რეალურად რამდენი ადამიანი გარდაიცვალა კორონავირუსის გამო?

პანდემიის გამწვავებისას მკვლევრებს სიკვდილიანობის სტატისტიკის გამოთვლა უჭირთ. აი, ახალი კორონავირუსით გამოწვეული COVID-19 პანდემიისრეალური შედეგები და მათი გაზომვის მეთოდები!

მარტის დასაწყისში ირვაინის კალიფორნიის უნივერსიტეტის დემოგრაფს (მოსახლეობის სტატისტიკოსს) Andrew Noymer-ს ეჭვები გაუჩნდა. ის აკვირდებოდა, როგორ აფიქსირებდნენ ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები COVID-19-ით გამოწვეულ პირველ სიკვდილებს, და იცოდა, რომ ამ მონაცემებში პრობლემები შეიძლებოდა ყოფილიყო.

Andrew Noymer-ის აზრით, ჩვეულებრივ ზამთარშიც კი გრიპის (ინფლუენცის) მსგავსი კარგად ცნობილი დაავადებით გამოწვეული ზოგი სიკვდილი ბაქტერიულ პნევმონიად არასწორად კლასიფიცირდება; ამიტომ დაურეგისტრირებელი COVID-19 სიკვდილების არსებობა უცილობელია და ამის ახსნა ადამიანებისთვის მართლაც რთული იქნება.

მარტსა და აპრილში, როდესაც ეროვნულმა სტატისტიკურმა უწყებებმა გარდაცვალებათა რაოდენობის გამოქვეყნება დაიწყეს, მისი ეჭვები დადასტურდა: ეპიდემია ბევრად მეტ ადამიანს კლავდა, ვიდრე მხოლოდ COVID-19-ის რიცხვები მიანიშნებდა.

ომის, სტიქიური უბედურების ან ეპიდემიის მსგავსი არეულობისას მკვლევრებმა სიკვდილი სწრაფად უნდა გამოთვალონ და ხშირად მიმართავენ არაზუსტ, თუმცა სანდო საზომ სისტემას: ჭარბი სიკვდილი!

ჭარბი სიკვდილი ჩვეულებრივ განისაზღვრება, როგორც მოცემულ პერიოდებში დაკვირვებულ და იმავე პერიოდებში მოსალოდნელ გარდაცვალებათა რაოდენობებს შორის სხვაობა (ჭარბი სიკვდილი = რეალურად მომხდარი – მოსალოდნელი). ეს მოსალოდნელი და რეალური სიკვდილების შედარებაა და მრავალი მეცნიერისთვის პანდემიის გავლენის გაზომვის ყველაზე მტკიცე გზაა. ეპიდემიოლოგებს ქვეყნების შედარებაში ეხმარება და სწრაფი გამოთვლის შესაძლებლობის გამო COVID-19-თან შორეულად დაკავშირებულ სიკვდილებსაც ავლენს, რომლებიც სხვაგვარად შეუმჩნეველი დარჩებოდა. ჭარბი სიკვდილის შეფასებების მქონე 30-ზე მეტი ქვეყნის მონაცემებით, პანდემიის დასაწყისიდან ივლისის ბოლომდე ამ ქვეყნებში ჩვეულებრივ მოსალოდნელზე დაახლოებით 600.000-ით მეტი სიკვდილი მოხდა (მათგან 413.041 ოფიციალურად COVID-19-ს მიეწერა).

თუმცა ჭარბი სიკვდილის ამ გამოთვლასაც რამდენიმე ნაკლი აქვს.

• ის COVID-19-ით გარდაცვლილებს პანდემიის სხვა ფაქტორებით დაღუპულებისგან ვერ ასხვავებს (მაგალითად, სამედიცინო დახმარების არმოთხოვნა ან რუტინული სამედიცინო მომსახურების შეფერხება, რომელიც მკურნალობას აყოვნებს).
• ეყრდნობა სიკვდილის სწორად და დროულად აღრიცხვას, რაც განუვითარებელი რეგისტრაციის სისტემებით შეიძლება იზღუდებოდეს ან განზრახაც იმალებოდეს.
• და, როგორც პანდემიისას ბევრი სხვა რამ, სტატისტიკაც პოლიტიზებული გახდა — ქვეყნების მიერ ერთმანეთზე უპირატესობის მტკიცების საშუალებად იქცა.

