آیا محدودکردن کربوهیدرات می‌تواند نیاز به دارو را در دیابت نوع 2 کاهش دهد؟

پژوهشی تازه

در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 (T2D)، یک رژیم کم‌کربوهیدرات می‌تواند عملکرد سلول‌های بتا را حفظ کند و به برخی بیماران امکان رسیدن به اهداف قند خون بدون مصرف دارو را بدهد؛ این موضوع در پژوهشی تازه نشان داده شد.

این نتایج در مطالعه‌ای 12 هفته‌ای با حضور 57 بیمار T2D که انسولین مصرف نمی‌کردند، به دست آمد. از شرکت‌کنندگان خواسته شد رژیم کم‌کربوهیدرات (9% کربوهیدرات) یا پرکربوهیدرات (55% کربوهیدرات) داشته باشند. سطح C-peptide در افراد دارای رژیم کم‌کربوهیدرات، به‌طور معناداری بالاتر از افراد دارای رژیم پرکربوهیدرات بود. یافته‌ها در 22 اکتبر 2024 در مجلهٔ The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism منتشر شدند.

محدودیت کربوهیدرات و عملکرد سلول‌های بتا

Marian L. Yurchishin از دانشگاه آلاباما، سرپرست پژوهش، بیان کرد که این مطالعه برای نخستین بار نشان می‌دهد که محدودکردن کربوهیدرات می‌تواند عملکرد سلول‌های بتا را بهبود دهد. همچنین مشخص شد که محدودیت کربوهیدرات، ترشح انسولین را در بیماران آفریقایی‌آمریکایی نسبت به آمریکایی‌های اروپایی‌تبار بیشتر افزایش می‌دهد. به گفتهٔ Yurchishin، محدودیت کربوهیدرات می‌تواند فرصتی برای بهبود عملکرد سلول‌های بتا بدون مصرف دارو فراهم کند و به‌ویژه برای بیماران آفریقایی‌تبار رویکرد مؤثرتری باشد.

با این حال، Yurchishin تأکید کرد که این پژوهش به معنای جایگزین‌شدن محدودیت کربوهیدرات به‌جای درمان دارویی نیست؛ به‌ویژه در مورد بیماری قلبی‌عروقی، نارسایی قلب یا بیماری مزمن کلیه، باید در بیمارانی که در معرض این خطرها قرار دارند با احتیاط عمل کرد.

آیا در زندگی واقعی قابل اجرا است؟

یافته‌های چشمگیر این مطالعه می‌توانند نگرانی‌هایی ایجاد کنند. نخست اینکه، به دلیل چربی زیاد (65%)، چنین رژیم کم‌کربوهیدراتی ممکن است در بلندمدت پایدار نباشد. این رویکرد، که اساساً یک رژیم کتوژنیک است، به‌اندازهٔ کافی بر مصرف چربی‌های غیراشباع سازگار با سلامت قلب تمرکز ندارد. همچنین تحویل مواد غذایی در منزل شرکت‌کنندگان و دستورهایی که دربارهٔ نحوهٔ آماده‌سازی آن‌ها داده شد، عواملی محدودکننده برای اجرای آن در شرایط زندگی واقعی دانسته می‌شوند.

بهبود عملکرد سلول‌های بتا

شرکت‌کنندگان مطالعه یا آفریقایی‌آمریکایی یا آمریکایی اروپایی‌تبار بودند و همه در طول 10 سال گذشته تشخیص T2D گرفته بودند. دریافت کالری در دو گروه رژیم مشابه بود، اما همهٔ داروها 1-2 هفته پیش از مطالعه قطع شدند.

در پایان 12 هفته، سطح C-peptide در گروه رژیم کم‌کربوهیدرات دو برابر افراد دارای رژیم پرکربوهیدرات بود و این تفاوت به‌ویژه در شرکت‌کنندگان آفریقایی‌آمریکایی معنادار بود (110% افزایش). در مقابل، این تفاوت در آمریکایی‌های اروپایی‌تبار مشاهده نشد. همچنین با محدودیت کربوهیدرات، پاسخ سلول‌های بتا 22% افزایش یافت.

تفاوت‌های میان نژادها

پژوهشگران بیان می‌کنند که پاتوفیزیولوژی T2D می‌تواند بر اثر عوامل ژنتیکی و تعاملات محیطی، میان نژادها متفاوت باشد. در حالی که چاقی و مقاومت به انسولین ممکن است در ایجاد T2D در آفریقایی‌آمریکایی‌ها نقش کمتری داشته باشند، اختلال عملکرد سلول‌های بتا می‌تواند تعیین‌کننده‌تر باشد. همچنین بر ضرورت پژوهش بیشتر دربارهٔ این تفاوت‌های زیستی تأکید می‌شود.

Yurchishin و همکارانش با وجود بیان اینکه محدودیت کربوهیدرات ممکن است برای بعضی بیماران گزینه‌ای درمانی بدون دارو فراهم کند، گفتند که پایدارماندن این رژیم می‌تواند دشوار باشد و ممکن است برای همهٔ بیماران مناسب نباشد.

نتیجه‌گیری

اگرچه این مطالعه نشان می‌دهد که محدودیت کربوهیدرات ظرفیت کاهش مصرف دارو در درمان T2D را دارد، متخصصان تأکید می‌کنند که این روش ممکن است برای همه پایدار نباشد و نباید درمان دارویی نادیده گرفته شود. نقش محافظتی داروها، به‌ویژه در بیماران دارای خطر قلبی‌عروقی، اهمیت زیادی دارد.