ვარჯიში და კიბოს 14 ტიპი, რომელთა რისკსაც იგი ამცირებს
ამ სტატიაში
ეს სტატია ფიზიკურ აქტივობას, ანუ ვარჯიშსა და კიბოს რისკს შორის კავშირის გამომვლენ კვლევებსა და მიმოხილვებს გამოყოფს. ვარჯიში მკურნალობის გვერდით მოვლენებსაც ამცირებს და ქიმიოთერაპიის, რადიოთერაპიისა და ოპერაციის შემდეგ გამოჯანმრთელებას შეიძლება დაეხმაროს.
ძუძუს კიბოს მკურნალობის შემდეგ გამოჯანმრთელებულები
Journal of Clinical Oncology-ის კვლევაში აღნიშნულია, რომ არომატაზის ინჰიბიტორებით ნამკურნალებ, ძუძუს კიბოს შემდეგ გამოჯანმრთელებულ პაციენტებში ძალოვანი და აერობული ვარჯიშების გაზრდა სახსრების ტკივილს (ართრალგიას) მნიშვნელოვნად ამცირებს. ტკივილის შემცირება უკვე 3 თვის შემდეგ ჩანდა, მაგრამ 12 თვის განმავლობაში პროგრამის გამგრძელებელ ქალებში სარგებელი დიდი იყო (სახსრების ტკივილის 30% შემცირება). პროგრამა ყოველკვირეულად 150 წუთ აერობულ ვარჯიშსა და კვირაში ორჯერ ზედამხედველობით ძალოვან ვარჯიშს მოიცავდა. საწყისი ყველაზე ძლიერი ტკივილის ქულა ვარჯიშის ჯგუფში 5.6, ვარჯიშისთვის ნაკლები დროის დამთმობ ქალებში კი 5.9 იყო. აქტიურ ქალებში ყველაზე ძლიერი ტკივილის ქულა საშუალოდ 1.6 პუნქტით (29%) შემცირდა, ნაკლებად აქტიურებში კი შემცირება 0.2 იყო.
ძუძუს კიბოს რისკი
Cancer Epidemiology-ში გამოქვეყნებულმა ერთ-ერთმა ბოლო კვლევამ, „ბიომარკერები და პრევენცია“, აჩვენა, რომ რეგულარული მსუბუქი ვარჯიში მენოპაუზის შემდგომ ქალებში ინვაზიური ძუძუს კიბოს რისკის შემცირებას უკავშირდება. ქალებში, რომლებიც 4 წლის განმავლობაში კვირაში 4 საათს დადიოდნენ, დაავადების რისკი იმავე პერიოდში ნაკლებად მოვარჯიშეებთან შედარებით 10%-ით შემცირდა. მკვლევრებმა რეგულარული ვარჯიშის მნიშვნელობა აღნიშნეს: ქალებს შორის, რომლებიც 5 - 9 წლის განმავლობაში კვირაში 12 საათზე მეტს ვარჯიშობდნენ, დატვირთვის შემამცირებლებში ძუძუს კიბოს რისკი გამგრძელებლებთან შედარებით მნიშვნელოვნად გაიზარდა.
პროსტატის კიბო
Oncology Nursing Forum-ში გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ზედამხედველობით ჯგუფური ვარჯიში პროსტატის კიბოს პაციენტების ფიზიკურ და ფსიქიკურ ჯანმრთელობას აუმჯობესებს და საჭირო ემოციურ და სოციალურ მხარდაჭერას უზრუნველყოფს. მკვლევრები ფიზიოლოგის მიერ წარმართულ ჯგუფურ პროგრამაში ჩართულ 12 პაციენტს გაესაუბრნენ. პროსტატის კიბოს სპეციფიკურ სავარჯიშო ჯგუფში მონაწილეობა ჯანმრთელობის მხარდაჭერის მიღების ხელშემშლელი წინასწარი შეხედულებების დაძლევას უწყობდა ხელს. მკვლევრებმა დაასკვნეს, რომ ჯგუფური ვარჯიში ამ პაციენტების დამხმარე მოვლაში უნდა შედიოდეს.
ფილტვის კიბო
Journal of Thoracic Oncology-ში გამოქვეყნებულმა კვლევამ დაასკვნა, რომ ვარჯიში და ფიზიკური აქტივობა ფილტვის კიბოს მკურნალობის არჩევანში უნდა შედიოდეს, რადგან ამცირებს სიმპტომებს, ზრდის დატვირთვის ამტანობასა და ცხოვრების ხარისხს, ამცირებს ოპერაციის შემდგომ გართულებებსა და ჰოსპიტალიზაციის ხანგრძლივობას. მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ პაციენტების უმრავლესობა ექიმისგან აქტივობასა და ვარჯიშზე მითითებებს ითხოვს და ექიმებს დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის წინ, დროსა და შემდეგ ვარჯიშის რეკომენდაციისკენ უბიძგებს.