ექსპერტები წუხან, რომ ჭარბი სიკვდილის მარტივი ანგარიშები ქვეყნების პანდემიურ რეაგირებას ნაადრევ ან მცდარ შედარებამდე მიჰყავს და მონაცემთა ნაკლებობის გამო დაბალი და საშუალო შემოსავლის ქვეყნებში მდგომარეობა დიდწილად უგულებელყოფილია .

სიკვდილიანობის კლასიფიკაციის უფრო დახვეწილი გზები არსებობს იმის დასადგენად, რამდენი დაიღუპა უშუალოდ SARS-CoV-2 (ახალი კორონავირუსის) ინფექციით და რამდენი პანდემიასთან დაკავშირებული სხვა ფაქტორებით. საბოლოოდ დემოგრაფები და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მკვლევრები საჭირო ინფორმაციას გარდაცვალების ცნობებიდან მიიღებენ. შემდეგ შეაფასებენ, რომელი ჩარევები მოქმედებდა საუკეთესოდ, რათა მომავალი პანდემიების რეაგირება ინფორმირებული იყოს.

მედიის მრავალი ორგანიზაცია უკვე ითვლის მონაცემებს და ასეთ დასკვნებს აკეთებს. ზოგი სტატისტიკოსი ამტკიცებს, რომ მრავალ ადგილას პირველი ტალღის შემცირებისას მთავრობათა პოლიტიკები შეიძლება და უნდა შედარდეს სიკვდილიანობაზე მათი შესაძლო გავლენის სანახავად. თუმცა ბევრი ექსპერტი ამბობს, რომ ეპიდემიის ამ ეტაპზე ამის მკაცრად გაკეთება ჯერ ძალიან ადრეა. გაერთიანებული სამეფოს ოქსფორდის უნივერსიტეტის დემოგრაფი და ეპიდემიოლოგი Jennifer Dowd ამბობს, რომ პროცესი შეიძლება დამახინჯდეს, რადგან ზოგი ადრეული კერა შემთხვევით ვრცელდება, სხვა კი ქრება, რაც პანდემიის დასრულებამდე ანალიზს რთულ და ხანგრძლივ გზად აქცევს.

ბლაგვი დანა

ევროპაში სიკვდილის გავრცელებისას Lasse Vestergaard ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც ეს შენიშნა. კოპენჰაგენის Statens Serum ინსტიტუტის ეპიდემიოლოგი Vestergaard 24 ევროპული ქვეყნისა თუ რეგიონის ყველა მიზეზით სიკვდილის ყოველკვირეული მონაცემების გამაერთიანებელ ევროპის სიკვდილიანობის მონიტორინგის პროექტს(EuroMOMO) ხელმძღვანელობს. მარტსა და აპრილს შორის EuroMOMO-ს მონიტორინგმა მოსალოდნელზე ათიათასობით მეტი სიკვდილი აჩვენა (ოფიციალურ COVID-19 სიკვდილიანობაზე დაახლოებით %25-ით მეტი). ინფექციები შეუმჩნეველი რჩებოდა ტესტების ნაკლებობისა და ქვეყნებში სიკვდილის სხვადასხვა დათვლის გამო (მაგალითად, მოვლისა თუ მოხუცთა სახლებში სიკვდილის გაუთვალისწინებლობით). ქვეყნების მდგომარეობაზე რეალური წარმოდგენის მიღება თითქმის შეუძლებელი იყო.

ამიტომ მკვლევრები, ჟურნალისტები და პოლიტიკოსები ჭარბი სიკვდილის გამოთვლებს მიუბრუნდნენ. მიზეზებზე ჩაციკვლის ნაცვლად ეს სისტემა მოცემული კვირის ან თვის ყველა სიკვდილს ადარებს სტატისტიკოსთა მიერ პანდემიის არარსებობისთვის შეფასებულ რაოდენობას, ჩვეულებრივ წინა ხუთი წლის საშუალოთი. უფრო დახვეწილი ვერსიები მოსახლეობის დაბერებას ან მიგრაციით ცვლილებას მოდელირებს, თუმცა ამ დამატებებმა ქვეყნების შედარება შეიძლება გაართულოს. ზოგი ანალიზი, მაგალითად გაერთიანებული სამეფოს ეროვნული სტატისტიკის უწყების 30 ივლისის ანგარიში, ქვეყნებს შორის ასაკობრივი სტრუქტურის განსხვავებების გასაკონტროლებლად სიკვდილიანობას ასტანდარტებს. თუ უწყებები მოვლენისთანავე სიკვდილის მიზეზს არ აფიქსირებენ, თავად სიკვდილის აღრიცხვა შედარებით სწრაფად შეუძლიათ; ამიტომ ეს სტატისტიკა მიზეზზე სპეციფიკურ მონაცემებზე ბევრად სწრაფად იკრიბება.

