როგორ გადააქვთ და ავრცელებენ ბავშვები კორონავირუსულ ინფექციას?

COVID-19 პანდემიის მსოფლიოში გაგრძელებისას მრავალ ქვეყანაში სკოლები იხსნება, თუმცა მეცნიერები ხაზს უსვამენ, რომ ბავშვებსა და COVID-19-ს შორის კავშირში ჯერ კიდევ ბევრი უცნობია.
ბავშვების როლი კორონავირუსის გავრცელებაში პანდემიის დასაწყისიდან მნიშვნელოვანი საკითხია. ზოგი ქვეყანა სკოლების დახურვიდან რამდენიმე კვირაში გახსნას უშვებს და მეცნიერები ბავშვებსა და COVID-19-ს შორის კავშირის გარკვევას ჩქარობენ. გულწრფელად, არ ვიცით, სკოლების გახსნისას რას შევხვდებით.
მნიშვნელოვანი განვითარება: ბავშვებში COVID-19-ის მაჩვენებლები იზრდება
ამერიკის პედიატრიის აკადემიისა და ბავშვთა საავადმყოფოების ასოციაციის 12-18 მარტის, 2021 წლის ანგარიშით, ზედიზედ 8 კვირის კლების შემდეგ აშშ-ის ბავშვებში ახალი COVID-19 შემთხვევები გაიზარდა. ამის მიზეზად კორონავირუსის ახალი ვარიანტები ითვლება.
ამ განვითარებით აშშ-ში ყველა ახალ COVID-19 შემთხვევას შორის ბავშვთა წილმა % 18.7-ს მიაღწია, რაც მთელი პანდემიის განმავლობაში ახალი შემთხვევების ტვირთის უდიდესი წილია.
პანდემიის პირველ 10 თვეში ბავშვები დადასტურებული COVID-19 შემთხვევების მცირე ნაწილს შეადგენდნენ: საწყისი მონაცემებით, ჩინეთში, იტალიასა და აშშ-ში აღწერილი ინფექციების % 2-ზე ნაკლები 18 წლამდე პირებში იყო.
ითვლებოდა, რომ ბავშვები ზრდასრულებზე ნაკლებად ავადდებოდნენ და ვირუსსაც ნაკლებად ავრცელებდნენ. ბავშვების მძიმე COVID-19-ის ნაკლები რისკი ფაქტია. თუმცა ვარიანტები გვაფიქრებინებს, რომ პანდემიაში ბავშვებში მოძრავ ინფექციასაც უნდა მივხედოთ. მაშინაც კი, თუ ბავშვები გავრცელების მთავარი ფაქტორი არ არიან, სკოლების გახსნის იდეის მხარდაჭერა შეუძლებელია.
მკვლევრები ასევე აღნიშნავენ, რომ მსუბუქი ან არარსებული სიმპტომების გამო ბავშვებს ზრდასრულებივით ხშირად არ ტესტავენ .
ჩინეთის ჰონკონგის ავტონომიურ რეგიონში ჰონკონგის უნივერსიტეტის პედიატრიული სუნთქვის სპეციალისტი Gary Wong ამბობს: „ვერ ვხედავ ძლიერ ბიოლოგიურ ან ეპიდემიოლოგიურ მიზეზს იმის დასაჯერებლად, რომ ბავშვები არ ინფიცირდებიან“ და განაგრძობს: „სანამ ზრდასრულ საზოგადოებაში გადაცემა გრძელდება, სკოლების გახსნა ალბათ გავრცელებას გააადვილებს, რადგან ცნობილია, რომ რესპირატორული ვირუსები სკოლებსა და საბავშვო ბაღებში ცირკულირებს.“ ის დასძენს, რომ გახსნამდე კარგი ზედამხედველობისა და ტესტირების სისტემები უნდა არსებობდეს.
თუ ბავშვები ვირუსს ავრცელებენ, მომდევნო რამდენიმე კვირაში იმ ქვეყნებში, სადაც სკოლებში ბრუნდებიან, ინფექციები ალბათ მოიმატებს.
თუმცა დისკუსიის დასასრულებლად საჭიროა ადრე გადატანილი ინფექციის ნიშნად სისხლში კორონავირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულების არსებობაზემიმართული COVID-19 ტესტების შემცველი დიდი და მაღალი ხარისხის საზოგადოებრივი კვლევები, რომელთაგან ზოგი ჯერ მიმდინარეობს.