საკვერცხის კიბოს რისკი
მიუხედავად ფიზიკურ აქტივობასა და საკვერცხის კიბოს რისკს შორის კავშირის არასაკმარისი მტკიცებულებებისა, მკვლევრები ამ ჯგუფში მუშაობას აგრძელებენ. Gynecologic Oncology-ის მიმოხილვამ დაასკვნა, რომ მტკიცებულებების სიმცირის მიუხედავად ექიმებმა საკვერცხის კიბოს პაციენტები ფიზიკური აქტივობისკენ უნდა წაახალისონ. შეფასებაში შევიდა 26 კვლევა, რომლებშიც ეპითელური საკვერცხის კიბოს რისკსა და აქტივობას შორის დამცავი ეფექტი გამოვლინდა. უმეტესობა აჩვენებდა, რომ ძალიან აქტიურ ქალებში რისკი %30-60-ით მცირდებოდა, თუმცა კოჰორტულმა კვლევებმა მნიშვნელოვანი კავშირი ვერ აჩვენა.
კოლორექტალური კიბო
Journal of Clinical Oncology-ში გამოქვეყნებულ კვლევაში კოლორექტალური კიბოს პაციენტებში ფიზიკური აქტივობისა და თავისუფალი დროის ჯდომით გატარების გავლენა შეისწავლეს. მონაწილეებმა დიაგნოზამდე და შემდეგ აქტივობისა და თავისუფალი დროის შესახებ კითხვარებს უპასუხეს. კვირაში 8.75 ან მეტი მეტაბოლური ეკვივალენტი (MET)-საათი აქტივობის (დაახლოებით კვირაში 150 წუთი სიარულის ტოლი) მქონე მონაწილეებში ყველა მიზეზით სიკვდილიანობა შემცირდა მათთან შედარებით, ვინც კვირაში 3.5 MET-საათზე ნაკლებს ვარჯიშობდა. ასევე, ყოველდღე თავისუფალ დროს 6 ან მეტ საათს ჯდომით გატარებულებში ყველა მიზეზით სიკვდილიანობა გაიზარდა მათთან შედარებით, ვინც 3 საათზე ნაკლებს იჯდა.
კუჭის კიბოს რისკი
British Journal of Sports Medicine-ში გამოქვეყნებულმა კვლევამ კუჭის კიბოს რისკსა და ფიზიკურ აქტივობას შორის კავშირი შეისწავლა. 7 პროსპექტიული კოჰორტისა და 4 შემთხვევა-კონტროლის კვლევის გამოყენებით საკმარის აქტივობასა და კუჭის კიბოს რისკს შორის მცირე კავშირი გამოვლინდა. სხვა ფაქტორები, მაგალითად მოწევა და კიბოს ქვეტიპი, ამ კავშირს ასუსტებდა.
ლეიკემია
Integrative Cancer Therapies-ის კვლევაში ქიმიოთერაპიის მიმღებ მწვავე ლეიკემიის პაციენტებში საავადმყოფოს სავარჯიშო პროგრამის განხორციელებადობა გამოსცადეს. ჩაერთო 10 პაციენტი და საწყის ეტაპზე და მკურნალობის ბოლოს შეაფასეს წონა, სხეულის შემადგენლობა, კარდიორესპირატორული გამძლეობა, სისუსტე, დეპრესია და ცხოვრების ხარისხი. აერობული და ძალოვანი ვარჯიშები დღეში ორჯერ, 30 წუთით, კვირაში 3-ჯერ ტარდებოდა. კარდიორესპირატორული გამძლეობა მნიშვნელოვნად გაიზარდა, სისუსტისა და დეპრესიის ქულები კი შემცირდა.
თავისა და კისრის კიბოები
კვლევაში ქიმიორადიოთერაპიის მიმღებ თავისა და კისრის კიბოს მქონე 48 პაციენტში ვარჯიშის გავლენა ფუნქციურ შესაძლებლობასა და ცხოვრების ხარისხზე შეაფასეს. პაციენტები სავარჯიშო და საკონტროლო ჯგუფებად დაყვეს. სავარჯიშო ჯგუფი 6 კვირა ზედამხედველობით ვარჯიშობდა, საკონტროლო კი აქტივობის შესახებ განათლებას იღებდა. 6 წუთიანი სიარულის მანძილთან ერთად შეაფასეს პაციენტების მიერ საკუთარი ჯანმრთელობისა და ტკივილის სკალების შესახებ მოწოდებული ინფორმაცია. 6 კვირის შემდეგ სავარჯიშო ჯგუფის 6 წუთიანი სიარულის მანძილი 42 m-ით გაიზარდა, საკონტროლოში კი 96 m-ით შემცირდა. ასევე სავარჯიშო ჯგუფში ფსიქიკური მდგომარეობა გაუმჯობესდა, საკონტროლოში კი ფიზიკური და ფსიქიკური მდგომარეობა გაუარესდა.
