Öd daşları mədəaltı vəzi xərçənginin xəbərçisi ola bilər

Öd daşlarının mövcudluğu ilə ən çox rast gəlinən mədəaltı vəzi xərçəngi növü olan "pankreatik duktal adenokarsinoma" arasında əlaqə ola biləcəyini irəli sürən tədqiqat nəşr olundu. Mədəaltı vəzi xərçəngi xəstələrinin diaqnozdan əvvəl xərçəngi olmayanlara nisbətən öd daşı xəstəliyinə malik olma ehtimalının 6 dəfə daha yüksək olduğu aşkar edildi.

Mədəaltı vəzi xərçəngi və öd daşı əlaqəsi haqqında

Massachusetts, Boston Tibb Mərkəzindən Dr Teviah Sachs tədqiqatları barədə bunları söylədi:

"Öd daşı xəstəliyinin mədəaltı vəzi xərçənginin xəbərçisi olub-olmadığına və ya mədəaltı vəzi xərçəngi ilə nəticələnib-nəticələnməyəcəyinə hazırda əmin ola bilmərik, lakin bir əlaqə olduğunu bilirik və daha çox tədqiqat aparmağı planlaşdırırıq. Öd daşı xəstəliyi olan insanların mədəaltı vəzi xərçəngi olduqlarını/olacaqlarını düşünmələrini istəmirik, çünki aydın şəkildə öd daşı xəstəliyi olanların böyük əksəriyyətində mədəaltı vəzi xərçəngi yoxdur. Lakin mütəxəssislərə deyə bilərik ki, öd kisəsi daşı olan xəstələri varsa və həmin xəstələrdə başqa əlamətlər də varsa, bu əlamətləri yalnız öd kisəsi daşı ilə izah etməməlidirlər. Əlamətləri olan və vəziyyəti yalnız tipik öd daşı ilə izah edilə bilməyən xəstələr üçün mədəaltı vəzi xərçəngi diaqnozu nəzərdə saxlanmalıdır." dedi.

Mədəaltı vəzi xərçəngi adətən həyatı təhdid edən xəstəlikdir, çünki əksər hallarda irəliləmiş mərhələlərədək fərq edilmir və erkən diaqnoz qoyulmur.

Mədəaltı vəzi xərçənginin əlamətlərinin adətən öd daşı xəstəliyi və öd kisəsi infeksiyalarının əlamətlərinə bənzəməsi də erkən diaqnozu çətinləşdirir. Hər ikisinin mədəaltı vəzi xərçəngi üçün risk amili olduğu sübut edilmişdir.

• Əlaqəli mövzu: Öd axarı daşı xəstəliyi xoledoxolitiazın əlamətləri və müalicəsi

Mədəaltı vəzi xərçəngi və öd daşının illik rastgəlmə tezlikləri

Hazırkı tədqiqatın məqsədi ümumi əhalidə mədəaltı vəzi xərçənginin illik tezliyi ilə mədəaltı vəzi xərçəngi diaqnozundan əvvəlki ildə xolelitiazın (öd kisəsində daş yaranması) və xolesistitin (öd kisəsi iltihabı) tezliyini müqayisə etmək idi.

2008 və 2015-ci illər arasında ABŞ SEER-Medicare verilənlər bazasında qeydiyyata alınmış, median yaşı 76 olan ümumilikdə 18.700 mədəaltı vəzi xərçəngi xəstəsi tədqiqata daxil edildi. Mədəaltı vəzi xərçəngi diaqnozundan əvvəlki il öd daşı xəstəliyi üçün xəstəxanaya müraciət edənlərin tezliyi SEER-Medicare-də qeydə alınmış və xərçəngi olmayan öd daşı xəstələrinin tezliyi ilə müqayisə edildi.

Xərçəngi olmayan qrupda hər il orta hesabla 99.287 xəstə mövcuddur və onların 0,8%-ində öd daşı xəstəliyi olduğu halda, 0,3%-ünün öd kisəsi çıxarılmışdır. Əksinə, diaqnozdan əvvəlki ildə PDAK xərçəngi olanların 4,7%-sində öd daşı diaqnozu olduğu halda, 1,6%-sının öd kisəsi çıxarılmışdır.

Nəticə olaraq, öd daşı mədəaltı vəzi xərçənginə səbəb olmur; buna görə profilaktik tədbir kimi düşünərək öd kisəsini çıxarmaq mədəaltı vəzi xərçəngi riskini azaldan bir tətbiq deyil. Lakin mədəaltı vəzi xərçəngi ilə öd daşları arasındakı əlaqəni və hər iki vəziyyətin ortaq səbəblərini (piylənmə, metabolik sindrom və irəli yaş və s.) anlamaq, yüksək ölüm (həyat itkisi) göstəricisi olan mədəaltı vəzi xərçəngində daha erkən diaqnoz və müalicə imkanı yarada bilər.