Məzmuna keç
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan · Tibbi onkologiya mütəxəssisi

İrəliləmiş xərçəngin müalicəsində yeni hədəf: DNA təmir mexanizmi

İrəliləmiş xərçəngin müalicəsində yeni hədəf: DNA təmir mexanizmi

İngiltərədən gələn və  Cancer Discovery  jurnalında 28 sentyabr 2020-ci ildə dərc olunan yeni məqalədə alimlər xərçəng hüceyrələrinin  DNA  təmirini  əngəlləyən yeni dəqiq hədəflənmiş dərmanın (precision drug) erkən fazalı klinik tədqiqatda (insan sınağı) ümid verdiyini bildirdilər.

Tədqiqatçılar sınaqlarda istifadə olunan dərmanın  ATR  inhibitorları  adlandırılan, DNA təmirində iştirak edən  ATR  fermentinin fəaliyyətini dayandırmaq üçün istifadə olunan dərman qrupuna aid olduğunu və nəticələrin bu dərman qrupunun əhəmiyyətini vurğuladığını bildirdilər.

İlk  dəfə insanlar üzərində sınanan, müalicə potensialı olan bu dərman namizədinin xəstələr tərəfindən yaxşı tolere edildiyi  və xəstələrin yarısından çoxunda şiş böyüməsini  dayandırdığı  göstərildi.

Xərçəngdə ATR inhibitorları ilə müalicə sınağının təfərrüatları

Tədqiqata irəliləmiş mərhələdə, əvvəllər müalicə edilmiş süd vəzi, kolon (yoğun bağırsaq) və prostat xərçəngli 21 xəstə daxil edildi. DNA təmirində iştirak edən genlərində  dəyişikliklər olan xəstələrin 11-ində ATM geninə təsir edən delesiyalı mutasiya və ya başqa dəyişikliklər var idi. Tədqiqatı aparan komanda irəliləmiş mərhələdə xəstələrdə sınanan yeni dərmanın  faza 1  sınaq nəticələrinin son dərəcə  ümidverici  olduğunu və sonrakı faza tədqiqatları üçün cəsarət verdiyini vurğuladı.

Tədqiqatın məqsədi Bayer dərman şirkətinin istehsal etdiyi  ATR inhibitoru  vasitəsinin (BAY1895344) əvvəllər çoxsaylı dərman müalicəsi almış xərçəng xəstələrində təhlükəsizliyini və maksimum tolere edilə bilən dozasını müəyyənləşdirmək idi. Tədqiqatçılar dərmanın ATM genində fəaliyyətinə təsir edən pozuntuları olan xəstələrdə  xərçəng əleyhinə  aktivlik göstərdiyini və xəstələr tərəfindən  yaxşı tolere  edildiyini müəyyən etdilər.

Tədqiqatın rəhbəri nəticələri və əhəmiyyətini belə yekunlaşdırır: “DNA zədələnməsi cavabında pozuntuları olan, DNA replikasiya stressi cavabı göstərən və ATM siqnal ötürülməsində aktivləşmə pozuntuları olan şişlərdə ATR fermentini hədəfləyən dərman  xərçəng əleyhinə  aktivlik göstərir. Xəstələrin tolere edə biləcəyi ən yüksək dozası müəyyən edilmiş dərmanın ən çox rast gəlinən  yan təsirləri idarə oluna bilən və geri dönən  hematoloji  toksikliklərdir. Sınaqlar nəticəsində  4  xəstədə  qismən cavab  və  8  xəstədə  stabil  xəstəlik gedişi müşahidə edilərkən  median (ortanca) cavab  müddəti də  315,5  gün  olaraq müəyyən edildi. Erkən mərhələli klinik tədqiqatlarda xəstələrdən aldığımız cavablar ümidverici olmaqla yanaşı, sonrakı faza klinik sınaqları üçün də bizi həyəcanlandırır. Gələcək məqsədlərimizdən biri yeni müalicə hədəfləri taparaq dərmanların birlikdə istifadəsini sınamaq və beləliklə xərçəng xəstələrinin  dərmana  qarşı inkişaf etdirdiyi  davamlılığı aradan qaldırmaqdır ”.

Xülasə və nəticə

Dərman şirkətinin hazırladığı ATR inhibitoru DNA zədələnməsi cavabında pozuntuları olan və ATM geni olmayan xəstələrdə effektiv şiş əleyhinə xüsusiyyətlər göstərmişdir. Biokimyəvi və farmakoloji təsirlərini təhlil edən komanda dərmanın  DNA zədələnməsini artıraraq təsir göstərdiyini də müəyyən etmişdir. Yeni məlumatlar xüsusilə ATM və ya BRCA1 kimi DNA təmir genlərində müəyyən qüsurları olan xəstələrdə DNA təmirinin düzəldilməsi çətin olduğundan təmirdə iştirak edən ATR proteinini hədəfləyən müalicə strategiyalarına diqqət yetirməyin əhəmiyyətini vurğulayır. Bu yeni xərçəng əleyhinə vasitə DNA təmirini hədəfləməsi baxımından PARP inhibitorlarına olduqca bənzəyir.

Ümumi təsir mexanizminə malik kimyaterapiya dərmanlarından fərqli olaraq daha  hədəfə  yönəlmiş  müalicə üsullarının hazırlanması müalicədən alınacaq  cavabları  artırır  və xərçəng xəstələri üçün ümid olur. 

Mənbələr

Yap TA, Tan DSP, Terbuch A, Caldwell R, Guo C, Goh BC, et al. First-in-Human Trial of the Oral Ataxia Telangiectasia and Rad3-Related Inhibitor BAY 1895344 in Patients with Advanced Solid Tumors. Cancer Discov. 28 September 2020.

Görüş sorğusu

DROZDOGAN SÜNİ İNTELLEKT

Bu məqaləni birlikdə araşdıraq

Məqalə haqqında sual verin və cavabları saytımızdakı yayımlanmış mənbələrlə birlikdə oxuyun.

DROZDOGAN SÜNİ İNTELLEKT

Drozdogan Köməkçisi

İrəliləmiş xərçəngin müalicəsində yeni hədəf: DNA təmir mexanizmi

Məqalə haqqında sual verin və cavabları saytımızdakı yayımlanmış mənbələrlə birlikdə oxuyun.

Söhbət və məxfilik məlumatı

Bu söhbətə Drozdogan Köməkçisi cavab verir. Səlahiyyətli sayt idarəçiləri onu keyfiyyət üçün nəzərdən keçirə bilər. Şəxsi məlumat paylaşmayın.

Cavablar OpenAI infrastrukturu ilə hazırlanır. Suallar və cavablar həmin xidmət tərəfindən işlənir; söhbət qeydləri saytımızda saxlanılır. Şəxsiyyət, əlaqə və ya şəxsi sağlamlıq məlumatlarını paylaşmayın.

0 / 1000

Yalnız məlumat üçündür; fərdi diaqnoz və ya müalicə məsləhəti verilmir.

Əlaqəli məqalələr

Bu mövzuda digər məqalələrə baxın.

Yeniliklərdən xəbərdar olun

Yeni məqalələri və elmi yenilikləri e-poçtla alın.

Google Analytics ümumi səhifələrdə bu pəncərədən asılı olmadan işləyir və analitik kukilərdən istifadə edə bilər. Buradakı seçiminiz yalnız xarici xidmətləri idarə edir.