კორონავირუსი ყველაზე გადამდებია სიმპტომებამდე და დაავადების პირველ კვირაში
ამ სტატიაში
2020 წლის მარტში გამოქვეყნებულმა ორმა ახალმა კვლევამ ყველაზე ძლიერი მტკიცებულება წარმოადგინა, რომ კორონავირუსი ცხვირსა და ყელში მარტივად მრავლდება და ადამიანებს შეუძლიათ გადაცემა ავადმყოფობის გაუცნობიერებლად ამას ადასტურებს. ამიტომ სოციალური დისტანციის გაზრდა, აუცილებლობის გარეშე სახლიდან არგასვლა, ჰიგიენა და შესაბამისი პირების იზოლაცია-კარანტინი გავრცელებისა და სიკვდილის ზრდის ასარიდებლად სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია.
COVID-19 პანდემიის მომცველი ძალისხმევა მსოფლიოში ამოქმედდა და მკვლევრები ახლა იწყებენ მონაცემების მიღებას იმაზე, როდისაა პაციენტი ყველაზე გადამდები.
SARS-CoV-2 ინფიცირებულები ტესტზე დადებითები სიმპტომებამდე და შემდეგ შეიძლება იყვნენ. თუმცა გერმანიის ცხრა ინფიცირებულზე 8 მარტს 2020 წელს გამოქვეყნებული ახალი კვლევა აჩვენებს, რომ ადამიანები ძირითადად ნიშნებამდე და დაავადების პირველ კვირაში არიან გადამდები (წყარო 1).
ზემოთადამიანის უჯრედის (ნაცრისფერი) დაშლით გამოსული ახალი კორონავირუსების (ნარინჯისფერი) ელექტრონული მიკროსკოპიის ფოტოა. წყარო: National Institute of Allergy and Infectious Diseases-Rocky Mountain Laboratories / NIH
მკვლევრებმა პირველ კვირაში ცხვირ-ხახის ნაცხების დაახლოებით 17 პროცენტიდან და ნახველის 83 პროცენტიდან ინფექციური ვირუსები გამოყვეს.
პაციენტთა ცხვირსა და ყელში მილიონობით ვირუსი გამოვლინდა, რაც SARS პაციენტებში წარმოქმნილზე დაახლოებით 1000-ჯერ მეტია
მაღალი ვირუსული დატვირთვა ამ გადამდებლობის ახსნას შეიძლება დაეხმაროს.
მეცნიერებმა ცხრა პირი ექსპოზიციიდან გარკვეული დროის შემდეგ გამოავლინეს, ამიტომ ზუსტად არ იციან, როდის დაიწყეს ვირუსის გამოყოფა.
სიმპტომების მერვე დღის შემდეგ ნიმუშებში გენეტიკური მასალის RNA-ის აღმოჩენა შეძლეს, თუმცა ინფექციური ვირუსი ვეღარ იპოვეს. ეს მიუთითებს, რომ იმუნური სისტემის SARS-CoV-2-ის წინააღმდეგ შექმნილი ანტისხეულები უჯრედიდან გამოსულ ვირუსებს კლავს.
კვლევა მნიშვნელოვან საკითხს ნათელს ჰფენს: ნაცხში ან ნიმუშში RNA-ისა თუ ვირუსის ნაწილის აღმოჩენა მის „ცოცხალ“ ან ინფექციურ მდგომარეობას არ ნიშნავს.
ცოდნის ნაკლებობა, მცდარი ცნობები და აღქმა საზოგადოებას შეცდომაში შეიყვანს: მსუბუქი ავადმყოფობისას ან უსიმპტომოდაც ბევრ ვირუსს ავრცელებთ, რაც მარტივ გავრცელებას ხსნის. ამიტომ სოციალური დისტანცია ძალიან მნიშვნელოვანია.
თუმცა გამამხნევებელი ამბავიცაა: ანტისხეულების წარმოქმნის შემდეგ, ანუ ავად გახდომიდან დაახლოებით 10 დღეში, გადაცემის ალბათობა ძალიან მცირდება.
Wendtner და კოლეგები ცხრა პაციენტს ჰოსპიტალიზაციისას ყოველ დილით ტესტავდნენ, იღებდნენ სისხლს, შარდს, განავალს, ცხვირ-ხახის ნაცხებს და ნახველის ამოხველებას სთხოვდნენ. Wendtner „პაციენტებთან ერთად ვსწავლობდით, რადგან გაწერის საუკეთესო და ყველაზე უსაფრთხო დრო არ ვიცოდით“, ამბობს.
ამ პაციენტებში ცხვირ-ხახიდან მაღალი ვირუსული გამოყოფა ძალიან ადრე ხდებოდა; ტესტირებისას უმეტესობაში ზედა სასუნთქი გზების ვირუსის წარმოებას პიკი უკვე გაევლო. ინფექციის პროგრესიისას იგი ფილტვებში უფრო ღრმად ჩადის.
