Elektron siqaretin gözlənilməz nəticəsi: epilepsiya tutması!

Adi siqaretdən az zərərli iddiasının bazarı artırmaq üçün işləndiyini, əvvəlki çox yazımızda vurğuladıq. Böyük təhlükə gənclərdə yayılma və beyinlərin nikotinə erkən alışmasıdır.

Nikotinin inkişaf edən gənc beyinə zərərsiz ol,madığını bilirik. Çəkməyən gənclərin erkən nikotin və asılılığı ictimai narahatlıqdır.

Lakin elektron siqaretlərin hətta yetkinlər üçün də risksiz olmadığı artıq aydınlaşıb. Elektron siqaretlərin də bəzi sağlamlıq riskləri yaratdığına dair indi çoxlu elmi məlumat var. Elektron siqaretlərdəki bəzi kimyəvi maddələr ənənəvi siqaretlərdən daha yüksək səviyyədə ayrılır. Başqa sağlamlıq problemlərinə səbəb ola biləcəyini bildirən məlumatlar da gördük.

Son vaxtlar aparılan tədqiqatlar elektron siqaret mənşəli zərərlərin ağciyərlərə birbaşa təsir potensialı ilə yanaşı, bu məhsulların digər sağlamlıq amillərinə də mənfi təsir göstərə bildiyini düşündürür. Xüsusilə elektron siqaretlərin tənəffüs yollarına birbaşa təsirləri barədə narahatlıqlar var. Buraya bu məhsullardan istifadənin tənəffüs yollarında xərçəngə öncül ola biləcək dəyişikliklər yaratma potensialı daxildir. Hazırda bu riskləri göstərən siqnalları daha ətraflı qiymətləndirmək üçün heyvanlar üzərində toksikoloji tədqiqatlar davam edir.

Lakin yaxın zamanda elektron siqaretlərin daha maraqlı bir nəticəsi ilə qarşılaşdıq: ABŞ Qida və Dərman İdarəsi (FDA), 3 aprel 2019-da bəzi istifadəçilərdə, xüsusilə gənclərdə, epileptik tutma keçirdiyini bildirən hesabatlar dərc etdi. Tutmalar və ya qıcolmalar nikotin zəhərlənməsinin potensial yan təsirlərindən biridir və nikotin tərkibli elektron mayelərin qəsdən və ya təsadüfən udulması ilə əlaqədar elmi ədəbiyyatda bildirilib. ABŞ-da 2010 və 2019 arasında elektron siqaretdən istifadədən sonra ümumilikdə 35 tutma halı bildirilib. Bununla belə, FDA bütün halların bildirilməyə biləcəyinə də diqqət çəkib.

Hesabatda elektron siqaretdən istifadə ilə epilepsiya tutması riski arasında birbaşa əlaqənin olub-olmadığının hələ bilinmədiyi də qeyd edilib. Mövcud məlumatlarla elektron siqaretlərin bu tutmalara səbəb olduğunu qəti demək mümkün olmasa da, FDA bu məlumatı ictimaiyyətlə bölüşmək ehtiyacı duyub.

Bu günədək alınan hesabatların əksəriyyətində konkret elektron siqaret markasını və ya alt markasını müəyyənləşdirmək üçün yetərli məlumat yoxdur. Həm ilk dəfə elektron siqaret istifadə edənlər, həm də təcrübəli istifadəçilər arasında tutmalar bildirilib. Bir neçə halda istifadəçilərin əvvəllər epilepsiya tarixçəsi olub. Bundan əlavə, bir neçə hal tutmaların marixuana və ya amfetaminlər kimi digər maddələrin istifadəsi ilə əlaqəli baş verdiyini göstərib.

Tutmaların bir neçə nəfəs çəkdikdən və ya istifadədən bir gün sonra baş verdiyi bildirilib. Tutmaya gətirib çıxara biləcək çoxlu amil var. Məsələn, elektron mayelərdə nikotin konsentrasiyaları müxtəlif səviyyələrdədir və bəzi elektron siqaret dizayn xüsusiyyətləri istifadəçinin sürətlə yüksək səviyyədə nikotin almasına imkan verə bilər (adi siqaretin 20 qatına qədər nikotin). Elektron siqaretdən istifadə davranışları da dəyişir və istifadəçilər qəsdən və ya bilmədən olduğundan daha çox nikotin tənəffüs edə bilərlər. Əlavə olaraq, bildirilən hadisələrin bəzisi birbaşa elektron siqaretdən istifadə ilə bağlı olmaya bilər — tutmalar əsas tibbi vəziyyət, başqa maddələrin istifadəsi və ya digər amillərlə tətiklənmiş ola bilər.

Eyni zamanda bu hal bildirişlərinin könüllü xarakteri səbəbindən elektron siqaret istifadəçilərində bildiriləndən daha çox tutma ola biləcəyini də nəzərə almalıyıq.

FDA hesabatın son hissəsində bu mövzudakı elmi araşdırmasını davam etdirərkən, elektron siqaretdən istifadə ilə əlaqəli digər potensial riskləri daha yaxşı anlamaq üçün işlərini də davam etdirəcəyini vurğulayıb.

• Pod Mod: yeni dövrün sevimli asılılıq vasitəsi – gizli hədəf gənclər!