უსაფრთხოა თუ არა ვაგინალური ესტროგენი ძუძუს კიბოგადატანილი ქალებისთვის?

ძუძუს კიბოს მკურნალობის მიმღები ქალები მკურნალობის შემდგომ პერიოდში მრავალი გვერდითი ეფექტის წინაშე დგანან, რომლებიც ცხოვრების ხარისხს უარყოფითად ცვლის. მათ შორისაა ესტროგენის დონის დაქვეითებით გამოწვეული ვაგინალური სიმშრალე, ქავილი და ტკივილი სქესობრივი კავშირისას. 

შეშფოთება კიბოს განმეორების გამო

ვაგინალურმა სიმშრალემ, ქავილმა და სქესობრივი კავშირისას ტკივილმა შეიძლება პაციენტების ფსიქოლოგიურ და ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე სერიოზულად იმოქმედოს. მიუხედავად იმისა, რომ ვაგინალური ესტროგენით მკურნალობა ამ სიმპტომების შემამსუბუქებელ გამოსავლად გამოიკვეთა, ძუძუს კიბოგადატანილ ქალებში მის უსაფრთხოებაზე სერიოზული შეშფოთება არსებობს. განსაკუთრებით ჰორმონრეცეპტორ-დადებითი (HR-დადებითი) სიმსივნეების მქონე და არომატაზის ინჰიბიტორების მიმღებ პაციენტებში ვარაუდი, რომ ესტროგენმა შეიძლება კიბოს რეციდივის (განმეორების) რისკი გაზარდოს, სამედიცინო საზოგადოებასა და პაციენტებში განხილვას იწვევს. ამიტომ ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტების გრძელვადიან გადარჩენაზე ვაგინალური ესტროგენის გავლენის გაგება ამ მკურნალობის უსაფრთხო გამოყენებისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია.

ახალი კვლევა

საფრანგეთში ჩატარებულმა და 2024 წლის 17 მაისს ESMO-ს ძუძუს კიბოს კონგრესზე წარმოდგენილმა კვლევამ გამოთქვა მოსაზრება, რომ ვაგინალური ესტროგენით მკურნალობა რეციდივის რისკს არ ზრდის ჰორმონრეცეპტორ-უარყოფითი (HR-უარყოფითი) ძუძუს კიბოს მქონე ქალებში ან HR-დადებითი სიმსივნის მქონე ქალებში, რომლებიც ერთდროულად ტამოქსიფენით მკურნალობენ, თუმცა მისგან თავი უნდა შეიკავონ არომატაზის ინჰიბიტორების მიმღებებმა.

კვლევის დეტალები

ძუძუს კიბოს მკურნალობის მიმღებ ქალებს ესტროგენის დონის დაქვეითების გამო შეიძლება გენიტოურინარული სიმპტომები ჰქონდეთ, მაგალითად ვაგინალური სიმშრალე, ქავილი და სქესობრივი კავშირისას ტკივილი. ვაგინალურმა ესტროგენულმა მკურნალობამ, მაგალითად ესტრიოლმა და პრომესტრიენმა (3-პროპილ ეთილი, 17B-მეთილ ესტრადიოლი), შეიძლება ეს სიმპტომები თავიდან აიცილოს, თუმცა ძუძუს კიბოს შედეგებზე მისი გავლენა გაურკვეველია. მკვლევრებმა საფრანგეთის სადაზღვევო მონაცემებით დაგეგმეს კვლევა, რომელიც ძუძუს კიბოგადატანილ ქალებში ვაგინალური ესტროგენით მკურნალობის დაავადების გარეშე გადარჩენაზე გავლენას შეაფასებდა.

კვლევაში ჩართული პაციენტების მედიანური ასაკი 54 წელი იყო, 85% HR-დადებითი, 15% კი HR-უარყოფითი იყო. მკვლევრებმა HR სტატუსისა და ენდოკრინული მკურნალობის რეჟიმის მიხედვით ქვეჯგუფური ანალიზები ჩაატარეს.

