Koronavirus epidemiyasında KOAH və astma xəstələri nə etməlidir?

KOAH (xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi) və astmaaşağı tənəffüs yollarının xəstəlikləridir. KOAH əsasən siqaret çəkənlərdə və daha çox yaşlılarda görülür. Həm KOAH-da, həm astmada təngnəfəslik, öskürək, bəlğəm və xırıltılı tənəffüs ən çox rast gəlinən əlamət və şikayətlərdir. Xəstələrin ağciyər funksiyası ümumən zəifdir və bəzən qanda oksigeni yüksəltməyə kifayət etməyə bilər.

Yeni tip koronavirusa bağlı COVID-19 xəstəliyinin inkubasiya müddəti (xəstəlik və ya əlamət yaratması üçün lazım olan vaxt) uzundur. Buna görə COVID-19-a bağlı virus pnevmoniyası (sətəlcəm) adətən gizli başlayır və bir çox əlaməti KOAH şikayətləri ilə qarışa bilər. Gec aşkar olunan koronavirus pnevmoniyası da KOAH xəstəsinin ağciyər funksiyasını ciddi poza bilər.

Xroniki ağciyər xəstələri COVID-19-dan necə qorunmalıdır?

KOAH, astma, bronxoektaziya kimi xroniki ağciyər xəstəliklərində COVID-19-dan qorunmaq üçün adi tədbirlərdən başqa xüsusi əlavə üsul yoxdur. Lakin KOAH və astma diaqnozlu insanların bronxit və sətəlcəmə daha asan yoluxa, hətta bu infeksiyaları daha ağır keçirə biləcəyi unudulmamalıdır. Buna görə xroniki ağciyər xəstələri ümumi qorunma tədbirlərini diqqətlə tətbiq etməlidirlər.

COVID-19-dan ümumi qorunma tövsiyələri

• Əllər müntəzəm olaraq sabunla ən azı 20 saniyə yuyulmalıdır. Su və sabun yoxdursa, spirt əsaslı dezinfeksiya məhlulları istifadə edilə bilər.
• Hər halda mümkün qədər yuyulmamış əllərlə gözə, buruna və ağıza toxunmaqdan çəkinmək lazımdır.
• İnfeksiyalı şəxslərlə yaxın təmasdan çəkinmək lazımdır.
• Xəstələr mümkün qədər evdən çıxmamalı, öskürəndə və ya asqıranda ağız və burnunu mümkünsə kağız dəsmalla örtüb dəsmalı zibilə atmalıdır. Kağız dəsmal yoxdursa, ağız və burnu qolun içi ilə örtmək tövsiyə olunur (məqsəd əlləri nisbətən təmiz saxlamaq və əllə virus yayılmasını önləməkdir). Xəstənin maska taxması da virusun yayılmasını və yoluxmanı azaldır.
• Xəstənin əllə toxunduğu səthləri müntəzəm təmizləmək tövsiyə olunur. Təmizlikdə xlorheksidin, biquanidlər kimi dezinfektantlar bəzi astma xəstələrində bronx daralmasını tətikləyə bilər. Buna görə astmalılar səth təmizləyicisi kimi bu maddələrdən çəkinməlidirlər.

Yeni tip koronavirusun yoluxmasının 2 əsas yolu var:

1. Virus olan əşyaya toxunmaq,
2. Öskürmə və ya asqırma ilə yoluxma

Lakin 3-cü yoldan da danışmaq olar: havada asılı qalan mikrohissəciklər / mikrodamcılar!.. Virusun yayılma riskinin dar və qapalı yerlərdə niyə çox olduğunu aşağıdakı qısa sənədli filmdə görə bilərsiniz.

Digər tərəfdən KOAH və astma xəstələrinin tibbi maska taxaraq qorunması tənəffüs çətinliyini və təngnəfəslik hissini artıra bilər. Həmçinin KOAH xəstələrinə qorunmaq üçün maska taxmaq ümumən tövsiyə edilmir. Buna görə maskaya ehtiyac yaratmayacaq şəkildə qapalı, izdihamlı yerlərdə mümkün qədər olmamaq epidemiyadan qorunmağa faydalıdır.

