რა უნდა ვიცოდეთ პანკრეასის კიბოსა და სიყვითლის შესახებ?

პანკრეასის კიბოსა და სიყვითლეს შორის გარკვეული კავშირი არსებობს. სიმსივნურმა წარმონაქმნმა შეიძლება დააწვეს სანაღვლე სადინარს, რომელსაც ნაღველი ღვიძლიდან წვრილ ნაწლავში გადააქვს. ამან შეიძლება კანის გაყვითლება გამოიწვიოს, რომელსაც სიყვითლე ეწოდება. 

პანკრეასის კიბოს მქონე ადამიანებში სიყვითლე ხშირად ერთ-ერთი პირველი ნიშანია. სიყვითლე იწვევს თვალის თეთრი გარსების გაყვითლებას, მუქ შარდს, ღია განავალსა და კანის ქავილს. 

ამ მდგომარეობის მართვა მოიცავს სანაღვლე სადინარის ღიად შესანარჩუნებელი მილის ჩადგმას ან დახშობის მოსახსნელ ქირურგიულ ოპერაციას.

კავშირი პანკრეასის კიბოსა და სიყვითლეს შორის

პანკრეასის კიბოს მქონე მრავალ ადამიანში სიყვითლე ხშირად პირველ ნიშნებს შორისაა. პანკრეასის თავში არსებულმა კიბომ ეს ნიშნები შეიძლება გამოიწვიოს. პანკრეასის სხვა უბნების კიბოები კი, თუ სხეულის სხვა ნაწილებში არ არის გავრცელებული, შესაძლოა სიყვითლით არ გამოვლინდეს.

სიყვითლე ნიშნავს კანისა და თვალის თეთრი გარსების გაყვითლებას. სხვა ნიშნებს შორისაა:

• მუქი ფერის შარდი
• კანის ქავილი
• ღია ფერის ან ცხიმიანი განავალი

რა იწვევს სიყვითლეს?

სიყვითლე ბილირუბინის დაგროვებით წარმოიქმნება. ეს მუქი მოყავისფრო-მოყვითალო ნივთიერება ღვიძლის მიერ წარმოქმნილი ნაღვლის კომპონენტია. ნაღველი საერთო სანაღვლე სადინარით წვრილ ნაწლავში გადადის, სადაც ცხიმებს შლის. ბოლოს ნაღველი ორგანიზმიდან განავალთან ერთად გამოიყოფა.

საერთო სანაღვლე სადინარის დახშობა ნაღველს წვრილ ნაწლავამდე მისვლაში ხელს უშლის და ბილირუბინის დაგროვებას იწვევს. შედეგად სიყვითლე ვითარდება. 

როდის ჩნდება სიყვითლე პანკრეასის კიბოში?

სიყვითლე პანკრეასის კიბოს ნებისმიერ სტადიაზე შეიძლება გაჩნდეს. ჩვეულებრივ, მისი გამოვლენა პანკრეასში კიბოს მდებარეობაზეა დამოკიდებული. პანკრეასის თავში განვითარებული კიბო საერთო სანაღვლე სადინართან ახლოსაა. ამან შეიძლება სადინარზე ზეწოლა შექმნას და სიყვითლე მაშინაც გამოიწვიოს, როდესაც სიმსივნე ჯერ საკმაოდ მცირეა.

ამის საპირისპიროდ, პანკრეასის შუა ნაწილში ან კუდში დაწყებულმა კიბომ შესაძლოა სანაღვლე სადინარზე ზეწოლა პანკრეასში გავრცელებამდე არ მოახდინოს. ამ პერიოდში სიყვითლე არ ვითარდება. ასეთ შემთხვევაში სიყვითლის გაჩენა მიანიშნებს, რომ კიბო პანკრეასის გარშემო გავრცელდა და, ჩვეულებრივ, ღვიძლში მეტასტაზირდა. 

ასევე უნდა გვახსოვდეს, რომ პანკრეასის კიბოს გარდა სიყვითლეს მრავალი სხვა მდგომარეობაც იწვევს. 

სიყვითლის მკურნალობა პანკრეასის კიბოში

ზოგიერთ შემთხვევაში სანაღვლე სადინარის ღიად შესანარჩუნებლად მოკლე, ვიწრო მილის — სტენტის — ჩადგმა სიყვითლის ნიშნების შემცირებას შეიძლება დაეხმაროს. 

სხვა შესაძლებლობა პანკრეატობილიარული შუნტირების ოპერაციაა. ამ პროცედურისას ქირურგი დახშობის ზემოთ სანაღვლე სადინარს გადაკვეთს და მას წვრილ ნაწლავთან ხელახლა აერთებს. ჩვეულებრივ, ეს მეთოდი სიყვითლეს საკმაოდ ეფექტიანად ამსუბუქებს. 

ეს ორი მიდგომა შეიძლება ყველასთვის შესაფერისი არ იყოს. ასეთ შემთხვევებში Diphenhydramine-ის მსგავსი ანტიჰისტამინების გამოყენება და კანის გრილად და დატენიანებულად შენარჩუნება ქავილის შემცირებას შეიძლება დაეხმაროს. 

რა სხვა ნიშნები აქვს პანკრეასის კიბოს?

