CRISPR ilə hər xərçəng hüceyrəsinin böyüməsi izlənə biləcək

Xərçəng çoxsaylı şiş basqılayıcı gendə (məsələn, p53) yaranan mutasiyalardan qaynaqlanır. Xərçəng genetikasında araşdırılan əsas mövzu mutasiyaya uğramış genlərin bir-biri ilə necə əlaqəli olması və xərçəngləşməyə necə töhfə verməsidir. Aprel 2018-ci ildə Nature Genetics jurnalında dərc edilmiş tədqiqata görə CRISPR ilə hazırlanmış üsulla xərçənglə əlaqəli mutasiyalar izlənərək tək hüceyrənin necə xərçəng hüceyrəsinə çevrildiyi araşdırıla bilir. Bu üsul xərçəng tədqiqatlarını və dərman hazırlanmasını xeyli sürətləndirə bilər.
Xərçəngin əsas səbəbi genlərdə yaranan zədələrdir. Xərçəngdəki genlərin və bir-biri ilə əlaqələrinin xəritələşdirilməsi olduqca çətindir. Hər siçan modelində genlərə müdaxilə edilərək mutasiyalar əldə olunmalıdır. Bu halda minlərlə siçana ehtiyac var. Lakin hazırlanmış bu üsulla yalnız 36 siçan istifadə edilərək ağciyər xərçəngində 15 ildə təhlil edilmiş genotiplərdən daha çoxu təhlil edildi.
Bu üsulda crispr istifadə edilərək hər xərçəng hüceyrəsinin DNT-sinə qısa nukleotid ardıcıllıqları əlavə edildi. Bu ardıcıllıqların hər birini nəsillərə ötürülə bilən genetik barkod kimi düşünə bilərik. Hüceyrə hər bölündükdə bu xüsusi genetik barkodu qız hüceyrələrə ötürəcək. Beləcə, şiş toxuması götürüldükdə DNT sekvenslənməsi üsulu ilə hər hüceyrədəki dəyişikliklər araşdırıla biləcək.
Bəs bu tədqiqat bizə nə deyir?
- Şişlər olduqca mürəkkəb genetik quruluşa malikdir və xəstədən xəstəyə dəyişir. Yeni hazırlanmış bu texnika ilə 30 fərqli genetik variasiya eyni vaxtda modelləşdirilə bilər. Bu, xərçəngin genetik quruluşunu anlamağı asanlaşdıracaq.
- Hazırlanmış bu üsul sayəsində minlərlə genetik mutasiya araşdırılaraq dərman kəşfində sürətli irəliləyiş təmin edilə bilər.
- Xərçəngləşmənin əsas səbəbi olan təkanverici mutasiyalar bu yolla müəyyən edilərək hansı mutasiyanın xərçəng hüceyrəsi üçün vacib olduğu aşkar edilir. Beləcə, təsirli müalicə planlaşdırıla bilər.
- Tədqiqatın maraqlı nəticələrindən biri də bir çox şiş basqılayıcı genin bir-biri ilə əlaqəli olmasıdır. Bu hal sintetik letallıq adlanan müalicə strategiyasına yönəlmiş dərmanların hazırlanmasına imkan verə bilər.
- Xərçəngin 10 əsas xüsusiyyəti
Mənbələr
Mapping the in vivo fitness landscape of lung adenocarcinoma tumor suppression in mice.
Nature Genetics, 2018.
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.





Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.