نشانگان متابولیک چیست؟ علائم، علت‌ها، رژیم غذایی و درمان

نشانگان متابولیک چیست؟

نشانگان متابولیک نام مجموعه‌ای از عوامل خطر است که احتمال مشکلات سلامت دیگر مانند بیماری قلبی، دیابت نوع 2 و سکته مغزی را افزایش می‌دهند. اصطلاح نشانگان متابولیک نخستین بار در سال 1998 به‌طور رسمی در کتاب‌های درسی پزشکی تعریف شد. واژه «متابولیک» در این تعریف به فرایندهای بیوشیمیایی دخیل در عملکرد طبیعی بدن اشاره دارد. نشانگان متابولیک به‌خودی‌خود یک بیماری نیست؛ در واقع مجموعه‌ای از اختلالات متابولیکی است.

نشانگان متابولیک حدود 23 درصد بزرگسالان کشورهای صنعتی را درگیر می‌کند. بر اساس انجمن قلب آمریکا، 47 میلیون نفر در آمریکا نشانگان متابولیک دارند. این رقم یعنی در آمریکا از هر 6 نفر، یک نفر دچار این نشانگان است.

نشانگان متابولیک ارتباط نزدیکی با افزایش وزن دارد. با افزایش میزان مقاومت به انسولین و چاقی، این نشانگان روزبه‌روز شایع‌تر می‌شود.

نشانگان چیست؟

نشانگان مجموعه‌ای از نشانه‌ها و شکایت‌هاست که اگرچه ممکن است نامرتبط به نظر برسند، در کنار هم به‌صورت یک پدیده واحد ظاهر می‌شوند. نشانگان‌ها ممکن است ارثی باشند یا به علت‌های اکتسابی ایجاد شوند.

نشانگان متابولیک چه خطرهایی دارد؟ 

خطرهای سلامت ناشی از نشانگان متابولیک در بلندمدت ظاهر می‌شوند و اغلب جدی هستند.

• دیابت نوع 2: خطر دیابت نوع 2 در بیمار مبتلا به نشانگان متابولیک نسبت به جمعیت عادی 9 تا 30 برابر افزایش می‌یابد. همچنین پس از ایجاد دیابت، خطر آسیب‌های دیگر مانند آسیب چشمی یا رتینوپاتی و آسیب عصبی یا نوروپاتی نیز بیشتر می‌شود.
• بیماری قلبی‌عروقی، مانند حمله قلبی یا سکته مغزی: در نشانگان متابولیک، سختی شریان‌ها یا آترواسکلروز ایجاد می‌شود. خطر حمله قلبی و سکته مغزی نسبت به جمعیت عادی 2 تا 4 برابر افزایش می‌یابد.
• کبد چرب: مستقل از الکل، چربی در کبد تجمع می‌یابد، التهاب ایجاد می‌شود و احتمال سیروز افزایش پیدا می‌کند.
• آسیب کلیه: نشانگان متابولیک در ارتباط با میکروآلبومینوری، یعنی نشت پروتئین به ادرار، موجب آسیب کلیه می‌شود.
• تنفس نامنظم در خواب، از جمله نشانگان آپنه خواب یا قطع تنفس هنگام خواب، ایجاد می‌شود.
• ممکن است نشانگان تخمدان پلی‌کیستیک، یعنی بیماری کیستی تخمدان‌ها همراه با اختلال هورمونی، دیده شود.
• در سالمندان ممکن است توانایی درک ذهنی کاهش یابد و خطر زوال عقلِ افزایش‌یابنده با سن بیشتر شود.
• ممکن است هیپراوریسمی و نقرس ایجاد شود.

نشانگان متابولیک به‌ویژه می‌تواند باعث آترواسکلروز، یعنی چسبیدن چربی، کلسترول و مواد دیگر به دیواره داخلی شریان‌ها و سخت شدن آن‌ها شود. هنگامی که دیواره شریان‌ها به علت‌هایی مانند افزایش فشار خون آسیب می‌بیند، لخته‌های خون تشکیل می‌شوند. تشکیل لخته می‌تواند موجب حمله قلبی یا سکته مغزی شود.

