შორსწასული პროსტატის კიბოს დროს წყვეტილი ჰორმონული თერაპია უწყვეტივით ეფექტურია?

ავტორიტეტულ სამედიცინო ჟურნალ New England Journal of Medicine-ში გამოქვეყნებული კვლევის შედეგების მიხედვით, შორსწასული პროსტატის კიბოს დროს წყვეტილი ჰორმონული თერაპია უწყვეტ ჰორმონულ თერაპიაზე ნაკლებად ეფექტურია და სიცოცხლის ხანგრძლივობას ამცირებს.

ჰორმონული თერაპია (ანდროგენების დამთრგუნველი მკურნალობა) წლების განმავლობაში მეტასტაზური პროსტატის კიბოს ყველაზე ხშირად გამოყენებული მეთოდია. თუმცა იდეალური პროცედურები ჯერ გარკვეული არ არის: დოზა, ჩატარების პერიოდულობა და ხანგრძლივობა.

წლების განმავლობაში ცნობილია, რომ მამაკაცის ჰორმონები, ანდროგენები, მეტასტაზური პროსტატის კიბოს განვითარებისა და პროგრესირების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფაქტორია. ამიტომ მკურნალობაში ანდროგენების შემცირების მიდგომები დამკვიდრდა: ორქიექტომია (ანდროგენების უდიდესი წყაროს, სათესლე ჯირკვლის ქირურგიული ამოკვეთა) და ანდროგენების დამთრგუნველი მკურნალობა (მედიკამენტური ჰორმონული თერაპია).

მართალია, ქირურგიული მკურნალობა (კასტრაცია — სათესლე ჯირკვლების ამოკვეთა) ადრე ხშირად გამოიყენებოდა, მაგრამ დღეს მას აღარ ანიჭებენ უპირატესობას შესაძლო საოპერაციო რისკებისა და პაციენტზე უარყოფითი ფსიქოლოგიური გავლენის გამო; ამასთან, ჰორმონულ თერაპიასთან შედარებით მნიშვნელოვანი უპირატესობაც არ აქვს. ამიტომ მეტასტაზური პროსტატის კიბოს დროს ჰორმონული მკურნალობა დამკვიდრდა. მიუხედავად თავდაპირველად ძალიან კარგი პასუხისა და დაავადების პროგრესირების რამდენიმე წლით შეკავებისა, გარკვეული დროის შემდეგ ამ თერაპიის მიმართაც რეზისტენტობა ვითარდება. ამ პერიოდში პაციენტები საშუალოდ 5 წლის განმავლობაში იღუპებიან. ამიტომ გრძელდება ჰორმონული თერაპიის სხვადასხვა პროცედურის კვლევა რეზისტენტობის განვითარებამდე დროის გასახანგრძლივებლად, გვერდითი ეფექტების შესამცირებლად და ცხოვრების ხარისხის გასაუმჯობესებლად. ერთ-ერთი ასეთი მიდგომაა უწყვეტი თერაპიის ნაცვლად წყვეტილი ჰორმონული მკურნალობა.

წყვეტილი მკურნალობის მიზანია უწყვეტი თერაპიისას ჰორმონების დათრგუნვით გამოწვეული ზოგი გვერდითი ეფექტის — ფსიქოლოგიური ცვლილებების, სქესობრივი პრობლემებისა და ალების — შემცირება, რეზისტენტობამდე დროის გახანგრძლივება, ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება და ხარჯის შემცირება. ზოგ წინა კვლევაში აღინიშნა, რომ წყვეტილი თერაპია უწყვეტივით ეფექტური და უსაფრთხოა და დამატებით გვერდითი ეფექტების, რეზისტენტობამდე დროისა და ხარჯის მხრივაც უპირატესობას იძლევა. თუმცა საკითხი კვლავ სადავოა, რადგან საპირისპირო შედეგების მქონე კვლევებიც არსებობს. ეს კვლევაც ერთ-ერთი მათგანია.

კვლევა სინამდვილეში იმ ვარაუდით ჩატარდა, რომ წყვეტილი მკურნალობა უფრო ხელსაყრელი იქნებოდა და შედეგებიც ამას დაადასტურებდა. თუმცა სასურველი შედეგი ვერ მიიღეს. მეტასტაზური ჰორმონმგრძნობიარე პროსტატის კიბოს მქონე 1535 მამაკაციდან 765 უწყვეტ ჰორმონულ თერაპიას იღებდა, 770 კი წყვეტილს; პაციენტები ამგვარად 2 ჯგუფად დაყვეს და დაახლოებით 10 წელი აკვირდებოდნენ. დაკვირვების ანალიზით წყვეტილი მკურნალობა უწყვეტივით ეფექტური არ აღმოჩნდა და გვერდითი ეფექტებისა და ცხოვრების ხარისხის მხრივ მნიშვნელოვანი განსხვავებაც არ შეუქმნია. მხოლოდ პირველი 3 თვის განმავლობაში ჰქონდა მცირე უპირატესობა სქესობრივი ფუნქციისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის მხრივ.

ამრიგად, ამჟამად მეტასტაზური პროსტატის კიბოს ძირითადი მიდგომა ჰორმონული თერაპიაა, თუმცა მისი დოზა, პერიოდულობა და ხანგრძლივობა კვლავ განხილვის საგანია. არსებობს როგორც წყვეტილი თერაპიის უპირატესობის, ისე უწყვეტთან შედარებით ნაკლები ეფექტურობის მაჩვენებელი კვლევები. საკითხის გასარკვევად და იდეალური პროცედურების დასადგენად მეტი კვლევაა საჭირო. ამჟამად, ვიდრე წყვეტილი ჰორმონული მკურნალობის უპირატესობა ნათლად არ დამტკიცდება, უწყვეტი მკურნალობის გაგრძელება უფრო მართებული ჩანს.