ჯგუფს სისხლსა თუ შარდში ვირუსი არასდროს აღმოუჩენია, თუმცა იმუნური სისტემის ანტისხეულები შეიძლება იყოს. ამიტომ სხვა ჰოსპიტალიზებული COVID-19 პაციენტებიდან სისხლისა და შარდის შეგროვება შეწყვიტეს. განავალში ვირუსული RNA იყო, თუმცა ინფექციური ვირუსი არა, რაც ამ დრომდე უცნობი ფეკალური გზით არგავრცელებას აჩვენებს.
აღმოჩნდა, რომ ავადმყოფის 1 ცემინებაც გარემოში სხვა პირისთვის/პირებისთვის გადასაცემად საკმარისია. ეს ახალი კორონავირუსის მაღალ ინფექციურ აქტივობასა და ჯანდაცვის მუშაკების მაღალ რისკს აჩვენებს...
პაციენტებმა ანტისხეულების წარმოქმნა სიმპტომებიდან დაახლოებით 6-დან 12 დღეში დაიწყეს. ანტისხეულების დაწყებისას ნახველსა და ცხვირ-ხახში ვირუსული RNA კვლავ მაღალი იყო, თუმცა ინფექციურ ვირუსს აღარ გამოყოფდნენ.
ამიტომ კარანტინისთვის 14 დღე უსაფრთხოა და ამ მარტივ რჩევას უნდა მივყვეთ.
ძალიან ადრეული გადამდებლობის კიდევ ერთი ძლიერი მტკიცებულება 16 მარტს გამოქვეყნებულ Science სტატიაში იყო:
Ruiyun Li-მ და კოლეგებმა SARS-CoV-2-ის მნიშვნელოვანი საზოგადოებრივი მახასიათებლებისთვის გადაადგილების მონაცემები, ქსელური დინამიკური მეტაპოპულაციური მოდელი, ბაიესური დასკვნა და ჩინეთის ინფექციების დაკვირვებები გამოიყენეს. 23 იანვრის 2020 წლის მოგზაურობის შეზღუდვებამდე ინფექციების % 86 აღურიცხავი იყო. დადასტურებულთა %79 აღურიცხავი შემთხვევებიდან მოდიოდა, რაც SARS-CoV-2-ის სწრაფ გეოგრაფიულ გავრცელებას ხსნის.
*
ვის უნდა გაუკეთდეს კორონავირუსის ტესტი?
უცხოეთიდან ჩამოსვლისა თუ ჩამოსულთან კონტაქტის პირობის გარეშეც, თუ სიცხე, ხველა და ქოშინი გაქვთ და ცხვირიდან არ გამოგდით, შეიძლება ვირუსი გქონდეთ. ამ კატეგორიის ყველას უნდა ჩაუტარდეს ტესტი.
თუმცა ახალ კორონავირუსთან ინფიცირებულთა უმეტესობა დაავადებას უსიმპტომოდ გადაიტანს და კვლავ გადამდებია. ამიტომ ტესტისთვის სიმპტომების დალოდება არ უნდა იყოს საჭირო. მაგრამ სისტემებს ამდენი პირის ტესტირების შესაძლებლობა არ აქვს. ასეთ დროს სოციალური დისტანციის გაზრდისა და სახლში დარჩენის მნიშვნელობა კვლავ ჩნდება!
SARS-CoV-2-ის სახელწოდების ახალი კორონავირუსის დიაგნოზისთვის ორი ძირითადი ტესტია:
- პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქცია (Polymerase Chain Reaction = PCR) და
- სწრაფი დიაგნოსტიკური ტესტები
PCR ტესტიცხვირ-ხახის ნიმუშში ვირუსის გენომის, რომელიც კორონავირუსისთვის RNAარის, შესამოწმებელი ტესტია. პროცედურა 45 - 90 dk გრძელდება. მას მოლეკულური დიაგნოსტიკური ტესტიც ეწოდება.
სწრაფ დიაგნოსტიკურ ტესტებში კი ვირუსის ანტიგენებიან ვირუსის წინააღმდეგ ადამიანის იმუნური სისტემის მიერ წარმოქმნილი ანტისხეულები მოწმდება. სწრაფი ტესტი ცხვირ-ხახის ნაცხშიც და სისხლშიც შეიძლება. ნაცხში ვირუსის ანტიგენს ეძებენ, სისხლში კი მის წინააღმდეგ შექმნილ ანტისხეულებს.
სურათი 1: ქვემოთ ტესტების სახეობები და გამოყენებული ნიმუშებია ნაჩვენები.
*
- ყველა ჩვენი სტატია კორონავირუსის შესახებ -
*
წყაროები
2. Ruiyun Li et al. Substantial undocumented infection facilitates the rapid dissemination of novel coronavirus (SARS-CoV2). Science 16 March 2020.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.