در بیماران مبتلا به نشانگان متابولیک، خطر بیماری قلبی‌عروقی و میزان مرگ به همه علت‌ها بالاتر است. به نظر می‌رسد این موضوع بیش از چاقی، به همراهی چند عامل خطر و مقاومت به انسولین مربوط باشد. در مطالعه فرامینگهام، مشاهده شد خطر دیابت و بیماری قلبی‌عروقی در افراد چاقی که نشانگان متابولیک نداشتند افزایش نیافته بود.

با این حال، افراد چاق مبتلا به نشانگان متابولیک، در مقایسه با افراد دارای وزن طبیعی و بدون نشانگان متابولیک، با خطر 10 برابر دیابت و دو برابر بیماری قلبی‌عروقی مرتبط بودند. در افراد دارای وزن طبیعی و مبتلا به نشانگان متابولیک، خطر دیابت 4 برابر و خطر بیماری قلبی‌عروقی 3 برابر افزایش یافته بود.

به نظر می‌رسد نشانگان متابولیک در آینده به‌عنوان عامل خطر پیشتاز بیماری‌های قلبی‌عروقی، از سیگار پیشی بگیرد.

علت‌های نشانگان متابولیک چیست؟

نشانگان متابولیک ارتباط نزدیکی با چاقی، افزایش چربی خون و پرفشاری خون دارد که بر پایه تغذیه ناسالم و کم‌تحرکی ایجاد می‌شوند.

اضافه‌وزن

افزایش وزن بدن عامل خطر مهمی برای نشانگان متابولیک است. این نشانگان که فقط در 5 درصد افراد با وزن طبیعی دیده می‌شود، در 22 درصد افراد دارای اضافه‌وزن و 60 درصد افراد چاق وجود دارد.

در مطالعه قلب فرامینگهام، مشاهده شد افزایش وزن 2,25 kg یا بیشتر در افراد 16 ساله و بالاتر، خطر نشانگان متابولیک را 21 تا 45 درصد افزایش می‌دهد. تنها داشتن دور کمر زیاد می‌تواند خطر ایجاد نشانگان متابولیک را طی پنج سال تا %46 افزایش دهد.

علاوه بر این، برخی افراد با وزن طبیعی نیز در معرض پرفشاری خون، بیماری قلبی‌عروقی و دیابت هستند. معلوم نیست آیا این افراد زیرگونه فنوتیپی دیگری از نشانگان متابولیک، یعنی «وزن طبیعی، چاقی متابولیکی») را نمایندگی می‌کنند یا نه. در یک پژوهش ژنومی که 19 گونه ژنتیکی شایع مرتبط با مقاومت به انسولین را بررسی کرد، 11 گونه ژنتیکی مرتبط شناسایی شد. این گونه‌ها با افزایش ویژگی‌های خطر متابولیکی، نشانگرهای کبدی، دیابت نوع 2 و بیماری شریان کرونر ارتباط داشتند. با این حال، این افراد با وجود افزایش چربی احشایی و زیرپوستی، برخلاف چاقی، شاخص توده بدنی (BMI) پایین‌تری داشتند.

عوامل دیگر

ساختار ژنتیکی، از جمله قومیت و سابقه خانوادگی، با نشانگان متابولیک مرتبط است. سابقه نشانگان متابولیک در پدر و مادر خطر آن را افزایش می‌دهد. همچنین عوامل ژنتیکی می‌توانند تا حدود 50 درصد تفاوت ویژگی‌های نشانگان متابولیک در کودک را توضیح دهند.

بالا رفتن سن نیز از عوامل خطر است. خطر نشانگان متابولیک در دهه 40 زندگی %20 است، در دهه 50 به %35 و در دهه 60 و پس از آن به %45 می‌رسد.

عوامل دیگری که با خطر نشانگان متابولیک مرتبط‌اند شامل وضعیت پس از یائسگی، عدم تعادل هورمونی مانند نشانگان تخمدان پلی‌کیستیک، سیگار کشیدن، درآمد اقتصادی پایین، رژیم‌های پرکربوهیدرات مانند نان و شیرینی و کم‌تحرکی هستند. در مطالعه قلب فرامینگهام، مصرف نوشابه غیرالکلی و نوشیدنی‌های شیرین‌شده با قند با افزایش خطر نشانگان متابولیک مرتبط بود. برخی داروها، به‌ویژه داروهای روان‌پزشکی مانند کلوزاپین و اولانزاپین و نیز استروئیدها، خطر نشانگان متابولیک را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهند.