Nature ჟურნალმა რიცხვები დემოგრაფთა რამდენიმე ბაზიდან და ჭარბი სიკვდილის ორი ყველაზე მასშტაბური მონაცემთა ნაკრების, The Financial Times-ისა და The Economist-ის მონიტორინგიდან შეაგროვა. მონაცემები უნივერსალური არ არის, თუმცა მოიცავს 32 ქვეყანას (უმეტესად ევროპაში) და მსოფლიოს 4 დიდ ქალაქს, მრავალ დიდ ეპიდემიურ ქვეყანას და ივლისის ბოლომდე COVID-19-ის ოფიციალურ სიკვდილთა დაახლოებით ორ მესამედს.

Nature ჟურნალის ანალიზი ქვეყნებს შორის ჭარბი სიკვდილის მონაცემებში ძალიან დიდ განსხვავებებს აჩვენებს. დღემდე ორ ყველაზე დაზარალებულ ქვეყანაში, აშშ-სა და ესპანეთში, ჭარბი სიკვდილის შესაბამისად დაახლოებით %25 და %35 ოფიციალურ COVID-19 სიკვდილიანობის სტატისტიკაში არ აისახება. პერუს მსგავს ადგილებში შეუსაბამობა ბევრად უფრო დიდია: ჭარბი სიკვდილის %74 რეგისტრირებული COVID-19 სიკვდილებით არ აიხსნება. ზოგ ქვეყანას, მაგალითად ბულგარეთს, ეპიდემიისას ჯერჯერობით უარყოფითი ჭარბი სიკვდილი ჰქონდა, ანუ ვირუსის მიუხედავად წელს მოსალოდნელზე ნაკლები ადამიანი გარდაიცვალა.

მონაცემებში ჩაღრმავება

დემოგრაფთა უმეტესობის აზრით, ჭარბი სიკვდილიანობის ბლაგვი დანასავით გამოყენება ეპიდემიისას საუკეთესო ინსტრუმენტია; დროთა განმავლობაში კი პანდემიის ზიანის უკეთ გასაგებად რეტროსპექტულ ხედვასა და უფრო დეტალურ მონაცემებს გამოიყენებენ.

საბოლოოდ სიკვდილებს 3 კატეგორიად დაყოფენ:

1. პირდაპირი სიკვდილი, რომლის მიზეზად COVID-19 დაფიქსირდა
2. ვირუსით უშუალოდ გამოწვეული, თუმცა ოფიციალურად დაურეგისტრირებელი სიკვდილი
3. პანდემიით გამოწვეული სხვა ცვლილებების შედეგად მომხდარი არაპირდაპირი სიკვდილი

უშუალოდ კორონავირუსთან დაკავშირებული რეგისტრირებული სიკვდილებიჩვეულებრივ პანდემიის მონიტორინგშია, სადაც ადგილობრივი და ეროვნული ჯანდაცვის უწყებები შემთხვევებისა და სიკვდილის რაოდენობას ყოველდღე აახლებენ. თუმცა ბოსტონის, მასაჩუსეტსის ჰარვარდის სამედიცინო სკოლის ეპიდემიოლოგი Maimuna Majumder აფრთხილებს, რომ ეს რიცხვიც ისეთი ზუსტი არ არის, როგორიც ჩანს.