პანკრეასის კიბო
ერთ შემთხვევაზე ჩატარებულ კვლევაში მკვლევრებმა ადიუვანტური მკურნალობის მიმღებ 49 წლის IIb სტადიის პანკრეასის კიბოს პაციენტში ზედამხედველობითი 6 თვიანი სავარჯიშო პროგრამის ეფექტიანობა და უსაფრთხოება შეაფასეს. პროგრამა კვირაში ორჯერ გამძლეობისა და აერობულ ვარჯიშს მოიცავდა. პაციენტი მას კარგად იტანდა და 6 თვის განმავლობაში 73% მონაწილეობა ჰქონდა. ფიზიკური შესაძლებლობა, ფუნქციური უნარი, დაავადებასთან დაკავშირებული ცხოვრების ხარისხი, კიბოსთან დაკავშირებული სისუსტე, ძილის ხარისხი და ფსიქოლოგიური დისტრესი გაუმჯობესდა როგორც 3, ისე 6 თვის შემდეგ.
მრავლობითი მიელომა
ავსტრალიური კვლევა ჩატარდა ახლახან მრავლობითი მიელომის მკურნალობაგავლილ პაციენტებში ფიზიკური აქტივობის სარგებლისა და ბარიერების გასაგებად. გასაუბრებებით შეაფასეს სარგებელი (ფსიქოლოგიური და სოციალური) და დაბრკოლებები (მკურნალობის სიმპტომებისა და გვერდითი მოვლენების დაძლევა და დაბალი მოტივაცია). მიუხედავად იმისა, რომ ყველა მსუბუქ და ზომიერ აქტივობას, მაგალითად სიარულსა და მებაღეობას ასრულებდა, სარგებელს ქალები მამაკაცებზე ხშირად აღნიშნავდნენ. აუტოლოგიური ღეროვანი უჯრედების გადანერგვით ნამკურნალებიც აქტივობას სასარგებლოდ მიიჩნევდნენ, ხოლო ქიმიოთერაპიისა და რადიოთერაპიის მიმღებებში უფრო ხშირი დაბრკოლება ტკივილი იყო.
თირკმლის კიბოს რისკი
Medicine & Science in Sports & Exercise-ის კვლევამ აჩვენა, რომ სიარულმა და სირბილმა თირკმლის კიბოს რისკი სხვა ცნობილი რისკფაქტორებისგან დამოუკიდებლად შეიძლება შეამციროს. ასაკისა და სქესის გათვალისწინების შემდეგ ყოველკვირეული სირბილი ან სიარული თითოეულ მეტაბოლურ ეკვივალენტ (MET)-საათზე რისკს 1.9%-ით ამცირებდა. ქვემოთ მოცემულ რეკომენდებულ სირბილის ან სიარულის დონეებთან შედარებით (კვირაში < 7.5 MET-საათი), რეკომენდებულ დონეზე აქტივობა თირკმლის კიბოს რისკს 61%-ით, რეკომენდებულზე 1-2-ჯერ მეტი 67%-ით, ხოლო 2 ან 2-ჯერ მეტი 76.3%-ით ამცირებდა.
ტვინის კიბოს რისკი
The National Runners’ and Walkers’ Health Studies-ის მონაცემებით შეისწავლეს ვარჯიშის გავლენა ტვინის კიბოთი სიკვდილიანობაზე (მორტალობაზე). ასაკის, სქესის, რასის, განათლებისა და სხვა ფაქტორების გათვალისწინებით, დღეში 1.8 - 3.5 მეტაბოლურ ეკვივალენტ (MET)-საათ ვარჯიშისას ტვინის კიბოთი სიკვდილის რისკი 43.2%-ით, ხოლო დღეში ≥ 3.6 MET-საათ ვარჯიშისას 39.8%-ით შემცირდა (შედარების საფუძველი დღეში < 1.8 MET-საათი იყო). მკვლევრებმა დაასკვნეს, რომ სიარულსა და სირბილზე დახარჯული ენერგია ტვინის კიბოთი სიკვდილის რისკის შემცირებას უკავშირდება.
