Avstraliya bu xərçəngi tam aradan qaldırmaq üzrədir

Avstraliya uşaqlıq boynu (serviks) xərçəngini yox edən ilk ölkə ola bilər. Bu xərçəngin şiş toxumalarında % 99,9 nisbətində HPV-yə (insan papilloma virusuna) aid gen hissələri aşkar edilir və xəstəliyin % 95-dən çoxunun səbəbinin HPV olduğu düşünülür. Avstraliya gələcək serviks xərçəngi göstəricilərini əhəmiyyətli azaltmaq üçün məktəblərdə pulsuz HPV peyvəndi proqramına öncüllük edir. Kral Qadın Xəstəxanası layihəyə rəhbərlik edir və 40 il ərzində yeni serviks xərçəngi hadisələrinin sayının yalnız bir neçə nəfərə düşəcəyini proqnozlaşdırır.

•  Uşaqlıq boynu xərçənginin əlamətləri və müalicəsi (ətraflı)

2007 ilində Avstraliya hökuməti 12-13 yaşlı qızlara, 2013 tarixində isə oğlanlara bu qoruyucu peyvəndi pulsuz verməyə başlamışdır. 2016 ilində 15 yaşlı qızların %76.6-sına, oğlanların %72.9-una peyvənd edilmişdir.

Tədqiqat nəticəsində;

• 18-24 yaşlı qadınlarda HPV nisbətinin 2005 ilə 2015 illəri arasında %22.7-dən % 1.1-ə endiyi görüldü.

Edilən peyvəndlərin nisbətləri 2015 ilindən bu günə daha da artmış və çox geniş, yüksək qoruyucu təsir yaratmışdır.

Uşaqlıq boynu xərçəngi peyvəndini kəşf edən ölkə Avstraliya bu xərçəngin erkən diaqnozu üçün də qabaqcıl skrininq testləri hazırlamaq üzərində işləyir.

Gənc yaşda HPV peyvəndi olmamış qadınların normal uşaqlıq boynu xərçəngi skrininqlərini diqqətlə davam etdirməsinin əhəmiyyətini xatırlatmaq istəyirik. Bu gün hətta skrininqi ən uğurla tətbiq edən ölkələrdə belə qadınların yalnız % 50-60-ı yoxlanır. HPV peyvəndi heç tapılmasaydı belə, skrininqdə iştirak %100 olsaydı, uşaqlıq boynu xərçəngi yenə demək olar ki, görülməzdi.

• Mövcud xərçəng skrininqi proqramları: Hansı testlərlə hansı xərçənglərdə erkən diaqnoz mümkündür?

Avstraliyanın bu ümidverici uğuruna baxmayaraq, uşaqlıq boynu xərçəngi inkişaf edən ölkələrdə hələ yüksəkdir və mühüm sağlamlıq problemi olaraq qalır. Peyvəndin təsirliliyi üçün bütün ölkələrdə ən uyğun vaxt olan 12-14 yaşlı qızlara yönəlmiş mövcud proqramlar çox yetərsizdir. Peyvəndlər hökumət tərəfindən pulsuz verilsə, daha geniş kütlələrə çata və serviks xərçəngi nisbəti ümidverici dərəcədə azala bilər. Avstraliya Servikal Xərçəng Fondu Avstraliyada kəşf edilmiş HPV peyvəndini inkişaf edən ölkələrə çatdıraraq yardım edə biləcəklərini bildirdi. Onu icad edən ölkə kimi bütün dünya ilə paylaşmaq məsuliyyətini hiss edirlər.

•  HPV peyvənd təlimatı yeniləndi! Bu münasibətlə HPV peyvəndinin nə olduğunu öyrənək.          

Bir addım da Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatından;

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (DSÖ) Uşaqlıq Boynu Xərçənginin Aradan Qaldırılması Təşəbbüsü bütün dünyada hadisələri azaltmağa və xəstəliyi tam qarşısı alına bilən sağlamlıq probleminə çevirməyə yönəlmiş əhatəli strategiyadır. DSÖ bu məqsədə çatmaq üçün “90-70-90” strategiyasını qəbul etmişdir. Buna görə bütün qız uşaqlarının ən azı %90-ı HPV peyvəndi almalı, qadınların ən azı %70-i müntəzəm serviks xərçəngi skrininqinə qatılmalı və diaqnoz qoyulan hadisələrin %90-ı uyğun müalicə almalıdır. Təşəbbüs xüsusilə aşağı və orta gəlirli ölkələrdə skrininq və müalicəyə çıxışı artırmaqla 2030 ilinə qədər qlobal uşaqlıq boynu xərçəngi insidensini əhəmiyyətli azaltmağı hədəfləyir. Proqramda məlumatlılığın artırılması, səhiyyə sistemlərinin gücləndirilməsi və hökumətlərin peyvənd və skrininq proqramlarına daha çox yatırım etməsinin vacibliyi vurğulanır. DSÖ bu strategiyalar uğurla tətbiq edilərsə, uşaqlıq boynu xərçənginin 2050 ilinə qədər nadir xəstəliyə çevrilə və milyonlarla qadının həyatının xilas edilə biləcəyini proqnozlaşdırır.