Mənbəyi tapılmayan şişlər üçün yeni xərçəng əlaməti: perikardit - ürək qişasının iltihabı

Son tədqiqatlara görə perikardit (ürək qişasının iltihabı) xərçəngin erkən əlaməti ola bilər. Danimarkada aparılmış bu tədqiqatda perikardit yarandıqdan 3 ay sonra xüsusilə non-Hodgkin limfoması, ağciyər xərçəngi və mieloid leykoz olmaqla xərçəng yaranma riskinin artdığı müşahidə edilmişdir.
Perikardit ürəyi əhatə edən qişaların iltihabıdır. Bu qişalar arasında anormal mayenin (perikardial effuziya) olub-olmamasına görə fibrinoz (quru) perikardit və effuziyalı (yaş) perikardit olaraq ikiyə bölünür. Effuziya bədən boşluqlarında maye toplanmasıdır. Perikardial effuziya isə ürəyi əhatə edən perikardın iki qişası arasında həddindən artıq maye toplanmasıdır. Perikardit diaqnozu bu vəziyyətdən şübhələnilən xəstələrdə qan testi və ürək ultrasəsi exokardioqram (EKO) və ya digər görüntüləmə üsulları ilə qoyulur.

Tədqiqat nəticələrinə görə effuziyalı perikarditin xərçənglə daha çox əlaqəli olduğu düşünülür. Perikarditin ən mühüm əlamətlərinin perikardial effuziya ilə ortaya çıxdığını, lakin effuziyalı perikarditlə yanaşı fibrinoz perikarditin də risk amili olduğunu bildirmək lazımdır. Bu yeniliklərdən sonra tədqiqatı aparan Dr. Erik Botker həkimlərin artıq perikardit keçirmiş xəstələrdə xərçəng yaranma riskini də yadda saxlamalı olduğunu bildirir.
Tədqiqatda 1994-2013 illəri arasında əvvəllər xərçəng diaqnozu almamış, kəskin (qəfil başlayan) perikardit keçirmiş 13.759 xəstə izlənmiş, onlardan 1550-sinə sonrakı illərdə xərçəng diaqnozu qoyulmuşdur. Bu xəstələr normal xərçəng diaqnozlu 1070 xərçəng xəstəsi ilə müqayisə edildikdə perikardit keçirmiş xəstələrdə 1.5 dəfə çox xərçəng yarandığı görülmüşdür. Bu artım əsasən ağciyər, böyrək, sidik kisəsi xərçəngi, limfoma, leykoz və metastatik xərçənglərdə görülür. Perikardit olub sonrakı illərdə xərçəng yaranan 1550 xəstədən 376-da ilk 3 ayda xərçəng yaranmış, bu xəstələrin yarıdan çoxunda (210) ağciyər xərçəngi olduğu müşahidə edilmişdir. Həmçinin 3 ay ərzində xərçəng yaranma riskinin perikarditli xəstələrdə ümumi əhali ilə müqayisədə 12 dəfə yüksək olduğu müəyyən edilmişdir.
İlk 3 ay ərzində ən nəzərəçarpacaq artım hematoloji (qan və sümük iliyindən qaynaqlanan) xərçənglərin görülmə riskində olmuşdur. Non-Hodgkin limfoması üçün 30 dəfə, mieloid leykoz üçün 49 dəfə artmış risk görülür.
Tədqiqatçılar 1550 xəstəni əvvəllər perikardit keçirməmiş 7664 xərçəng xəstəsi ilə müqayisə etdikdə perikardit keçirmiş xərçəng xəstələrində 3 aylıq sağqalımı %80, perikardit keçirməmiş xərçəng xəstələrində isə %86 tapmışlar.
Bu tədqiqatdan çıxarılan əsas nəticə yeni diaqnoz qoyulmuş ürək-damar xəstəliklərinin, xüsusilə perikarditin bəzi xərçənglərin erkən əlaməti ola bilməsidir. Burada soruşulmalı başqa sual budur: perikardit xərçəng əlamətidir, yoxsa altında yatan səbəbi araşdırmaq üçün işarədir? Bu sualın cavabına hələ çata bilməmişik.
JAMA Kardiologiyajurnalında dərc edilmiş əvvəlki tədqiqatda da tez-tez görülən ürək ritmi problemi olan qulaqcıq fibrilyasiyası ilə xərçəng arasında əlaqə ola biləcəyi bildirilmişdir. Bu yeniliklərdən sonra ürək-damar xəstəlikləri ilə gələcək xərçəng diaqnozu arasında əlaqə ola biləcəyi düşünülür.
Bu əlaqənin dəqiq səbəbi bilinməsə də, iltihabın perikardit və xərçəngin yaranmasında iştirak etməsi bu əlaqənin səbəbi kimi şübhə doğurur. İkisi arasında güclü əlaqə olduğu görülür; bundan sonra araşdırılmalı məsələ budur: perikarditin yaranması bədənimizdə nəyinsə yanlış getdiyinin göstəricisidir, yoxsa xərçəng barədə daha diqqətli araşdırma aparılmalı olduğunu göstərən markerdir?
Bu məlumatlar perikarditin mənbəyi tapılmayan xərçənglər üçün ilk xərçəng əlaməti ola biləcəyini, həmçinin fibrinoz perikarditdə də görülsə də, əsas risk amilinin effuziyalı perikardit olduğunu göstərir. Gələcəkdə perikardit diaqnozu almış xəstələrdə xərçəng şübhəsinə dair məlumatlılığın artacağını düşünürük.
Mənbələr
Pericarditis as a Marker of Occult Cancer and a Prognostic Factor for Cancer Mortality.
Circulation. 2017
2. Eva B. Ostenfeld, Rune Erichsen, Lars Pedersen et. al.
Atrial Fibrillation as a Marker of Occult Cancer.
PLoS One. 2014
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.





Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.