ენდომეტრიუმის (საშვილოსნოს) კიბოს რისკი
The American Institute for Cancer Research-მა და The World Cancer Research Fund International-მა გამოაქვეყნეს მონაცემები, რომ ამერიკაში ენდომეტრიუმის კიბოს შემთხვევების დაახლოებით 60%-ის პრევენცია რეგულარული ვარჯიშითა და ჯანსაღი წონის შენარჩუნებით შეიძლება. სიმსუქნის მქონე ქალებში რისკი ორმაგდება, რადგან ჭარბი ცხიმი მნიშვნელოვანი რისკფაქტორია. დღეში სულ მცირე 30 წუთი ვარჯიში და ჯანსაღი სხეულის მასის ინდექსის შენარჩუნება ენდომეტრიუმის კიბოს სიხშირეს 59%-ით ამცირებდა. ვარჯიშმა კიბოს განმეორებასაც შეიძლება შეუშალოს ხელი.
სარკომა
Journal of Sports Science & Medicine-ის კვლევამ აჩვენა, რომ მუდმივი ვარჯიში თაგვებში სარკომის სიმსივნეს დაახლოებით 50%-ით ამცირებდა. იმ ვარაუდით, რომ რეგულარულ ვარჯიშს ზოგი კიბოს პროგრესისა და სიხშირის შემცირება შეუძლია, მკვლევრებმა თაგვების 3 ჯგუფს თაგვის სარკომის უჯრედები გადაუნერგეს. ეს 3 ჯგუფი იყო: საკონტროლო, სიმსივნის გადანერგვამდე მოვარჯიშე და გადანერგვის შემდეგ ვარჯიშის გამგრძელებელი თაგვები. მკვლევრებმა დაასკვნეს, რომ მიუხედავად უცნობი საფუძვლად არსებული მექანიზმისა, გადანერგვის შემდეგ ვარჯიშის გამგრძელებლებში სიმსივნის ზომა მნიშვნელოვნად შემცირდა.
წყაროები
By Cancer Network Editors. April 15, 2016.
https://www.cancernetwork.com/articles/exercise-and-cancer?GUID=897EE5D3-A36F-4500-BD95-5B642AB50963&XGUID=&rememberme=1&ts=16042016
2. Irwin ML, Cartmel B, Gross CP, et al. Randomized exercise trial of aromatase inhibitor-induced arthralgia in breast cancer survivors. J Clin Oncol. 2015;33:1104-11.
3. Fournier A, Dos Santos G, Guillas G, et al. Recent recreational physical activity and breast cancer risk in postmenopausal women in the E3N cohort. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 2014;23:1893-902.
4. Cormie P, Turner B, Kaczmarek E, et al. A qualitative exploration of the experience of men with prostate cancer involved in supervised exercise programs. Oncol Nurs Forum. 2015;42:24-32.
5. Bade BC, Thomas DD, Scott JB, Silvestri GA. Increasing physical activity and exercise in lung cancer: reviewing safety, benefits, and application. J Thorac Oncol. 2015;10:861-71.
6. Cannioto RA, Moysich KB. Epithelial ovarian cancer and recreational physical activity: A review of the epidemiological literature and implications for exercise prescription. Gynecol Oncol. 2015;137:559-73.
7. Campbell PT, Patel AV, Newton CC, et al. Associations of recreational physical activity and leisure time spent sitting with colorectal cancer survival. J Clin Oncol. 2013;31:876-85.
8. Abioye AI, Odesanya MO, Abioye AI, Ibrahim NA. Physical activity and risk of gastric cancer: a meta-analysis of observational studies. Br J Sports Med. 2015;49:224-9.
9. Battaglini CL, Hackney AC, Garcia R, et al. The effects of an exercise program in leukemia patients. Integr Cancer Ther. 2009;8:130-8.
10. McNeely ML. Exercise as a promising intervention in head & neck cancer patients. Indian J Med Res. 2013;137:451-3.
11. Cormie P, Spry N, Jasas K, et al. Exercise as medicine in the management of pancreatic cancer: a case study. Med Sci Sports Exerc. 2014;46:664-70.
12. Craike MJ, Hose K, Courneya KS, et al. Perceived benefits and barriers to exercise for recently treated patients with multiple myeloma: a qualitative study. BMC Cancer. 2013;13:319.
13. Williams PT. Reduced risk of incident kidney cancer from walking and running. Med Sci Sports Exerc. 2014;46:312-7.
14. Williams PT. Reduced risk of brain cancer mortality from walking and running. Med Sci Sports Exerc. 2014;46:927-32.
15. World Cancer Research Fund/American Institute for Cancer Research. Continuous Update Project Report. Food, Nutrition, Physical Activity, and the Prevention of Endometrial Cancer. 2013. https://www.dietandcancerreport.org.
16. Sasvari M, Taylor AW, Gaal D, Radak Z. The effect of regular exercise on development of sarcoma tumor and oxidative damage in mice liver. J Sports Sci Med. 2011;10:93-6.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.