სხვა მკვლევრები ინფიცირებისას ბავშვების უფრო მსუბუქი სიმპტომების მიზეზისა და შესაძლო მკურნალობის მინიშნებების დასადგენად მათ იმუნური სისტემის პასუხებს სწავლობენ.
ბავშვებიც აშკარად ინფიცირდებიან, თუმცა მგრძნობელობა განსხვავდება
27 აპრილს, 2020 წელს Lancet Infectious Diseases ჟურნალში გამოქვეყნებულმა კვლევამ ჩინეთის შენჟენში COVID-19-ის დადასტურებული შემთხვევების მქონე ოჯახები გააანალიზა. ათ წლამდე ბავშვებში ინფიცირების მაღალი, თუმცა მძიმე სიმპტომების დაბალი ალბათობა აღმოაჩინეს.
ამ შედეგმა მართლაც ყველა შეაშინა, რადგან მიანიშნებს, რომ ბავშვებს ინფექციის სრულიად შეუმჩნევლად გავრცელება შეუძლიათ. არსებობს ახალი კორონავირუსის კვლევები, რომლებიც აჩვენებს, რომ ყველაზე გადამდები პერიოდი სიმპტომებამდე და მათი დაწყებისასაა .
თუმცა სხვა კვლევებმა, მათ შორის ფართო ტესტირების მქონე სამხრეთ კორეის, იტალიისა და ისლანდიის ზოგმა კვლევამ, ბავშვებში დაბალი ინფიცირება აჩვენა. ჩინეთის ზოგი კვლევა მხარს უჭერს ბავშვების ნაკლები მგრძნობელობის აზრს (ანუ მათში ნაკლებ გადაცემას). 29 აპრილს, 2020 წელს Science-ში გამოქვეყნებულმა სხვა კვლევამ ჰუნანის მონაცემები გააანალიზა, სადაც ცნობილი ინფიცირებულების კონტაქტებს აკვირდებოდნენ და ტესტავდნენ. ავტორებმა დაადგინეს, რომ 15 წლამდე ყოველ ინფიცირებულ ბავშვზე 20-დან 64 წლამდე დაახლოებით 3 ინფიცირებული მოდიოდა. ანუ ბავშვებში ახალი კორონავირუსის გადაცემის ალბათობა შეიძლება 3-დან ერთით ნაკლები იყოს. თუმცა ახალი ვარიანტებით გადაცემადობის მატებას ვარაუდობენ.
როგორ მოქმედებს COVID-19 ჩვილებზე?
მიუხედავად იშვიათობისა, 1 წლამდე ბავშვებსCOVID-19-ის მძიმე დაავადების უფრო მაღალი რისკი აქვთ, ვიდრე 1 წელზე უფროსებს. ეს ალბათ მათ ჯერ მოუმწიფებელ იმუნურ სისტემასა და სასუნთქ გზებს უკავშირდება, რაც რესპირატორული ინფექციებით სუნთქვით პრობლემებს უფრო მოსალოდნელს ხდის.
ახალშობილებს COVID-19 შეიძლება მშობიარობისას ან შემდეგ ავადმყოფ მომვლელთან კონტაქტით დაემართოთ. კვლევებიც აჩვენებს, რომ მშობიარობასთან ახლოს ან შემდგომ დღეებში დადებითი ტესტის მქონე COVID-19 ქალების ჩვილებიდან მხოლოდ %2-დან %5-მდე ინფიცირდება. ამიტომ ასეთ შემთხვევაში ახლადნამშობიარებ ქალს გარკვეული ხნით ბავშვისგან განცალკევება შეიძლება დასჭირდეს.
COVID-19-ის მქონე, დაუტესტავი ან უსიმპტომო ჩვილები გარკვეული პირობებით შეიძლება საავადმყოფოდან გაეწერონ.
რეკომენდებულია, რომ ახალშობილთა განყოფილების მომვლელებმა ან მათთან მომუშავე ყველა ჯანდაცვის თანამშრომელმა ნიღაბი ატაროს და ჩვილებთან შეხებას მოერიდოს.