Epidemiyanın davam etdiyi bölgədə KOAH və astmanın qəfil ağırlaşmasını (kəskin kəskinləşməsini) önləmək xüsusilə vacibdir. Hazırda qış və yaz KOAH-ın kəskinləşdiyi mövsümlərdir. Epidemiya zamanı yeni koronavirus pnevmoniyası ilə KOAH-ın kəskinləşməsi asan qarışdırıla bilər.

KOAH-ın kəskinləşməsi adətən siqareti tərgitmək, qrip və pnevmokok vaksinləri, istifadə olunan tənəffüs dərmanları ilə önlənə bilər. KOAH-da ən çox uzunmüddətli nəfəs açıcılar (bronxodilatatorlar və qlükokortikoid/steroid inhalyasiyası) istifadə edilir.

Dərmanların müntəzəm istifadəsi və tədbirlərə əməl etmək KOAH-ın kəskinləşməsini və xəstəxanada qalma müddətini azalda bilər. Buna görə yeni koronavirus epidemiyasında KOAH xəstələrinin saxlayıcı (davam edən) müalicəsi xüsusilə vacibdir.

Pandemiya zamanı KOAH xəstəsində kəskinləşmə olduqda edilməli olanlar

• Qızdırması 48 saat ərzində azalma əlaməti göstərməyən və ya tənəffüs çətinliyi (təngnəfəslik) olanlar sürətlə tibb mərkəzinə müraciət etməlidir
• Tibbi yardım aldığınız mərkəzdə fərdi qorunma tədbirlərinizi gördüyünüzə əmin olun
• Son səfəriniz daxil olmaqla yaxın ətrafda təmas etdiyiniz şəxslər barədə məlumatı səhiyyə işçilərinə ətraflı deyin
• Şübhəli və ya təsdiqlənmiş COVID-19 diaqnozlu KOAH xəstəsi ya karantinə alınmalı, ya da xəstəxanada izlənməlidir
• Evdə müalicəni sınamaq və ambulator xidmətdən qaçınmaq üçün ehtiyac yarananda insanın öz ev nebulayzerindən istifadə edilməlidir.

KOAH xəstələri üçün COVID-19 təlimatı

KOAH xəstələri COVID-19-dan ən pis təsirlənənlər ola bilər. Onlarda pandemiya səbəbli ağciyər infeksiyasını minimuma endirmək üçün Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı ilə işləyən GOLD (KOAH üzrə qlobal əməkdaşlıq) təlimat yayımlayıb:

• KOAH xəstələrinə yoluxma ehtimalını minimuma endirmək üçün qorunma və infeksiya əlamətləri başlayanda nə vaxt, necə yardım istəmək barədə öz ölkələrinin tövsiyələrinə əməl etməyi tövsiyə edirik.
• KOAH xəstələrinin COVID-19 pandemiyasında inhalyasion (və ya oral) kortikosteroiddən çəkinməli olduğuna dair heç bir elmi sübut yoxdur.
• KOAH xəstələri gündəlik müalicələrini müntəzəm istifadə etməlidirlər.
• Oksigen müalicəsində standart tövsiyələr izlənməlidir.
• Yeni məlumat olduqda öz ölkənizdəki səhiyyə qurumunun tövsiyələrini nəzərə alaraq davam edin.
• Əlavə məlumat üçün Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının saytına baxın.

Xroniki ağciyər xəstələrinin COVID-19 pandemiyasında edə biləcəyi ən doğru iş virusdan diqqətlə qorunmaqdır. Siqaret və ya tütün istifadəçilərinin tez tərgitməsi vacibdir. Müntəzəm dərmanlarına davam etməli, qoruyucu dərman və qida əlavələrindən çəkinməlidirlər.

*

- BÜTÜN KORONAVİRUS YAZILARIMIZ -

*

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin