შეუძლია თუ არა ნახშირწყლების შეზღუდვას ტიპი 2 დიაბეტის დროს მედიკამენტების საჭიროების შემცირება?

ახალი კვლევა

ტიპი 2 დიაბეტის (T2D) მქონე პაციენტებში დაბალნახშირწყლოვანმა დიეტამ შესაძლოა ბეტა უჯრედების ფუნქცია შეინარჩუნოს და ზოგიერთ პაციენტს მედიკამენტების გარეშე სისხლში შაქრის სამიზნე მაჩვენებლების მიღწევის შესაძლებლობა მისცეს — ეს ახალმა კვლევამ აჩვენა.

ეს შედეგები მიღებულია 12-კვირიან კვლევაში, რომელშიც ინსულინის არმომხმარებელი T2D-ის მქონე 57 პაციენტი მონაწილეობდა. მონაწილეებს დაბალნახშირწყლოვანი (9% ნახშირწყალი) ან მაღალნახშირწყლოვანი (55% ნახშირწყალი) დიეტა დაენიშნათ. დაბალნახშირწყლოვანი დიეტის მიმდევრებში C-პეპტიდის დონე მნიშვნელოვნად მაღალი იყო, ვიდრე მაღალნახშირწყლოვანი დიეტის მიმდევრებში. შედეგები 2024 წლის 22 ოქტომბერს გამოქვეყნდა The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism ჟურნალში.

ნახშირწყლების შეზღუდვა და ბეტა უჯრედების ფუნქცია

ალაბამის უნივერსიტეტის წარმომადგენელმა Marian L. Yurchishin-მა, რომელიც კვლევას ხელმძღვანელობდა, აღნიშნა, რომ ამ კვლევამ პირველად აჩვენა, რომ ნახშირწყლების შეზღუდვას ბეტა უჯრედების ფუნქციის გაუმჯობესება შეუძლია. ასევე დადგინდა, რომ ნახშირწყლების შეზღუდვამ აფროამერიკელ პაციენტებში ინსულინის სეკრეცია უფრო მეტად გაზარდა, ვიდრე ევროპული წარმოშობის ამერიკელებში. Yurchishin-ის თქმით, ნახშირწყლების შეზღუდვა მედიკამენტების გარეშე ბეტა უჯრედების ფუნქციის გაუმჯობესების შესაძლებლობას ქმნის და განსაკუთრებით აფრიკული წარმოშობის პაციენტებისთვის შესაძლოა უფრო ეფექტიანი მიდგომა იყოს.

ამასთან, Yurchishin-მა ხაზი გაუსვა, რომ ეს კვლევა არ ნიშნავს, თითქოს ნახშირწყლების შეზღუდვამ მედიკამენტური მკურნალობა შეიძლება ჩაანაცვლოს; სიფრთხილე განსაკუთრებით საჭიროა გულ-სისხლძარღვთა დაავადების, გულის უკმარისობის ან თირკმლის ქრონიკული დაავადების რისკის მქონე პაციენტებში.

შესაძლებელია თუ არა რეალურ ცხოვრებაში გამოყენება?

ამ კვლევის საყურადღებო შედეგები გარკვეულ შეშფოთებასაც იწვევს. უპირველესად, ცხიმის მაღალი შემცველობის (65%) გამო, ასეთი დაბალნახშირწყლოვანი დიეტის ხანგრძლივად დაცვა შესაძლოა რთული იყოს. ეს მიდგომა, რომელიც არსებითად კეტოგენური დიეტაა, საკმარის ყურადღებას არ აქცევს გულის ჯანმრთელობისთვის სასარგებლო უჯერი ცხიმების მიღებას. გარდა ამისა, მონაწილეებისთვის საკვების სახლში მიტანა და მისი მომზადების შესახებ ინსტრუქციების მიცემა რეალურ პირობებში ამ მიდგომის გამოყენების შემზღუდველ ფაქტორებად მიიჩნევა.

ბეტა უჯრედების ფუნქციის გაუმჯობესება

კვლევის მონაწილეები აფროამერიკელები ან ევროპული წარმოშობის ამერიკელები იყვნენ და ყველა მათგანს T2D ბოლო 10 წლის განმავლობაში ჰქონდა დიაგნოსტირებული. ორივე დიეტის ჯგუფში კალორიების მიღება მსგავსი იყო, თუმცა ყველა მედიკამენტი კვლევამდე 1-2 კვირით ადრე შეწყდა.

12 კვირის ბოლოს დაბალნახშირწყლოვანი დიეტის ჯგუფში C-პეპტიდის დონე ორჯერ მაღალი იყო, ვიდრე მაღალნახშირწყლოვანი დიეტის ჯგუფში; ეს განსხვავება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო აფროამერიკელ მონაწილეებში (110% ზრდა). ამის საპირისპიროდ, ევროპული წარმოშობის ამერიკელებში ეს განსხვავება არ გამოვლენილა. გარდა ამისა, ნახშირწყლების შეზღუდვისას ბეტა უჯრედების პასუხი 22%-ით გაიზარდა.

განსხვავებები რასობრივ ჯგუფებს შორის

მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ გენეტიკური ფაქტორებისა და გარემოსთან ურთიერთქმედების გამო T2D-ის პათოფიზიოლოგია რასობრივ ჯგუფებს შორის შეიძლება განსხვავდებოდეს. აფროამერიკელებში სიმსუქნე და ინსულინრეზისტენტობა T2D-ის განვითარებაში შესაძლოა ნაკლებ როლს ასრულებდეს, ხოლო ბეტა უჯრედების ფუნქციის დარღვევა უფრო განმსაზღვრელი იყოს. ხაზგასმულია, რომ ეს ბიოლოგიური განსხვავებები დამატებით შესწავლას საჭიროებს.

მიუხედავად იმისა, რომ Yurchishin-მა და მისმა გუნდმა ნახშირწყლების შეზღუდვა ზოგიერთი პაციენტისთვის მედიკამენტების გარეშე მკურნალობის შესაძლო ვარიანტად დაასახელეს, მათ აღნიშნეს, რომ ამ დიეტის ხანგრძლივად დაცვა შეიძლება რთული იყოს და ის ყველა პაციენტისთვის შესაფერისი არ იყოს.

დასკვნა

მიუხედავად იმისა, რომ კვლევა T2D-ის მკურნალობაში ნახშირწყლების შეზღუდვით მედიკამენტების მოხმარების შემცირების შესაძლებლობას აჩვენებს, ექსპერტები ხაზს უსვამენ, რომ ეს მეთოდი ყველასთვის ხანგრძლივად შესანარჩუნებელი შეიძლება არ იყოს და მედიკამენტური მკურნალობა უგულებელყოფილი არ უნდა დარჩეს. განსაკუთრებით გულ-სისხლძარღვთა რისკის მქონე პაციენტებში მედიკამენტების დამცავ როლს დიდი მნიშვნელობა აქვს.