შეიძლება რთული იყოს COVID-19-ით გარდაცვლილთა და ინფიცირებულ, თუმცა სხვა მიზეზით გარდაცვლილთა გარჩევა. Majumder ამბობს: „ეს ყველაფრის ძალიან მნიშვნელოვანი ნაწილი იქნება. თუ ორი თანადროული მდგომარეობა გაქვთ, როგორ კლასიფიცირდება?“ Majumder-ის თქმით, ამ სიკვდილთა გასარჩევად საჭიროა კლასიფიკაციის სისტემა, რომელიც COVID-19-ით სიკვდილის ალბათობის გამზრდელ ძირითად დაავადებებს ითვალისწინებს. ასეთი სისტემა სიკვდილის მიზეზების მონაცემთა დალოდებას ნიშნავს, რომელთა სრულ შეგროვებას დაახლოებით ერთი წელი სჭირდება.

მკვლევრები უკვე ეპიდემიის პირველ 6 თვეს უბრუნდებიან და მაშინ არასწორად კლასიფიცირებულ სიკვდილებს ამატებენ. მრავალ დიდ ეპიდემიურ კერაში, მათ შორის ჩინეთის ვუჰანსა და ნიუ-იორკში, აპრილში სიკვდილის რაოდენობა გაზარდეს სავარაუდოდ არასწორად კოდირებული სიკვდილების გასათვალისწინებლად.

ასევე არსებობს პირდაპირ კორონავირუსით გამოწვეული, მაგრამ დაუთვლელი სიკვდილები , ანუ შემთხვევები, როდესაც ადამიანი COVID-19-ად ამოუცნობი სიმპტომებით მივიდა და ამიტომ გამორჩა. გეინსვილში ფლორიდის უნივერსიტეტის ბიოსტატისტიკოსი Natalie Dean ამბობს: „ჯერ კიდევ ვცდილობთ გავიგოთ, ზუსტად როგორ ვლინდება დაავადება“. მისი თქმით, ინსულტები და ფილტვის ემბოლიები (გულიდან ფილტვებში სისხლის მიმტანი ერთ-ერთი არტერიის თრომბით ნაწილობრივი ან სრული დახშობის შედეგად წარმოქმნილი კლინიკური მდგომარეობა) ვირუსის ორი პოტენციურად სასიკვდილო გართულებაა, რომლებიც თავდაპირველად შეიძლება გამორჩენოდათ.

ჭარბი სიკვდილის მცირე ნაწილი არაპირდაპირია და თავად ვირუსის ნაცვლად პანდემიის გავლენით შექმნილი პირობების შედეგია. ზოგი საავადმყოფო აღნიშნავს, რომ კიბოსა და ქრონიკული დაავადებების მქონე პაციენტები გეგმურ შემოწმებებს ტოვებენ, რამაც მათ ჯანმრთელობას საფრთხე შეიძლება შეუქმნას. ზოგ ადგილას ოჯახში ძალადობის შეტყობინებები გაიზარდა, ხოლო ფსიქიკური ჯანმრთელობის მკვლევრები წინა ხაზის მუშაკებსა და კარანტინში მყოფებზე წუხან, თუმცა შედეგად სიკვდილის რაოდენობა გაიზარდა თუ არა, ჯერ გაურკვეველია.

- დაკავშირებული თემა: როგორ გავუმკლავდეთ კორონავირუსით გამოწვეულ შფოთვას?

აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრების (US-CDC) ანგარიშით, პანდემიის პირველ დღეებში აშშ-ის გადაუდებელ განყოფილებებში ვიზიტები %40-ზე მეტად შემცირდა. Majumder ამბობს, რომ სამედიცინო საჭიროების მიუხედავად საავადმყოფოები უკიდურესად გადატვირთული იყო. „სხვა რამით გარდაიცვალე, მაგრამ სხვა რამით სიკვდილის მიზეზი ისაა, რომ თავდაპირველად შენს მოსავლელად შექმნილი სისტემები უკვე საკმარისად ძლიერი აღარ არის.“ CDC-ის საწყისი, არასრული მონაცემები ამ არაპირდაპირ სიკვდილებს გვაჩვენებს: აპრილში აშშ-ში დიაბეტით სიკვდილი 5-წლიან საშუალოზე %20-45-ით მაღალი იყო; გულის იშემიური დაავადებით სიკვდილი ჩვეულებრივზე %6-დან %29-მდე მაღალი იყო.

