Metabolik sindrom nədir? Əlamətləri, səbəbləri, pəhrizi və müalicəsi

Metabolik sindrom nədir?

Metabolik sindrom ürək xəstəliyi, tip 2 diabet və iflic kimi digər sağlamlıq problemləri riskinizi artıran bir qrup risk amilinin adıdır. Metabolik sindrom termini tibb dərsliklərində ilk dəfə rəsmi olaraq 1998-ci ildə müəyyən edilmişdir. Tərifdəki "Metabolik" termini orqanizmin normal işində iştirak edən biokimyəvi prosesləri ifadə edir. Metabolik sindrom təkbaşına xəstəlik deyil. Metabolik sindrom adlandırılan vəziyyət əslində metabolik pozuntular toplusudur.

Metabolik sindrom sənayeləşmiş ölkələrdə yetkinlərin təxminən yüzdə 23-ünə təsir edir. Amerika Ürək Cəmiyyətinə görə Amerikada 47 milyon metabolik sindrom xəstəsi vardır. Bu say Amerika üçün hər 6 nəfərdən birində metabolik sindrom olduğu deməkdir.

Metabolik sindrom çəki artımı ilə yaxından əlaqəlidir. İnsulin müqaviməti və piylənmə nisbətlərinin artması səbəbindən metabolik sindrom gündən-günə geniş yayılır.

Sindrom nədir?

Sindrom, bir-biri ilə əlaqəsiz görünsə də, birləşdikdə tək hadisə kimi özünü göstərən əlamət və şikayətlər toplusudur. Sindromlar irsi və ya qazanılmış səbəblərdən yarana bilər.

Metabolik sindromun təhlükələri nələrdir? 

Metabolik sindromdan qaynaqlana bilən sağlamlıq riskləri uzunmüddətli dövrdə yaranır və çox vaxt ciddidir.

• Tip 2 diabet: Metabolik sindromlu xəstədə tip 2 diabet riski adi populyasiyadan (əhalidən) 9 ilə 30 dəfə çoxdur. Bununla yanaşı diabet inkişaf etdikdə göz zədəsi (retinopatiya) və sinir zədəsi (neyropatiya) kimi əlavə sağlamlıq zədələri riski artır
• Ürək-damar xəstəliyi (ürək tutması və ya insult): Metabolik sindromda arteriya sərtləşməsi (ateroskleroz) inkişaf edir. Ürək tutması və insult riski adi populyasiyadan 2 ilə 4 dəfə çoxdur.
• Yağlı qaraciyər: Alkoqoldan asılı olmadan qaraciyərdə yağ toplanır, iltihab yaranır və sirroz potensialı artır.
• Böyrək zədəsi: Metabolik sindrom mikroalbuminuriya (sidikdə zülal itkisi) ilə bağlı böyrək zədəsinə səbəb olur.
• Yuxu apnesi sindromu (yuxuda tənəffüsün dayanması) daxil olmaqla yuxuda nizamsız tənəffüs inkişaf edir
• Polikistik yumurtalıq sindromu (yumurtalıqların kistoz xəstəliyi və yanaşı inkişaf edən hormon pozuntusu) görülə bilər
• Yaşlı yetkinlərdə zehni qavrama qabiliyyətinin azalmasına və yaşlanma ilə artan demensiya riskinə səbəb ola bilər.
• Hiperurikemiya və podaqra xəstəliyi ola bilər.

Metabolik sindrom xüsusilə ateroskleroza (yağların, xolesterinin və digər maddələrin arteriyaların daxili divarlarına yapışması), yəni arteriyaların sərtləşməsinə səbəb ola bilər. Qan təzyiqinin artması (hipertoniya) kimi səbəblərlə arteriya divarları zədələndikdə qan laxtaları yaranır. Qan laxtası yaranarsa ürək tutması və ya iflicə səbəb ola bilər.