علائم نشانگان متابولیک چیست؟

بیشتر عوامل خطر متابولیکی علامت مشخصی ندارند. اما دور کمر زیاد یا چاقی شکمی می‌تواند نشانه قابل مشاهده نشانگان متابولیک باشد.

بیماران مبتلا به نشانگان متابولیک که دیابت، به‌ویژه دیابت نوع 2، دارند ممکن است شکایت‌های مربوط به قند خون بالا داشته باشند. هنگام بالا بودن قند خون معمولاً افزایش تشنگی، تکرر ادرار به‌ویژه شب‌ها، خستگی و تاری دید دیده می‌شود.

فشار خون بالا اگرچه معمولاً علامتی ندارد، در برخی افراد ممکن است با سردرد، سرگیجه یا به‌ندرت خون‌دماغ همراه باشد.

در افراد با مقاومت زیاد به انسولین، علائمی مانند خواب‌آلودگی پس از غذا، میل شدید به شیرینی در طول روز و احساس خستگی مداوم دیده می‌شود.

معیارهای تشخیص نشانگان متابولیک 2020

معیارهای تشخیص نشانگان متابولیک نخستین بار در سال 1998 توسط WHO یا سازمان جهانی بهداشت تعریف شد. تا امروز نهادهای بسیاری آن‌ها را به‌روز کرده‌اند. یکی از پرکاربردترین مجموعه معیارها، پنل درمان بزرگسالان III (ATP III) برنامه ملی آموزش کلسترول (NCEP) است که در سال 2005 به‌روز شد. 

از میان تعریف‌های پیشنهادی نشانگان متابولیک، تعریف NCEP ATP III آسان‌ترین کاربرد را دارد. پزشکان و بیماران علاقه‌مند به یادگیری می‌توانند با استفاده از مقادیر ساده و قابل اندازه‌گیری، به‌آسانی بر اساس پنج معیار امتیاز بدهند و به این ترتیب درباره وجود نشانگان متابولیک تصمیم بگیرند.

افرادی که دست‌کم 3 مورد از 5 معیار زیر را دارند، مبتلا به نشانگان متابولیک در نظر گرفته می‌شوند.

1. قند خون بالا: قند خون ناشتا بالاتر از 100 mg/dL یا مصرف دارو، مانند انسولین یا قرص دیابت
2. دور کمر زیاد: دور کمر؛
   1. برای مردان 102 cm یا بیشتر؛
   2. برای زنان 88 cm یا بیشتر
3. فشار خون بالا یا پرفشاری خون: فشار خون 130/85 mmHg یا بیشتر، یا مصرف داروی فشار خون
4. پایین بودن کلسترول HDL یا کلسترول خوب: سطح HDL که به کلسترول خوب معروف است؛
   1. برای مردان کمتر از 40 mg/dL؛
   2. برای زنان کمتر از 50 mg/dL، یا
   3. مصرف داروی کلسترول
5. تری‌گلیسرید بالا: سطح تری‌گلیسرید، یکی از چربی‌های خون، برابر با 150 mg/dL یا بیشتر، یا مصرف داروی کاهش‌دهنده تری‌گلیسرید 

روشن است که داشتن هر یک از این عوامل خطر مطلوب نیست. اما همراهی آن‌ها نسبت به وجود هر عامل به‌تنهایی، زمینه مشکلات سلامت بسیار جدی‌تری را فراهم می‌کند.

اما خبر خوب این است که حتی اگر بسیاری از عوامل خطر نشانگان متابولیک را داشته باشید، می‌توانید تا حد زیادی با تغییر سبک زندگی آن را کنترل کنید.

نشانگان متابولیک چگونه ایجاد می‌شود؟ سازوکارهای سلولی

سیتوکین‌های پیش‌التهابی آزادشده از بافت چربی در ایجاد آترواسکلروز و بیماری شریان کرونر نقش دارند. این سیتوکین‌ها به‌ویژه علاوه بر کاهش هورمون آدیپونکتین، مقاومت به انسولین و التهاب، با ایجاد بیماری شریان کرونر نیز مرتبط هستند. نشانگان متابولیک همچنین می‌تواند مجموعه‌ای از آسیب‌های کبدی را تحریک کند که ممکن است از کبد چرب غیرالکلی به فیبروز یا آسیب بافتی، سیروز و سرطان کبد پیشرفت کنند. سازوکار دقیق ایجاد کبد چرب غیرالکلی معلوم نیست، اما نشانگان متابولیک و به‌ویژه مقاومت به انسولین با وضعیت پیش‌التهابی مرتبط دانسته شده‌اند.

