Melanoma üçün DNA əsaslı yeni nəsil xərçəng vaksini ilə 10 min xəstə hədəflənir!

Dəri xərçənglərinin təxminən 5%-ni təşkil edən melanoma xüsusən irəliləmiş mərhələyə çatanda həyati təhlükə yaradan, aqressiv gedişli şiş növüdür. Son illərdə immunoterapiyalar sayəsində böyük irəliləyişlər olsa da, bir çox xəstədə hələ də müalicəyə rezistentlik yarana bilər. Məhz bu məqamda elm dünyasında maraq doğuran yeni hadisə baş verib:

İngiltərə Milli Səhiyyə Sistemi (NHS) iSCIB1+ (ImmunoBody®) adlı eksperimental xərçəng vaksinini irəliləmiş melanomalı xəstələrə təqdim etməyə başlayıb. Üstəlik, bu, yalnız klinik tədqiqat deyil, 2030-cu ilədək 10000 xəstəyə çatmaq məqsədi daşıyan böyük səhiyyə təşəbbüsünün bir hissəsidir.

iSCIB1+ nədir? Yeni nəsil xərçəng vaksini

iSCIB1+İngiltərədə yerləşən Scancell şirkətinin hazırladığı DNA əsaslı immunoterapevtik vaksindir. Bu vaksin xəstənin immun sistemini yenidən öyrədərək şiş hüceyrələrini tanımasını və onlara güclü hücum etməsini təmin edir.

Texnologiyası nəyə əsaslanır?

• DNA plazmidləri vasitəsilə orqanizmə xərçənglə əlaqəli antigenlərin genetik kodu yeridilir.

• Bu DNA əzələ hüceyrələri tərəfindən işlənir və immun sisteminə təqdim olunur.

• Beləliklə, CD8+ sitotoksik T hüceyrələri aktivləşir və şiş hüceyrələrini hədəfləyir.

• Xüsusən PD-1 inhibitorları kimi immunoterapiyalara əlavə verildikdə sinergetik təsir yaradır.

Scancell bu texnologiyanı “ImmunoBody® platforması” adlandırır və platforma digər xərçəng növlərinə də uyğunlaşdırıla bilər.

Şəklin izahı: iSCIB1+ xərçəng vaksini immun sistemini iki yolla aktivləşdirərək şişə güclü cavab yaradır:

1. Birbaşa təqdimetmə yolu (solda): Vaksindəki DNA antigen təqdim edən hüceyrələr (məsələn, dendritik hüceyrələr) tərəfindən götürülür. Hüceyrədə zülal sintez olunur, parçalanır və MHC molekulları ilə T hüceyrələrinə təqdim edilərək immun cavab başladılır.

2. Çarpaz təqdimetmə yolu (sağda): DNA əzələ kimi digər hüceyrələrə də daxil olur. Burada sintez edilən zülallar ifraz olunur, yenidən antigen təqdim edən hüceyrələr tərəfindən götürülür və immun cavab güclənir.

Nəticədə həm köməkçi (CD4+), həm də öldürücü (CD8+) T hüceyrələri aktivləşir və şişə qarşı effektiv immun cavab yaranır.

FDA təsdiqi varmı?

Xeyr. iSCIB1+ hələ ABŞ Qida və Dərman İdarəsi (FDA) tərəfindən təsdiqlənmiş müalicə deyil. Hazırda faza 2 klinik sınaq mərhələsindədir və yalnız İngiltərədə müəyyən mərkəzlərdə aparılan klinik tədqiqatlarda istifadə edilir.

Lakin əldə ediləcək uğurdan asılı olaraq bu vaksin yaxın gələcəkdə ABŞ və Avropada da təsdiq proseslərinə daxil ola bilər.

NHS Cancer Vaccine Launch Pad: 2030-cu ilədək 10000 xəstə hədəflənir

Bu yeni vaksinin tətbiq olunduğu platformanın adı: Cancer Vaccine Launch Pad (CVLP). İngiltərə NHS-in başlatdığı bu proqram ölkə daxilində uyğun xəstələri fərdiləşdirilmiş xərçəng vaksinlərinin sınaqdan keçirildiyi mərkəzlərə sürətlə yönləndirməyi hədəfləyir.

CVLP-nin məqsədləri:

• 2030-cu ilədək ən azı 10000 xərçəng xəstəsinə fərdiləşdirilmiş vaksin tətbiq etmək.

• İndiyədək 350-dən çox xəstə proqrama daxil edilib.

• Sınaqlara bağırsaq xərçəngi və melanoma ilə başlanıb; gələcəkdə baş-boyun, ağciyər və uşaqlıq boynu xərçəngləri də əlavə olunacaq.

Nə üçün vacibdir? Bu vaksin nəyi dəyişə bilər?

• Melanoma İngiltərədə ən çox rast gəlinən 5-ci xərçəng növüdür.

• İrəliləmiş xəstələrdə klassik müalicələrə rezistentlik yarana bilər.

• iSCIB1+ immun sistemini “yenidən proqramlaşdıraraq” immunoterapiyaların təsirini gücləndirə bilər.

• Bu vaksin yalnız müalicə deyil, gələcəyin fərdiləşdirilmiş xərçəng idarəetməsində dönüş nöqtəsi ola bilər.

Xülasə

Nəticə

İngiltərədə başlanan bu proqram yalnız klinik tədqiqatdan daha geniş məna daşıyaraq xərçəng müalicəsində yeni dövrün başlanğıcı ola bilər. iSCIB1+ uğurlu olarsa, Covid-19 vaksinlərində olduğu kimi, xərçənglə mübarizədə də immun sistemimizdən istifadə edilən yeni dövr başlaya bilər.

Xərçəngin gələcəyi fərdi vaksinlərlə yenidən yazılır.