Metabolik sindromlu xəstələrdə ürək-damar xəstəliyi riski və bütün səbəblərlə ölüm nisbətləri yüksəkdir. Bunun səbəbi piylənmədən çox bir çox risk amilinin birlikdə olması və insulin müqaviməti ilə əlaqəli görünür. Framingham tədqiqatında, piylənməsi olan, lakin metabolik sindromu olmayan şəxslərdə diabet və KDH riskinin artmadığı görüldü.

Bununla belə metabolik sindromlu piylənmiş fərdlərin, metabolik sindromu olmayan normal çəkili insanlarla müqayisədə diabet üçün 10 dəfə, KDH üçün iki dəfə artmış risklə əlaqəli olduğu görüldü. Metabolik sindromlu normal çəkili fərdlərdə isə diabet riski 4 dəfə, KDH riski 3 dəfə artmış müəyyən edildi.

Gələcəkdə metabolik sindromun ürək-damar xəstəlikləri üçün aparıcı risk amili kimi siqareti geridə qoyacağı görünür.

Metabolik sindromun səbəbləri nələrdir?

Metabolik sindrom qeyri-sağlam pəhrizlər və fiziki hərəkətsizlik əsasında yaranan piylənmə, yüksək qan lipidləri, hipertoniya ilə yaxından əlaqəlidir.

Artıq çəki

Artan bədən çəkisi metabolik sindrom üçün mühüm risk amilidir. Normal çəkililərin yalnız yüzdə 5-ində görülən metabolik sindrom artıq çəkililərin yüzdə 22-sində və piylənməsi olanların yüzdə 60-ında görülür.

Framingham Ürək Tədqiqatında 16 yaş və yuxarı fərdlərdə 2,25 kg və ya daha çox çəki artımının metabolik sindrom inkişafı riskini yüzdə 21 ilə 45 artırdığı müşahidə edilmişdir. Yalnız geniş bel çevrəsinin olması isə beş il ərzində metabolik sindrom inkişafı riskini %46-ya qədər artıra bilər.

Bununla yanaşı çəkisi normal olan bəzi fərdlər də hipertoniya, ürək-damar xəstəliyi və diabet riski altındadır. Bu fərdlərin metabolik sindromun fərqli alt fenotipini (yəni, "normal çəki, metabolik baxımdan piylənmiş") təmsil edib-etmədiyi bilinmir. İnsulin müqaviməti ilə əlaqəli 19 yayılmış genetik variantın qiymətləndirildiyi genom tədqiqatında müvafiq 11 genetik variant tapıldı. Bunlar artmış metabolik risk xüsusiyyətləri, qaraciyər göstəriciləri, tip 2 diabet və koronar arteriya xəstəliyi səviyyələri ilə əlaqəli idi. Lakin bu şəxslərdə daxili orqan və dərialtı yağ toxuması artsa da, piylənmənin əksinə daha aşağı bədən kütlə indeksi (BMI) vardı.

Digər amillər

Genetik (etnik mənşə, ailə tarixçəsi) quruluş metabolik sindromla əlaqəlidir. Ana və atada metabolik sindrom tarixçəsi olması riski artırır. Həmçinin genetik amillər uşaqdakı metabolik sindrom xüsusiyyətlərində dəyişkənliyin təxminən yüzdə 50-sini izah edə bilər.

Yaşın irəliləməsi də risk amillərindəndir. Metabolik sindroma tutulma riski 40-lı yaşlarda% 20 ikən, 50-li yaşlarda% 35-ə, 60-lı yaşlarda və sonrasında% 45-ə yüksəlir.

Əlavə olaraq metabolik sindrom riski ilə əlaqəli digər amillər arasında postmenopauzal vəziyyət, polikistik yumurtalıq sindromu kimi hormonal tarazlıq pozuntuları, siqaret, iqtisadi baxımdan aşağı gəlir, yüksək karbohidratlı (çörək, xəmir məmulatları və s.) pəhrizlər və fiziki hərəkətsizlik sayıla bilər. Framingham Ürək Tədqiqatında alkoqolsuz qazlı və şəkərlə şirinləşdirilmiş içki istehlakı metabolik sindrom inkişafı riskinin artması ilə əlaqələndirilmişdir. Bəzi dərmanlar (xüsusilə klozapin və olanzapin kimi psixiatriya dərmanları, steroidlər və s.) metabolik sindrom riskini mühüm dərəcədə artırır.