დაავადების გავრცელების რისკი
უფრო რთულად გასაგები საკითხია, ინფიცირებული ბავშვები ზრდასრულების მსგავსად ავრცელებენ თუ არა ვირუსს. ერთ კვლევაში აღწერილია საფრანგეთის ალპების შემთხვევათა ჯგუფში COVID-19-ის სიმპტომების მქონე 9 წლის ბავშვი, რომელსაც სამი სკოლის მოსწავლეებთან ჰქონდა კონტაქტი და სათხილამურო გაკვეთილებს ესწრებოდა, თუმცა არავინ დააინფიცირა. ზრდასრულისთვის ამდენთან ურთიერთობა და არავისთვის გადაცემა თითქმის შეუძლებელი იქნებოდა.
ავსტრალიის ბრისბენის ქუინზლენდის უნივერსიტეტის ვირუსოლოგმა Kirsty Short-მა მრავალი ოჯახური შემთხვევის მეტაანალიზი ჩაატარა, მათ შორის იმ ქვეყნებში, რომლებსაც გავრცელებისას სკოლები არ დაუხურავთ, მაგალითად სინგაპურში. აღმოჩნდა, რომ ბავშვები იშვიათად იყვნენ ინფექციის სახლში პირველი შემტანი; ოჯახების პირველ შემთხვევათა მხოლოდ %8 ბავშვი იყო. შედარებისთვის, ოჯახური პირველი შემთხვევების დაახლოებით %50 ბავშვებზე მოდიოდა წინა H5N1 ფრინველის გრიპის ეპიდემიებში, ამიტომ ეს შედეგები განსხვავებულია.
ოჯახური კვლევები ბავშვების მიერ კორონავირუსის გავრცელების შიშს ამცირებს, რადგან მრავალი ინფიცირებული ბავშვის არსებობის მიუხედავად სახლში სხვების ინფიცირების რისკი ნაკლები ჩანს.
თუმცა ზოგი მეცნიერი ასეთ კვლევებს მიკერძოებულად მიიჩნევს: ოჯახის წევრები შემთხვევით კი არა, უკვე ცნობილი ინფიცირებული ზრდასრულის გამო შეირჩა. ამიტომ ვირუსის შემტანის დადგენაც ძალიან რთულია. სკოლებისა და ბაღების დახურვაც შეიძლება ხსნიდეს, რატომ არ იყვნენ ბავშვები SARS-CoV-2-ის (ახალი კორონავირუსის სამეცნიერო სახელის) მთავარი წყარო. სხვა რესპირატორული ვირუსები ზრდასრულებიდან ბავშვებზე და პირიქით ვრცელდება, ამიტომ „ძნელია დავიჯეროთ, რომ ეს ვირუსი გამონაკლისია".
დასაბეჭდად მზად მყოფი ორი კვლევა კი აღნიშნავს, რომ COVID-19-ის სიმპტომების მქონე ბავშვებს ზრდასრულების მსგავსი ვირუსული RNA დონე (ვირუსული დატვირთვა) შეიძლება ჰქონდეთ (კორონავირუსი RNA ვირუსია). ერთი ავტორი ამბობს: „ამ შედეგებით ამჟამად სკოლებისა და ბაღების შეუზღუდავ გახსნას ფრთხილად უნდა მოვეკიდოთ. ბავშვები გავრცელებაში ზრდასრულებივით ეფექტიანები შეიძლება იყვნენ“. თუმცა ედინბურგის უნივერსიტეტის ეპიდემიოლოგი Harish Nair დასძენს: ჯერ უცნობია, არის თუ არა ვირუსული RNA-ის მაღალი დონე ადამიანის გადამდებობის მაჩვენებელი.
COVID-19-ის სკოლებიდან საზოგადოებაში გავრცელებაზე კვლევები ცოტაა, თუმცა ავსტრალიაში მიმდინარე კვლევა აჩვენებს, რომ ეს გავრცელება შეზღუდულია და გრიპის მსგავსი სხვა რესპირატორული ვირუსებისაზე ბევრად დაბალია.
თუმცა სკოლების გახსნა ნორმაში დაბრუნებას არ ნიშნავს. რისკის შესამცირებლად მრავალი შეზღუდვა და ცვლილება იქნება, მაგალითად მერხებს შორის მანძილის გაზრდა და სათამაშო მოედნების დახურვა. გახსნისას გავრცელების კვლევებიც მნიშვნელოვანი გახდება. ნიდერლანდელი მკვლევრები მომდევნო კვირებში ეტაპობრივი გახსნისას მოვლენებზე დაკვირვებას გეგმავენ.
