Best of ASCO 2015 Istanbul: Mövzu yenə immunoterapiyadır

Mayın son həftəsində Çikaqoda keçirilən, dünyanın ən aparıcı xərçəng təşkilatı ASCO 2015 Konqresində təqdim edilmiş ən mühüm və klinik praktikamızı dəyişdirən mövzuların nəzərdən keçiriləcəyi Best of ASCO toplantısı bu gün İstanbulda başladı. Toplantının əsas mövzularından biri gözlənildiyi kimi immuno-onkologiya və immunoterapiyadır!

Ənənəvi kimyaterapiyaların məqsədi birbaşa xərçəng hüceyrələrini öldürmək olduğu halda, immunoterapiyanın məqsədi immun sisteminin aktivləşməsi, xərçəngin bədəndə yad kimi tanınması və xərçəng hüceyrələri sanki zərərli mikroorqanizmlərmiş kimi immun sistemi tərəfindən nəzarətdə saxlanması və ya məhv edilməsidir.

T hüceyrələri xərçəng immunoterapiyasında əsas rol oynayan hüceyrələrdir. Xərçəng hüceyrələrini tanıyıb aktivləşərək çoxalmaları üçün müəyyən mərhələlərdən keçməlidirlər. T hüceyrələrinin aktivləşməsi üçün müxtəlif siqnallar lazımdır. Bu və immun sistemində əsas rol oynayan digər hüceyrələrin aktivləşmə və passivləşməsini avtomobil nümunəsi ilə izah edə bilərik. Təsəvvür edin ki, immun sistemimiz avtomobildir; əvvəl mühərriki işə salmalıyıq, amma açarı çevirəndə avtomobil dərhal işləmir, qaza da basmaq lazımdır. Hüceyrə səviyyəsində bəzi siqnallar qaz pedalı kimi işləyir və immun sistemimizi aktivləşdirir, bəziləri isə əyləc kimi işləyərək onu dayandırır. Xərçəng hüceyrələri müəyyən mexanizmlərlə immun sisteminə əyləc siqnalları göndərir və beləliklə ondan qaçaraq çoxalıb yayılmağa davam edir. Məhz bu yeni nəsil immunoterapiya dərmanları immun sistemini əyləcləyən siqnallara mane olaraq xərçəng müalicəsində yeni dövr başlatmışdır.

Bu gün başlayan Best of Asco İstanbul toplantısında ən çox danışılan və maraq doğuran mövzuların başında immunoterapiyada yeni hazırlanmış dərmanlar (xüsusilə ipilimumab, nivolumab və pembrolizumab) və bizə nə vəd etdikləri gəlir. Saytımızda bu həftə dərc etdiyimiz yazılarda bu dərmanlardan ətraflı danışmışdıq. Lakin bu məqamı ayrıca vurğulamaq faydalıdır: təsir mexanizmləri fərqli olduğundan immunoterapiyaların faydası klassik kimyaterapiyalardan gec ortaya çıxa bilər, lakin immunoterapiya ilə uzunmüddətli cavab nisbətləri daha yaxşıdır, həmçinin klassik kimyaterapiyalarla müqayisədə yan təsirləri daha asan idarə edilir. Buna görə bu dərmanları seçəcək həkimlər və xəstələr gözlənilən faydalar üçün səbirli olmalıdırlar.