Metabolik sindromun əlamətləri hansılardır?

Metabolik risk amillərinin çoxunun xüsusi əlaməti yoxdur. Lakin bel çevrəsinin genişliyi (abdominal piylənmə) metabolik sindromun görünən işarəsi ola bilər.

Diabeti (xüsusilə tip 2 diabet) olan metabolik sindrom xəstələrində yüksək qan şəkəri şikayətləri ola bilər. Yüksək qan şəkərində adətən artmış susuzluq, xüsusilə gecə sidiyəgetmə tezliyinin artması, yorğunluq və bulanıq görmə kimi şikayətlər görülə bilər.

Yüksək təzyiq adətən əlamət verməsə də, bəzi şəxslərdə baş ağrısı, başgicəllənmə və ya nadirən burun qanaması yarada bilər.

İnsulin müqaviməti yüksək olanlarda yeməkdən sonra yuxululuq, gün ərzində şirin istəyi tutmaları, davamlı yorğunluq hissi kimi əlamətlərə rast gəlinə bilər.

Metabolik sindromun diaqnostik meyarları 2020

Metabolik sindromun diaqnostik meyarları 1998-ci ildə ilk dəfə WHO (Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı) tərəfindən müəyyən edilmişdir. Bu günədək bir çox qurum və təşkilat bu meyarları yeniləmişdir. Ən çox istifadə olunanlardan biri 2005-ci ildə yenilənmiş Milli Xolesterin Təhsil Proqramının (NCEP) Yetkin Müalicəsi Paneli III-dür (ATP III). 

Metabolik sindrom üçün təklif edilən təriflərdən NCEP ATP III tərifi tətbiqi ən asan olandır. Həkimlər və öyrənmək istəyən xəstələr mürəkkəb olmayan, asan ölçülən dəyərlərdən istifadə edərək beş meyara görə asanlıqla bal verə bilərlər. Beləcə metabolik sindromun olub-olmadığına qərar verə bilərlər.

Aşağıdakı 5 meyardan ən az 3-ünə malik olanlar metabolik sindrom kimi qəbul edilir.

1. Yüksək şəkər: Acqarına qan şəkərinin 100 mg/dL-dən yuxarı olması və ya dərman istifadəsi (insulin və ya diabet həbləri)
2. Geniş bel çevrəsi: Bel çevrəsinin;
   1. kişilər üçün 102 cm və ya daha böyük;
   2. qadınlar üçün 88 cm və ya daha böyük olması
3. Yüksək təzyiq (Hipertoniya): Qan təzyiqinin 130/85 mmHg və ya daha çox olması və ya təzyiq dərmanı istifadəsi
4. HDL (yaxşı) xolesterinin azlığı: Yaxşı xolesterin kimi tanınan HDL səviyyəsinin
   1. kişilər üçün: 40 mg/dL-dən az;
   2. qadınlar üçün: 50 mg/dL-dən az olması və ya
   3. xolesterin dərmanı istifadə etmək
5. Yüksək triqliserid: Qan yağı olan triqliserid səviyyəsinin 150 mg/dL və ya çox olması, yaxud triqliseridazaldıcı dərman istifadəsi 

Bu risk amillərindən hər hansı birinə malik olmağın yaxşı vəziyyət olmadığı aydındır. Lakin risk amilləri təkbaşına olmaqla müqayisədə birlikdə daha ciddi sağlamlıq problemlərinə zəmin yaradır.

Lakin yaxşı xəbər budur ki, metabolik sindromun bir çox risk amilinə malik olsanız belə, böyük ölçüdə həyat tərzinizdə dəyişikliklərlə vəziyyəti nəzarətə ala bilərsiniz.