მდგომარეობები, როდესაც სიკვდილიანობა შემცირდა

დადებითი მხარეა, რომ სახლში დარჩენასა და ნიღბის ტარებისა თუ ხელის დაბანის მსგავს ქცევით ცვლილებებს შესაძლოა სხვა მიზეზებით, განსაკუთრებით გრიპის მსგავსი ინფექციებით შესაძლო სიკვდილები აერიდებინა. მთელ მსოფლიოში მრავალი ადამიანის სახლში დარჩენით საგზაო შემთხვევებითა და ადამიანთაშორისი ძალადობით სიკვდილის შემცირებაც სავარაუდოა. ამ შემცირებებმა შესაძლოა COVID-19-ით გამოწვეული სიკვდილის ზრდის ნაწილი დაფაროს.

ამ ეფექტებიდან ზოგი უკვე ჩანს მონაცემებში. გლობალურმა ზედამხედველობის სისტემამ FluNet-მა დაადგინა, რომ წლევანდელი გრიპის სეზონი ერთ თვეზე მეტად შემცირდა, სავარაუდოდ სახლში დარჩენისა და ჰიგიენის ზრდის გამო. სამხრეთ აფრიკაში შიდსის ეპიდემიის პიკისას დანერგილი სიკვდილის მონიტორინგი ეპიდემიოლოგებს დაავადების მსგავსი ბუნებრივი და ადამიანთაშორისი ძალადობის მსგავსი არაბუნებრივი მიზეზების გარჩევის საშუალებას აძლევს. კეიპტაუნის სამხრეთ აფრიკის სამედიცინო კვლევის საბჭოს Debbie Bradshaw-ის გუნდმა აჩვენა, რომ მარტის ბოლოს კარანტინის შედეგად არაბუნებრივი სიკვდილი ჩვეულებრივი რაოდენობის ნახევრამდე დაეცა. მაისის ბოლოს კარანტინის მოხსნის დაწყებისას ეს სიკვდილები მოსალოდნელ დონეს დაუბრუნდა.

Noymer ამბობს, რომ დემოგრაფები ეპიდემიის საბოლოო შედეგს ალბათ ზუსტად ვერასდროს გაიგებენ. „ლატარიის ბილეთს ვერ გადაფხეკთ და ნაცრისფერი პლასტიკური საფარის ქვეშ ნამდვილ მნიშვნელობებს ვერ იპოვით.“ პანდემიის შემცირებისას სამი ტიპის სიკვდილის გაშიფვრასა და ვირუსის გარეშე რამდენი მოხდებოდა ამის დადგენას თვეები ან წლებიც დასჭირდება. „1918 წლის დიდი ესპანური გრიპის პანდემიისას რამდენი დაიღუპა, ამაზეც ვერ შევთანხმდით, მიუხედავად რიცხვების გასარკვევად განვლილი 100 წლისა.“ — ამბობს ის.

შედეგების შეჯამება

ამჟამად ჭარბი სიკვდილის სტატისტიკა სხვადასხვა ადგილას ეპიდემიის მიმდინარეობის ასახვას ეხმარება. მომავალში მკვლევრები სიკვდილის მიზეზების სრული მონაცემებით, ქვეყნების პირდაპირი და არაპირდაპირი სიკვდილის დონის მიხედვით, კარანტინისა და სხვა ჩარევების გავლენას გააანალიზებენ. Noymer-ის თქმით, ამის ახლა გაკეთება სარისკოა, რადგან ეპიდემია გრძელდება და საბოლოო შედეგი უცნობია. „რეალისტური პერსპექტივა ჯერ არ გვაქვს, რადგან ჯერ კიდევ აღმავალ ტალღაში ვართ. ეს ქარიშხლის შუაში ნალექის მთლიანი რაოდენობის შეფასების მცდელობას ჰგავს.“ — ამბობს ის.

ქარიშხლის შემდეგაც ეს ანალიზები მხოლოდ სამოქალაქო რეგისტრაციისა და სასიცოცხლო სტატისტიკის (CRVS) სახელით ცნობილი, დაბადებისა და სიკვდილის რეგისტრაციის ძლიერი სისტემების მქონე მაღალშემოსავლიან ქვეყნებში იქნება შესაძლებელი. ოტავის საერთაშორისო განვითარების კვლევის ცენტრის ასეთი პროგრამის ექსპერტი Irina Dincu ამბობს, რომ დაბალი და საშუალო შემოსავლის ქვეყნებში სიკვდილის დათვლა ბევრად უფრო მარტივია. „მთელ მსოფლიოში მოცემულ წელს მომხდარი სიკვდილის დაახლოებით %50 რეგისტრირებულია. დარჩენილი %50 თითქოს საერთოდ არ არსებობს, უხილავია.“ — ამბობს ის.

