Autizmi müalicə etdiyi deyilən təhlükəli məhsulları tanıyın

Autizmi müalicə etdiyini iddia edən məhsullar və ya müalicələr aldadıcı və yanıltıcıdır, çünki autizm üçün müalicə yoxdur. Eyni şey autizmi və ya autizmlə bağlı əlamət və şikayətləri “müalicə etdiyini” iddia edən bir çox məhsula da aiddir. Bununla belə, bəziləri mühüm sağlamlıq riskləri daşıya bilər.

Autizm barədə

Sosial qarşılıqlı əlaqə, sözlü-sözsüz ünsiyyət problemi, təkrar davranış və məhdud maraqla, neyroinkişaf pozuntudur. Neyroinkişaf deyildikdə beyin və sinir sisteminin inkişafı zamanı yaranan problemlərdən qaynaqlandığı nəzərdə tutulur. Əslində autizm geniş diapazonda ortaq əlamətləri bölüşən, lakin əlamətlərin paylanması və ağırlığına görə fərqlənən, Autistik Spektr Pozuntuları (OSB) adlı pozuntular qrupundan yalnız biridir. Digərləri Asperger sindromu, Rett sindromu, Uşaqlığın Dezintegrativ Pozuntusu və başqa cür adlandırılmayan yayılmış inkişaf pozuntularıdır (yazımızda autizm bütün autistik spektr pozuntularını ifadə etmək üçün istifadə olunub).

İlk 3 ildə əlamət olsa da adətən 4 yaşda diaqnoz, ömürboyu davam edir. Təxminən, hər 68 uşaqdan 1-də aşkarlanan vəziyyətdir. Autizm bütün irqi, etnik və sosial-iqtisadi qrupları əhatə edir və oğlanlarda qızlara nisbətən təxminən 4 dəfə çox olur: hər 42 oğlandan 1, hər 189 qızdan 1.

Hazırda autizm diaqnozu qoyan qan testi, görüntüləmə və ya genetik test yoxdur. Diaqnoz pediatr və uşaq psixiatrının qiymətləndirməsi, şübhəli hallarda müxtəlif inkişaf testlərinin nəticəsi ilə qoyulur.

Əlamətlər:

Sosial qarşılıqlı əlaqədə çətinlik, şifahi və qeyri-şifahi ünsiyyət problemləri, təkrarlanan və obsessiv (takıntılı) davranışlar. Bu davranışlar yüngüldən əlilliklə təsirlənməyə qədər dəyişə bilər. Bəzi autizmli uşaqlar daha çox funksional olarkən, bəziləri koqnitiv və inkişaf baxımından ciddi gecikmələr yaşaya bilər.

Autizm və DEHB kimi hallarda, əlamət üst-üstə düşə bildiyindən fərdi ehtiyaca yönəlmək vacibdir. Mövcud, davranış müdaxilələri, xüsusi əlamət, xüsusilə ünsiyyət üçün hazırlanıb fayda verir. Erkən müdaxilə açardır.

Bəzi təsdiqli dərmanlar əlaməti azalda bilər. ABŞ Qida-Dərman İdarəsi (FDA), autizmə bağlı qıcıqlanmanı (əsəbilik, tez hirs) müalicə etmək üçün risperidon (5 ilə 16 yaş) və aripripazol (6 ilə 17 yaş) antipsixotiklərini təsdiqləyib. Autizmi müalicə və ya sağaltdığı iddialı hər müdaxilə və dərmandan əvvəl həkimlə danışın.

Amma bu gün autizm və əlamətlərinin müalicəsinə uyğun olmayan iddialı yazı, reklam və şayiə ilə tez-tez qarşılaşırıq. Bu saxta müalicələrin bəzisi ciddi sağlamlıq riski daşıyır.

Riskli saxta müalicələr

Xelasiya

Bu məhsullar toksik kimyəvi maddələri və ağır metalları bir-birinə bağlayıb dövrandan və bədəndən uzaqlaşdıraraq təmizlədiyini iddia edir. Sprey, şam, kapsul, maye damcıları və gil vannaları kimi müxtəlif formalarda qarşınıza çıxa bilər. Bununla belə, tibbdə həqiqətən istifadə olunan bəzi xelatlaşdırıcı agentlər var; lakin bunlar qurğuşun zəhərlənməsi və həddindən artıq dəmir yüklənməsi kimi bəzi kəskin zəhərlənmə hallarında həkim nəzarəti altında istifadə edilir və autizmin müalicəsi ilə əlaqələri yoxdur.

Saxta xelasiyanın vacib mineralları da bağlamaq kimi ciddi, həyati təhlükəli nəticələri ola bilər.

Hiperbarik oksigen

Bu, təzyiqli otaqda oksigen tənəffüs etməyi əhatə edir və yalnız dalğıclarda yaranan dekompressiya (vurgun) xəstəliyinin müalicəsi, karbonmonoksid zəhərlənməsi və xroniki yaralar kimi bəzi tibbi vəziyyətlərdə istifadə üçün təsdiqlənib. 

Detoks gil vannası

Hamam suyuna əlavə edilən bu məhsulların bədəndən kimyəvi toksinləri, çirkləndiriciləri və ağır metalları uzaqlaşdırdığı iddia olunur. Autizm üçün “dramatik yaxşılaşma” kimi iddialı reklamların əksinə, hər hansı autizm əlamətinə yaxşı gəldiyi deyilə bilməz.

Digər məhsullar

Çiy dəvə südü, MMS (xlor dioksid) və uçucu yağlar daxil olmaqla müxtəlif məhsullar. Bu məhsullar autizm və ya autizmlə əlaqəli əlamətlər üçün müalicə kimi satılıb, lakin reklam edilən bu istifadələr üçün təhlükəsiz və təsirli olduğu sübut edilməyib.

Yanlış iddia tanımaq üçün məsləhətlər

• Çox xəstəliyi eyni vaxtda sağaldana şübhə edin. 
• Şəxsi rəy və tək hal elm əvəzi deyil. 
• Çox az xəstəlik sürətli müdaxilə ilə sağalır. Buna görə sürətli sağalma vəd edən istənilən müalicəyə şübhə ilə baxın.
• Elmi əsası olduğu iddia edilən möcüzə müalicələr böyük ehtimalla aldatmadır. 

Əlaqəli mövzu:

- AUTİZM: peyvənd, xüsusi pəhriz və xərçəng əlaqəsi (ətraflı)