პანკრეასის კიბოს სხვა ნიშნებს შორისაა:

• უნებლიე წონის კლება: ეს ძალიან ხშირია, რადგან ასეთ მდგომარეობაში ადამიანებს მადა უქვეითდებათ.
• ზურგის ან მუცლის ტკივილი: ესეც ხშირი ნიშანია, რადგან პანკრეასის სხეულში ან კუდში დაწყებული კიბო შეიძლება დიდად გაიზარდოს და მეზობელ ორგანოებზე ზეწოლით ტკივილი გამოიწვიოს. თუმცა ზურგის ან მუცლის ტკივილს, ჩვეულებრივ, პანკრეასის კიბოს გარდა სხვა მდგომარეობა იწვევს.
• გულისრევა და ღებინება: კუჭის ბოლო ნაწილზე ზეწოლის მქონე კიბომ შეიძლება ნაწილობრივი დახშობა გამოიწვიოს და საკვების გადასვლა გაართულოს. შედეგად ღებინება ან გულისრევა შეიძლება განვითარდეს.
• სისხლის კოლტი: ზოგიერთ ადამიანში პანკრეასის კიბოს პირველი ნიშანი დიდ ვენაში, ჩვეულებრივ ფეხში, სისხლის კოლტის წარმოქმნაა. კოლტმა შეიძლება ფეხის სიწითლე, ტკივილი, სითბო და შეშუპება გამოიწვიოს. თუ ნაწილი მოწყდება და ფილტვებამდე მიაღწევს, შეიძლება გულმკერდის ტკივილი გამოიწვიოს და სიცოცხლესაც კი დაემუქროს.
• ღვიძლის ან ნაღვლის ბუშტის გადიდება: დახშობამ ნაღვლის ბუშტში ნაღვლის დაგროვება შეიძლება გამოიწვიოს და ბუშტი გაადიდოს. თუ კიბო ღვიძლში გავრცელდება, ღვიძლის გადიდებაც შეუძლია.
• დიაბეტი: თუ კიბო ინსულინის წარმომქმნელ უჯრედებს გაანადგურებს, დიაბეტი შეიძლება განვითარდეს, თუმცა ეს იშვიათია. პანკრეასის კიბო უფრო ხშირად სისხლში შაქრის მცირე ცვლილებებს იწვევს.

პანკრეასის კიბოს გადარჩენის მაჩვენებლები

უმეტესად ეს იმაზეა დამოკიდებული, როდის დაისვა დიაგნოზი. 5-წლიანი შედარებითი გადარჩენის მაჩვენებელი (The 5-year relative survival rate – RSR) პანკრეასის კიბოს მქონე და არმქონე ადამიანების შედარებასა და 5 წლის ბოლოს ცოცხლად დარჩენილთა პროცენტს აღნიშნავს. 

ცხრილში მოცემულია Surveillance, Epidemiology, and End Results (SEER) მონაცემთა ბაზის RSR შედეგები პანკრეასის კიბოსთვის. 

სიყვითლე პანკრეასის კიბოს ბოლო სტადიაა?

სიყვითლე შეიძლება პანკრეასის კიბოს ნებისმიერ ეტაპზე გაჩნდეს იმის მიხედვით, სად დაიწყო კიბო. პანკრეასის თავში დაწყებულმა კიბომ შეიძლება ადრეულ ეტაპზე სიყვითლე გამოიწვიოს, ხოლო შუა ნაწილში ან კუდში დაწყებულმა კიბოებმა შესაძლოა სიყვითლე მოგვიანებით სტადიებზეც არ გამოიწვიოს. 

რა ნიშნები აქვს პანკრეასის კიბოს ბოლო სტადიას?

პანკრეასის კიბოს მქონე ადამიანებს ნიშნები, ჩვეულებრივ, მას შემდეგ უვლინდებათ, რაც სიმსივნე სხვა ორგანოებში გავრცელდება ან ძალიან გაიზრდება. ამიტომ სიმპტომები ადრეულის ნაცვლად გვიან სტადიებზე შეიძლება გაჩნდეს. შესაძლოა გამოვლინდეს არასპეციფიკური ნიშნები, როგორიცაა წონის კლება, მადის დაკარგვა ან მუცლის ტკივილი. 

შეჯამება: პანკრეასის კიბო და სიყვითლე

სიყვითლე, ანუ ყვითელი კანი, პანკრეასის კიბოს ძალიან ხშირი ნიშანია. სიმსივნემ შეიძლება სანაღვლე სადინარს დააწვეს და დაახშოს, ბილირუბინის დაგროვება და შედეგად სიყვითლე გამოიწვიოს. სიყვითლის ნიშნებია თვალის თეთრი გარსების გაყვითლება, მუქი შარდი და ღია განავალი.

სიყვითლის მართვის ორი მიდგომა არსებობს: სადინარის ღიად შესანარჩუნებლად სტენტის ჩადგმა ან ბილიარული შუნტირების ოპერაცია.

ამასთან, პანკრეასის კიბომ შეიძლება უნებლიე წონის კლება, სისხლის კოლტის წარმოქმნა, გულისრევა და ღებინებაც გამოიწვიოს. 

პანკრეასის კიბოს გადარჩენის მაჩვენებლები ადრეულ დიაგნოზზეა დამოკიდებული, თუმცა საერთო ჯამში 5-წლიანი შედარებითი გადარჩენა 13%-ია.