შედეგები

• 135 ათასი პაციენტიდან ვაგინალურ ესტროგენს 1739 იყენებდა — 56% პრომესტრიენს, 34% ესტრიოლს, 10% კი ორივეს.
• HR-დადებითი სიმსივნეების მქონე პაციენტებში ვაგინალური ესტროგენით მკურნალობის დაწყებას, განსაკუთრებით არომატაზის ინჰიბიტორების ერთდროულ მიმღებებში, დაავადების გარეშე გადარჩენის მცირედი შემცირება მოჰყვა (5 წელიწადში შემცირება: 2,1 პროცენტული პუნქტი).
• HR-უარყოფითი სიმსივნის მქონე ან ტამოქსიფენით ნამკურნალებ პაციენტებში დაავადების გარეშე გადარჩენის შემცირება არ გამოვლენილა.
• არომატაზის ინჰიბიტორების მიმღებებში ესტრიოლის დაწყებამ, პრომესტრიენის დაწყებასთან შედარებით, დაავადების გარეშე გადარჩენის "უფრო სერიოზული და ადრეული" შემცირება გამოიწვია (3 წელიწადში შემცირება: 4,2 პროცენტული პუნქტი; პრომესტრიენის დაწყებისას განსხვავება: 1,0 პროცენტული პუნქტი).

კომენტარი

კვლევა კიბოს მქონე პაციენტებში ცხოვრების ხარისხის მეტად მნიშვნელოვან პრობლემას, სქესობრივ დისფუნქციას, ეხება. ეს მდგომარეობა შფოთვასა და დეპრესიას უკავშირდება და ცხოვრების ხარისხის მნიშვნელოვან კომპონენტად უნდა შეფასდეს. კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ HR-უარყოფითი სიმსივნეების მქონე და ტამოქსიფენის ერთდროულად მიმღებ ქალებში ვაგინალური ესტროგენით მკურნალობა უსაფრთხოა. თუმცა არომატაზის ინჰიბიტორებით ნამკურნალებ ქალებში ვაგინალურ ესტროგენს შეძლებისდაგვარად თავი უნდა აარიდონ და ამ ჯგუფში პრომესტრიენს ესტრიოლზე უპირატესობა მიანიჭონ.

ამ შედეგებს რამდენიმე მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს:

1. ჰორმონული მექანიზმები: ცნობილია, რომ HR-დადებითი სიმსივნეების მქონე ქალებში ესტროგენმა შეიძლება სიმსივნის ზრდას შეუწყოს ხელი. ტამოქსიფენი ესტროგენის მოქმედებას ბლოკავს, არომატაზის ინჰიბიტორები კი ორგანიზმში ესტროგენის წარმოებას ამცირებს. ვაგინალური ესტროგენის სისტემურ სისხლის მიმოქცევაში მოხვედრის მოცულობამ და სიმსივნურ უჯრედებზე ამ ჰორმონების ზემოქმედებამ მკურნალობის შედეგებზე პირდაპირ შეიძლება იმოქმედოს.
2. მკურნალობის რეჟიმები: ტამოქსიფენი და არომატაზის ინჰიბიტორები განსხვავებული მექანიზმებით მოქმედებს. ტამოქსიფენი ესტროგენის რეცეპტორებს ბლოკავს, არომატაზის ინჰიბიტორები კი მის წარმოებას აფერხებს. ეს განსხვავებები ვაგინალური ესტროგენით მკურნალობის გავლენას ცვლის.
3. ინდივიდუალური ფაქტორები: პაციენტების გენეტიკურმა აგებულებამ, სიმსივნის თვისებებმა და ჯანმრთელობის საერთო მდგომარეობამ ვაგინალური ესტროგენით მკურნალობის შედეგებზე შეიძლება იმოქმედოს. ამიტომ მკურნალობის გეგმა თითოეული პაციენტისთვის ინდივიდუალურად უნდა შეფასდეს.

ამ კვლევის მიგნებები აჩვენებს, რომ ძუძუს კიბოს მკურნალობის მიმღებ ქალებში ვაგინალური ესტროგენით მკურნალობა ფრთხილად უნდა შეფასდეს. მისი უსაფრთხოების შესახებ მეტი კვლევაა საჭირო, თუმცა არსებული მიგნებები HR-უარყოფითი სიმსივნის მქონე და ტამოქსიფენის მიმღები ქალებისთვის იმედისმომცემია. არომატაზის ინჰიბიტორებით ნამკურნალებ ქალებში კი უფრო ფრთხილი მიდგომაა საჭირო.