Metabolik sindrom necə yaranır? Hüceyrə mexanizmləri

Yağ toxumasından buraxılan proiltihabi (iltihab yaradan) sitokinlər ateroskleroz və koronar arteriya xəstəliyinin inkişafına cavabdehdir. Bu sitokinlər xüsusilə adiponektin hormonu səviyyəsinin azalmasına, insulin müqavimətinə və iltihaba səbəb olmaqla yanaşı koronar arteriya xəstəliyinin yaranması ilə də əlaqəlidir. Metabolik sindrom həmçinin yağlı qaraciyər (alkoqolla bağlı olmayan), fibroz (toxuma zədəsi), sirroz və qaraciyər xərçənginə irəliləyə bilən qaraciyər zədələri silsiləsini tətikləyə bilər. Alkoqolla bağlı olmayan yağlı qaraciyər inkişafının dəqiq mexanizmi bilinmir. Lakin metabolik sindrom və xüsusilə insulin müqaviməti proiltihabi vəziyyətlə əlaqələndirilmişdir.

İnsulin qanda şəkər səviyyəsini tənzimləyən hormondur. İnsulinin mühüm işi qanda yüksələn şəkərin (enerji mənbəyi kimi istifadəsi üçün) hüceyrələrə daşınmasına kömək etməkdir. Qanda artan və enerji üçün istifadə olunmayan artıq şəkər insulinin təsiri ilə toxumalarda yağ kimi saxlanır. Qanda daim artan şəkər səbəbindən insulin artıq şəkəri toxumalara yetərincə göndərməkdə çətinlik çəkir və insulin müqaviməti yaranır. İnsulin müqavimətindən sonra yüksək qan şəkəri və artıq şəkərin yağ toxuması kimi saxlanması davam edir. Beləcə bədəndə və müxtəlif orqanlarda yağ hüceyrələri artır. Bu da artıq çəkiyə və sonra piylənməyə səbəb olur.

Bununla yanaşı insulin müqaviməti xəstəni endotel disfunksiyasına (damardaxili quruluş pozuntusu), damar müqavimətinə, hipertoniyaya və damar divarı iltihabına meyilli edən mikrovaskulyar zədəyə səbəb olur. Plazminogen aktivator tip 1 və adipokin səviyyələrinin artmasına bağlı endotel disfunksiyası qanın trombogenliyinə (laxtalanma meylinə) səbəb ola bilər. Həmçinin yaranan endotel zədəsi orqanizmin homeostazına (tarazlığı qoruma səyi) təsir edərək aterosklerotik xəstəliyə və hipertoniya inkişafına yol aça bilər. Damar sərtliyi və hipertoniya da işemik ürək xəstəliyi və böyrək çatışmazlığı kimi digər sağlamlıq riskləri yaradır.

Metabolik sindrom skrininqi (yüksək riskli şəxslərin müəyyən edilməsi)   

Endokrin Cəmiyyətinin klinik təlimatları bir və ya daha çox risk amili olan yetkinlərin üçillik fasilələrlə qiymətləndirilməsini tövsiyə edir. Qiymətləndirmə ürək-damar xəstəliyi və tip 2 diabet kimi metabolik risk altında olan xəstələrin qan təzyiqi, bel çevrəsi, acqarına lipid profili və acqarına qlükoza ölçülməsi ilə müntəzəm skrininqini və müəyyən edilməsini əhatə edir. Prediabet xəstələri (pozulmuş qlükoza tolerantlığı və ya pozulmuş acqarına qlükoza) acqarına qlükoza ölçülməsi və ya 2 saatlıq şəkər yükləmə testi ilə diabet inkişafı baxımından 1-2 illik fasilələrlə yoxlanmalıdır.

Yüksək riskli şəxslərə Framingham Risk Balı və ya Sistematik Koronar Risk Qiymətləndirməsi (SCORE) kimi risk qiymətləndirmə alqoritmi tətbiq edilməlidir. Bu alqoritmlərlə şəxsin 10 illik ürək-damar xəstəliyi (KDH) riski qiymətləndirilərək kimin təzyiq və xolesterin üçün tibbi müalicəyə ehtiyacı olduğu müəyyən edilə bilər.