CRVS კონსულტანტ Gloria Mathenge-ს ამ სიკვდილების დაფარვის მრავალი მიზეზის წარმოდგენა შეუძლია. ახალი კალედონიის ნუმეაში მდებარე საერთაშორისო განვითარების ორგანიზაცია Pacific Community-ში მუშაობისას Mathenge კირიბატისა და ტონგის მსგავს წყნარი ოკეანის კუნძულოვან ქვეყნებს მონაცემთა სისტემების გაძლიერებაში ეხმარება. მდგომარეობის გაუმჯობესების მიუხედავად, რეგიონში სიკვდილის საშუალოდ %20 დაურეგისტრირებელი რჩება.

არსებული სისტემების უმეტესობა ქვეყნების კოლონიურ წარსულს ეყრდნობა. Mathenge-ის თქმით, შედეგად ისინი თანამედროვე კულტურულ და სოციალურ სტანდარტებს არ ასახავს, მაგალითად იმას, რომ დაბალი და საშუალო შემოსავლის ქვეყნებში მრავალი ადამიანი საავადმყოფოში არ კვდება. ამიტომ COVID-19-ის გამორჩენილ სიკვდილებთან ერთად არც ჭარბი სიკვდილის დასათვლელი საწყისი დონის შექმნის სანდო გზა არსებობს.

აბუ-დაბის ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის დემოგრაფი Stéphane Helleringer ამბობს, რომ ამ ქვეყნებში სიკვდილის შესაფასებლად დემოგრაფებს ნაკლებად ზუსტ მეთოდებზე, მაგალითად კარდაკარ გამოკითხვაზე, დაყრდნობა დასჭირდებათ. „თუმცა ეს იშვიათად ხდება და როცა ვაკეთებთ, უკვე მოძველებულია.“ — ამბობს ის.

ზოგი დემოგრაფისთვის მნიშვნელობა არ აქვს, ადამიანი თავად დაავადებით დაიღუპა თუ ჯანდაცვის სისტემის შესაძლებლობების ამოწურვის გამო; მათი აზრით, ყველა სიკვდილი გარკვეულწილად პანდემიას უკავშირდება. Noymer ამბობს: „გარკვეულ მომენტში უნდა თქვა: ეს რაღაცნაირად COVID-ს უკავშირდება, რადგან COVID-მა ჯანდაცვის სისტემა დააზიანა.“ კითხვა, როგორი იქნებოდა 2020 წელი ეს რომ საერთოდ არ მომხდარიყო, მისთვის აზრობრივი ექსპერიმენტია — ასე მიაჩნია მას.

სხვა მკვლევრებს სურთ ვირუსით უშუალოდ გამოწვეული სიკვდილის ეპიდემიის სხვა გარემოებებით გამოწვეულისგან გარჩევა, რათა ზუსტად წარმოაჩინონ, თავად ვირუსი რეალურად რამდენად სასიკვდილოა.

თუმცა ამჟამად ასეთი ანალიზებისთვის დრო ძალიან ცოტაა. პანდემიამ სიკვდილის რეგისტრაციის სისტემების დატვირთვა და მათ მიმართ ყურადღება ძლიერ გაზარდა. პოლიტიკოსები, მედია და საზოგადოება ყოველდღიურ ან ყოველკვირეულ სტატისტიკას ითხოვს, რომლის შედგენასაც ჩვეულებრივ თვეები სჭირდება. ეს ზოგ დემოგრაფს აშფოთებს. გარდაცვალების ცნობების შეგროვებისა და ანალიზისთვის საჭირო დროისა და შრომის გამო Noymer ამბობს: „სიკვდილიანობას ყველაზე კარგად წარსულზე დაკვირვებით ვიგებთ. თუმცა ყველას მისი რეალურ დროში ცოდნა სურს.“

*

- ყველა ჩვენი Covid-19 სტატია -

*

გარე შინაარსის სანახავად მართეთ პარამეტრები

გარე შინაარსის სანახავად მართეთ პარამეტრები