İrəliləmiş xərçəngin müalicəsində yeni hədəf: DNA təmir mexanizmi

İngiltərədən gələn və Cancer Discovery jurnalında 28 sentyabr 2020-ci ildə dərc olunan yeni məqalədə alimlər xərçəng hüceyrələrinin DNA təmirini əngəlləyən yeni dəqiq hədəflənmiş dərmanın (precision drug) erkən fazalı klinik tədqiqatda (insan sınağı) ümid verdiyini bildirdilər.
Tədqiqatçılar sınaqlarda istifadə olunan dərmanın ATR inhibitorları adlandırılan, DNA təmirində iştirak edən ATR fermentinin fəaliyyətini dayandırmaq üçün istifadə olunan dərman qrupuna aid olduğunu və nəticələrin bu dərman qrupunun əhəmiyyətini vurğuladığını bildirdilər.
İlk dəfə insanlar üzərində sınanan, müalicə potensialı olan bu dərman namizədinin xəstələr tərəfindən yaxşı tolere edildiyi və xəstələrin yarısından çoxunda şiş böyüməsini dayandırdığı göstərildi.
Xərçəngdə ATR inhibitorları ilə müalicə sınağının təfərrüatları
Tədqiqata irəliləmiş mərhələdə, əvvəllər müalicə edilmiş süd vəzi, kolon (yoğun bağırsaq) və prostat xərçəngli 21 xəstə daxil edildi. DNA təmirində iştirak edən genlərində dəyişikliklər olan xəstələrin 11-ində ATM geninə təsir edən delesiyalı mutasiya və ya başqa dəyişikliklər var idi. Tədqiqatı aparan komanda irəliləmiş mərhələdə xəstələrdə sınanan yeni dərmanın faza 1 sınaq nəticələrinin son dərəcə ümidverici olduğunu və sonrakı faza tədqiqatları üçün cəsarət verdiyini vurğuladı.
Tədqiqatın məqsədi Bayer dərman şirkətinin istehsal etdiyi ATR inhibitoru vasitəsinin (BAY1895344) əvvəllər çoxsaylı dərman müalicəsi almış xərçəng xəstələrində təhlükəsizliyini və maksimum tolere edilə bilən dozasını müəyyənləşdirmək idi. Tədqiqatçılar dərmanın ATM genində fəaliyyətinə təsir edən pozuntuları olan xəstələrdə xərçəng əleyhinə aktivlik göstərdiyini və xəstələr tərəfindən yaxşı tolere edildiyini müəyyən etdilər.
Tədqiqatın rəhbəri nəticələri və əhəmiyyətini belə yekunlaşdırır: “DNA zədələnməsi cavabında pozuntuları olan, DNA replikasiya stressi cavabı göstərən və ATM siqnal ötürülməsində aktivləşmə pozuntuları olan şişlərdə ATR fermentini hədəfləyən dərman xərçəng əleyhinə aktivlik göstərir. Xəstələrin tolere edə biləcəyi ən yüksək dozası müəyyən edilmiş dərmanın ən çox rast gəlinən yan təsirləri idarə oluna bilən və geri dönən hematoloji toksikliklərdir. Sınaqlar nəticəsində 4 xəstədə qismən cavab və 8 xəstədə stabil xəstəlik gedişi müşahidə edilərkən median (ortanca) cavab müddəti də 315,5 gün olaraq müəyyən edildi. Erkən mərhələli klinik tədqiqatlarda xəstələrdən aldığımız cavablar ümidverici olmaqla yanaşı, sonrakı faza klinik sınaqları üçün də bizi həyəcanlandırır. Gələcək məqsədlərimizdən biri yeni müalicə hədəfləri taparaq dərmanların birlikdə istifadəsini sınamaq və beləliklə xərçəng xəstələrinin dərmana qarşı inkişaf etdirdiyi davamlılığı aradan qaldırmaqdır ”.
Xülasə və nəticə
Dərman şirkətinin hazırladığı ATR inhibitoru DNA zədələnməsi cavabında pozuntuları olan və ATM geni olmayan xəstələrdə effektiv şiş əleyhinə xüsusiyyətlər göstərmişdir. Biokimyəvi və farmakoloji təsirlərini təhlil edən komanda dərmanın DNA zədələnməsini artıraraq təsir göstərdiyini də müəyyən etmişdir. Yeni məlumatlar xüsusilə ATM və ya BRCA1 kimi DNA təmir genlərində müəyyən qüsurları olan xəstələrdə DNA təmirinin düzəldilməsi çətin olduğundan təmirdə iştirak edən ATR proteinini hədəfləyən müalicə strategiyalarına diqqət yetirməyin əhəmiyyətini vurğulayır. Bu yeni xərçəng əleyhinə vasitə DNA təmirini hədəfləməsi baxımından PARP inhibitorlarına olduqca bənzəyir.
Ümumi təsir mexanizminə malik kimyaterapiya dərmanlarından fərqli olaraq daha hədəfə yönəlmiş müalicə üsullarının hazırlanması müalicədən alınacaq cavabları artırır və xərçəng xəstələri üçün ümid olur.
Mənbələr
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.





Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.