Metabolik sindromla əlaqəli digər göstəricilər proiltihabi (iltihab yaradan) və protrombotik (damar zədəsi və laxta yaradan) vəziyyəti göstərən yüksək C-reaktiv protein (CRP), interleykin (IL)-6 və plazminogen aktivator inhibitoru (PAI)-1-dir. Lakin metabolik sindrom mühitində bu göstəricilərin ölçülməsi və izlənməsinin dəyəri aydın bilinmir. Onların daha çox KDH risk qiymətləndirməsi və riskin azaldılmasının izlənməsində klinik məqsədlər üçün istifadəsi daha uyğundur. AHA (Amerika Ürək Cəmiyyəti) və CDC (ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzləri) təlimatları CRP testinin metabolik sindromlu xəstələrdə müntəzəm istifadəsini tövsiyə etmir.

Metabolik sindrom necə müalicə edilir?

Metabolik sindrom qarınətrafı (abdominal) yağ, yüksək təzyiq, yüksək qan şəkəri və qeyri-sağlam xolesterin səviyyələri daxil risk amilləri qrupudur. Metabolik sindrom diaqnozu qoyularsa müalicənin məqsədi hər sağlamlıq riskinin daha da pisləşməsinin qarşısını almaq, beləliklə daha çox sağlamlıq riski inkişafı ehtimalınızı azaltmaq olmalıdır.

Həyat tərzi dəyişikliyi

Çox vaxt metabolik sindrom üçün ən yaxşı müalicə sizin edəcəklərinizlə bağlıdır. Çəki azaltmağa və fiziki fəaliyyətin artırılmasına yönəlmiş ciddi həyat tərzi dəyişikliyi metabolik sindromun idarəsində ən mühüm, ən əsas müalicədir.

• Məşq edin: Həftədə beş ilə yeddi gün ən az 30 dəqiqə orta ilə intensiv səviyyədə məşq etmək vacibdir.
• Pəhriz tətbiq edin: Sağlam pəhriz çəkiniz eyni qalsa belə xolesterininizi, insulin müqavimətinizi və qan təzyiqinizi yaxşılaşdıra bilər. Metabolik sindromlu xəstələrin çoxu artıq çəkilidir. Lakin çəki itkisindən çox insulin həssaslığının artması tətbiq edilən hər pəhrizin mühüm nəticə hədəfidir. Metabolik sindromun müalicəsi üçün müxtəlif pəhriz yanaşmaları müdafiə edilmişdir. Ürək xəstəliyi və ya diabeti olanlar bu xəstəliklərə uyğun qidalanmalıdır. Ümumilikdə doymuş yağ, transyağ, xolesterin və duzu az, tərəvəz, yağsız zülal, lobya, azyağlı süd və tam taxılla zəngin, yüksək lifli (30 gr/gün) pəhrizin metabolik sindromlu xəstələrə kömək etdiyi göstərilmişdir. Aralıq dənizi və ya DASH pəhrizi metabolik sindromlu xəstələr üçün ideal pəhrizlərdir.
• Çəki azaldın: Adətən məşq edən və sağlam qidalanan insanların arıqlaması təbiidir. Lakin artıq çəkili və ya piylənməsi olanlar üçün çəki itkisi əsas hədəf olmalıdır. Çəki itkisi metabolik sindromun hər cəhətini yaxşılaşdıra bilər. Mövcud çəkinizin yüzdə 7 ilə 10-unu itirmək metabolik sindromun bütün parametrlərinin yaxşılaşması üçün mühüm başlanğıc olacaqdır.
• Siqaret çəkirsinizsə tərgidin: Siqaret və ya tütün çəkməmək metabolik sindrom meyarlarından biri deyil. Lakin siqaret metabolik sindromda tez-tez təsirlənən damar quruluşunu pisləşdirir və ürək-damar xəstəliyi inkişafı riskini artırır.

