოგიის ფუძემდებლად ვიცნობთ.

თავის კოლეგა ბენო რაინჰარდტთან ერთად მან დააარსა ჟურნალი Archiv für pathologische Anatomie und Physiologie und für klinische Medizin. ჟურნალი, რომელსაც დღეს Virchows Archiv ეწოდება, ევროპის პათოლოგიის საზოგადოების ოფიციალური ჟურნალია.

დოქტორი ვირხოვი ასევე ცნობილია გაზეთ Die medicinische Reform-ის (სამედიცინო რეფორმა) დაარსებითა და ტერმინის „სოციალური მედიცინა“ გავრცელებით. ის ექიმების უფლებებისთვის იბრძოდა და მხარს უჭერდა აზრს, რომ ექიმთა გაერთიანებებს, მაგალითად სამედიცინო პალატებს, საკუთარი წევრების ინტერესები უნდა დაეცვათ.

დოქტორი ვირხოვი 1902 წელს, ტრავმული მენჯ-ბარძაყის მოტეხილობის შემდეგ, გულის უკმარისობით გარდაიცვალა.