მეორე მხრივ, ზაფხულში შევდივართ და სკოლების ჩვეულებრივ დახურვამდე ისედაც ცოტა დროა, ამიტომ ამდენი გაურკვევლობისას არგახსნა სწორ გადაწყვეტილებად ჩანს; ჩვენს ქვეყანაშიც თითქოს ეს ტენდენციაა...
ბავშვების იმუნური პასუხი კორონავირუსზე
მკვლევრები აღიარებენ, რომ ბავშვები COVID-19-ს ზრდასრულებზე უკეთ უმკლავდებიან. ინფიცირებულთა უმეტესობას მსუბუქი ან არანაირი სიმპტომი არ ჰქონია, თუმცა ზოგი ძალიან მძიმდება და კვდება კიდეც. COVID-19-ის ამ პერიოდში ლონდონსა და ნიუ-იორკში მცირე რაოდენობის ბავშვებში იშვიათი ბავშვობის დაავადების, კავასაკის დაავადების მსგავსი ანთებითი პასუხის განვითარება აღწერეს.
COVID-19-ის კავასაკისთან კავშირი სინამდვილეში გასაკვირი არ არის, რადგან კავასაკი მრავალ სხვა ვირუსულ ინფექციას უკავშირდება. თუ კორონავირუსისა და კავასაკის კავშირი დადასტურდა, ჩინეთში, იაპონიასა და სამხრეთ კორეაში ეს შეიძლება გამორჩენოდათ, რადგან აზიაში კავასაკი უფრო გავრცელებულია.
ბავშვების უმეტესობის მსუბუქი სიმპტომების ერთ-ერთი თეორიაა, რომ მათ ფილტვებში SARS-CoV-2-ის უჯრედში შესასვლელად გამოყენებული ACE2 ცილების უფრო ნაკლები ან ნაკლებად მომწიფებული რეცეპტორებიშეიძლება იყოს. თუმცა დასადასტურებლად ბავშვების ქსოვილის ნიმუშების კვლევაა საჭირო და მათი მოპოვება ძალიან რთულია.
შესაძლოა ბავშვები ინფექციას უფრო შესაფერისი / სწორი იმუნური პასუხით პასუხობენ; საკმარისად ძლიერით ვირუსთან საბრძოლველად, თუმცა არა ორგანოების მძიმედ დასაზიანებლად. COVID-19-ით ინფიცირებული 300 ადამიანის საწყისმა ანალიზმა აღმოაჩინა, რომ ბავშვების იმუნური სისტემის გამოყოფილი ცილები ბევრად ნაკლებ ციტოკინს წარმოქმნის. ვარაუდობენ, რომ ციტოკინები, იმუნური სისტემის შუამავალი მოლეკულები, მძიმე COVID-19-ში ფილტვებისა და სხვა ორგანოების დაზიანების მთავარი მიზეზია. მძიმე COVID-19-ის მქონე ყველა ასაკის პაციენტს უფრო მაღალი ციტოკინების დონე ახასიათებს. თუმცა მიზეზი და შედეგი გასარკვევია: უფრო მძიმედ არიან ციტოკინების მაღალი დონის გამო, თუ დონე მაღალია იმიტომ, რომ უფრო მძიმედ არიან?
შეჯამება
- სკოლების თითქმის ყველა ქვეყანაში დახურვით ბავშვები ვირუსს ნაკლებად ექვემდებარებოდნენ.
- ბავშვებს აქამდე ზრდასრულებივით ხშირად არ ტესტავდნენ.
- არსებობს მკაფიო მტკიცებულება, რომ ბავშვებიც ინფიცირდებიან და, იშვიათად, COVID-19-ით იღუპებიან კიდეც.
- ბავშვებში COVID-19 უფრო მსუბუქად მიმდინარეობს.
- ახალი ვარიანტებით ბავშვებში COVID-19-ის გადაცემას ზრდასრულების მსგავსად ვარაუდობენ.
- ფილტვის ნაკლები დაზიანებისა და მსუბუქი ან უსიმპტომო მიმდინარეობის ერთ-ერთი მიზეზი ACE2 რეცეპტორების ნაკლები მომწიფება შეიძლება იყოს.
- ბავშვების იმუნურმა სისტემამ კორონავირუსულ ინფექციას უფრო შესაფერისი პასუხი შეიძლება გასცეს.
წყაროები
How do children spread the coronavirus? The science still isn’t clear.
Nature News, 7 May 2020
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.