Dərman müalicəsi

Həkiminiz qan təzyiqinizi, xolesterininizi və / və ya qan şəkərinizi azaltmaq üçün dərman yaza bilər. Həmçinin insult və ürək tutması riskinizi azaltmağa kömək üçün aşağı doza aspirin yaza bilər.

Metabolik sindrom müalicəsində istifadə olunan dərmanlar

Adətən tip 2 diabet müalicəsində istifadə olunan metformin diabeti olmayan, lakin qlükoza tolerantlığı pozulmuş şəxslərdə diabet inkişafının qarşısını ala və ya gecikdirə bilər. Tədqiqatda metformin müalicəsi ilə uyğun pəhriz və məşq edənlərdə plasebo ilə müqayisədə diabet inkişafı riskində yüzdə 31 azalma görülmüşdür. Lakin diabetin qarşısını almaqda intensiv həyat tərzi dəyişikliyi metformin istifadəsindən daha təsirli idi.

Bununla belə, metabolik sindrom xəstələrinin məlum diabeti yoxdursa metforminlə müalicəyə dair qəbul olunmuş təlimat yoxdur.

JNC-nin (Birgə Milli Komitə) son təlimatına görə ümumi əhalinin qan təzyiqi 140/90mmHg-dən az, diabetlilərin isə 130/80mmHg-dən az olmalıdır. JNC-8 hesabatında 65 yaş və yuxarı yaşlılar üçün təzyiq hədəfinin 150/90 və ya az olması göstərilmişdir. Bu səviyyələrdən yuxarı şəxslərə antihipertenziv dərman müalicəsi tövsiyə olunur. Tip 2 diabetdə hipertoniyanı müalicə etmək üçün istifadə olunan angiotenzinçevirici ferment (ACE) inhibitorlarının və ya angiotenzin II reseptor blokerlərinin (ARB-lər) həmçinin insulin müqavimətini azaltmağa kömək edib-etməyəcəyinə dair məlumatlar ziddiyyətlidir.

Lipidazaldıcı müalicədə triqliserid və LDL səviyyələrini azaltmaq qədər HDL səviyyəsini artırmaq vacibdir. HDL səviyyəsini artırmaq üçün xəstələr əvvəlcə siqaretdən uzaq durmaq, çəki azaltmaq, pəhriz və məşq kimi həyat tərzi dəyişikliklərində dəstəklənməlidir. Triqliserid səviyyəsi 500 mg/dl üzərində olduqda dərman müalicəsi düşünülsə də, bu səviyyələrdə yüksək LDL də nəzərə alınmalıdır. Bu dəyərlər ateroskleroz və ürək-damar xəstəlikləri riskini artırır. Bu xəstələr əvvəlcə orta və yüksək intensivlikli statin müalicəsi alırlar. Yüksək triqliserid üçün dərman müalicəsində fibratlar, niasin və omeqa turşuları istifadə edilir. Bu xəstələrdə xüsusilə 10 illik aterosklerotik ürək-damar xəstəliyi (ASCVD) risk balı% 7.5-dən çoxdursa LDL-ni% 50 azaltmaq üçün yüksək intensivlikli statin müalicəsi başlanmalıdır.

Ağır piylənməsi olan xəstələr piylənmə cərrahiyyəsindən fayda görə bilər. Bədən Kütlə İndeksi (VKİ) ≥ 40 kg / m2 olan və ya VKİ 35 kg / m2 olub yanaşı həyatı təhdid edən xəstəlikləri olanlara bariatrik cərrahiyyə tövsiyə edilir. Cərrahi, qidalanma və psixiatrik arzuolunmaz təsirlərdən qaçmaq üçün xəstələrə əməliyyatdan sonra uzunmüddətli izləmədə qalmaq tövsiyə olunur. Həmçinin qarın yağ toxumasının liposuction (yağ aldırma) ilə çıxarılması insulin həssaslığını və ya ürək tutması risk amillərini yaxşılaşdırmayacaqdır.

Metabolik sindromun qarşısını almaq olarmı?

Metabolik sindromun qarşısını almaq qətiyyən mümkündür. Ən yaxşı yol ürək sağlamlığına uyğun həyat tərzi dəyişikliklərini mənimsəməkdir. Metabolik sindrom riskini azaltmaq üçün ideal bel çevrəsi, sağlam qan təzyiqi və xolesterin göstəriciləri qorunmalıdır. Bunu uyğun pəhrizlə birlikdə məşq edərək, ideal çəkidə qalaraq və insulin müqavimətini azaldaraq təmin edə bilərsiniz.

Metabolik sindromun qarşısını almaqda əsas addım ideal çəkini qorumaq olmalıdır. Bunun üçün meyvə, tərəvəz və tam taxıldan ibarət sağlam pəhriz edin. Çəki artımının qarşısını almaq və ya arzuolunmaz çəkini azaltmaq üçün fiziki məşqdən faydalanın. Müntəzəm fiziki fəaliyyət qan təzyiqinizi, qan şəkərinizi və xolesterin səviyyənizi azaldır. Ağır məşq proqramına başlamaq və ya pəhrizdə böyük dəyişikliklər etmək istəyirsinizsə əvvəl həkiminizlə danışın.

Metabolik sindromun qarşısının alınmasında lazım olanlardan biri də müntəzəm həkim ziyarətləridir. Həkiminiz bunlarda fiziki müayinə və bel çevrəsi ölçmələrini edə, metabolik sindromun erkən inkişafını göstərə bilən qan təzyiqinizi və qan göstəricilərinizi ölçə bilər. Erkən diaqnoz və müalicə uzunmüddətli perspektivdə sağlamlıq ağırlaşmalarını (arzuolunmaz vəziyyət) azaldacaqdır.

Metabolik sindrom pəhrizi 

Metabolik sindromda pəhriz insulin həssaslığını artıran, qan təzyiqini azaldan, lipid səviyyələrini tənzimləyən və çəki azaldan model olmalıdır. Aralıq dənizi pəhrizi bütün sadaladığımız meyarları artıqlaması ilə qarşılayır.

Aralıq dənizi pəhrizinin əsas qidaları meyvələr, tərəvəzlər, çərəzlər, tam taxıllar və zeytun yağıdır. Aralıq dənizi pəhrizini başqa azyağlı pəhrizlə müqayisə edən tədqiqatda Aralıq dənizi qrupunda daha çox çəki itkisi ilə yanaşı aşağı qan təzyiqi, yaxşılaşmış lipid profili, artmış insulin həssaslığı, iltihab və endotel disfunksiyası (damardaxili zədə) göstəricilərinin daha aşağı səviyyələri müşahidə edilmişdir.

DASH pəhrizi Aralıq dənizi pəhrizinə bənzəyir. Gündəlik duz istehlakı 1500-2300mg ilə məhduddur. Həmçinin DASH pəhrizində Aralıq dənizi pəhrizindən daha çox azyağlı süd məhsulu təşviq edilir. DASH pəhrizi sağlam qida seçimlərini vurğulayan çəki azaldıcı pəhrizlə müqayisə edildikdə daha çox çəki itkisi ilə yanaşı diastolik qan təzyiqində, triqliserid səviyyəsində və acqarına qan şəkərində müsbət dəyişikliklər müşahidə edilmişdir.

Yüksək lifli pəhriz (30mg/gün) Amerika Ürək Cəmiyyətinin tövsiyə etdiyi pəhrizlə müqayisə edildikdə çəki itkisində, sistolik və diastolik qan təzyiqində oxşar dəyişikliklər görülmüşdür.

Aşağı qlisemik indeksli qidalar qan şəkərini və lipid səviyyələrini yaxşılaşdıra bilər. Qlisemik indeksi / yükü aşağı olan, rafinə taxılları tam taxıl, meyvə və tərəvəzlə əvəz edən və yüksək şəkərli qazlı içkilərin istifadə olunmadığı pəhriz metabolik sindromlu xəstələrə faydalı ola bilər.