انسولین هورمونی است که قند خون را تنظیم می‌کند. وظیفه مهم آن کمک به انتقال قند افزایش‌یافته خون به سلول‌هاست تا به‌عنوان انرژی استفاده شود. قند اضافی که در خون افزایش می‌یابد و برای انرژی مصرف نمی‌شود، تحت اثر انسولین به‌صورت چربی در بافت‌ها ذخیره می‌شود. با افزایش مداوم قند خون، انسولین برای فرستادن کافی قند اضافی به بافت‌ها دچار دشواری می‌شود و مقاومت به انسولین ایجاد می‌شود. پس از ایجاد مقاومت، بالا بودن قند خون و ذخیره قند اضافی به‌صورت بافت چربی ادامه می‌یابد. به این ترتیب، سلول‌های چربی در بدن و اندام‌های مختلف افزایش می‌یابند و این امر به اضافه‌وزن و سپس چاقی می‌انجامد.

همچنین مقاومت به انسولین موجب آسیب رگ‌های کوچک می‌شود که بیمار را مستعد اختلال عملکرد اندوتلیوم یا ساختار داخلی رگ، مقاومت عروقی، پرفشاری خون و التهاب دیواره رگ می‌کند. اختلال اندوتلیوم ناشی از افزایش فعال‌کننده پلاسمینوژن نوع 1 و آدیپوکین‌ها می‌تواند موجب افزایش تمایل خون به لخته شدن شود. افزون بر آن، آسیب اندوتلیوم با تأثیر بر هم‌ایستایی بدن، یعنی تلاش برای حفظ تعادل، ممکن است به بیماری آترواسکلروتیک و پرفشاری خون منجر شود. سختی رگ‌ها و پرفشاری خون نیز خطرهای دیگری مانند بیماری ایسکمیک قلب و نارسایی کلیه ایجاد می‌کنند.

غربالگری نشانگان متابولیک؛ شناسایی افراد پرخطر   

راهنماهای بالینی انجمن غدد، ارزیابی هر سه سال یک‌بار را برای بزرگسالان دارای یک یا چند عامل خطر توصیه می‌کنند. ارزیابی شامل غربالگری منظم و شناسایی بیماران در معرض خطر متابولیکی مانند بیماری قلبی‌عروقی و دیابت نوع 2، با اندازه‌گیری فشار خون، دور کمر، چربی‌های خون ناشتا و قند ناشتاست. افراد دارای پیش‌دیابت، یعنی اختلال تحمل گلوکز یا قند ناشتا، باید با اندازه‌گیری قند ناشتا یا آزمون تحمل گلوکز 2 ساعته، هر 1-2 سال از نظر ایجاد دیابت غربالگری شوند.

برای افراد پرخطر باید الگوریتم ارزیابی خطر مانند امتیاز خطر فرامینگهام یا ارزیابی نظام‌مند خطر کرونری (SCORE) به کار رود. با این الگوریتم‌ها خطر 10 ساله بیماری قلبی‌عروقی (KDH) سنجیده می‌شود تا مشخص شود چه کسی برای فشار خون و کلسترول به درمان دارویی نیاز دارد.

دیگر نشانگرهای مرتبط با نشانگان متابولیک عبارت‌اند از افزایش پروتئین واکنشی C یا CRP، اینترلوکین (IL)-6 و مهارکننده فعال‌کننده پلاسمینوژن (PAI)-1 که وضعیت پیش‌التهابی و پیش‌لخته‌ای، یعنی آسیب عروقی و تمایل به لخته، را نشان می‌دهند. اما ارزش اندازه‌گیری و پیگیری آن‌ها در نشانگان متابولیک دقیقاً معلوم نیست. مناسب‌تر است این نشانگرها بیشتر برای ارزیابی خطر بیماری قلبی‌عروقی و پیگیری کاهش آن به کار روند. راهنماهای AHA یا انجمن قلب آمریکا و CDC یا مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا، استفاده منظم از آزمایش CRP را در بیماران مبتلا به نشانگان متابولیک توصیه نمی‌کنند.

نشانگان متابولیک چگونه درمان می‌شود؟

نشانگان متابولیک مجموعه‌ای از عوامل خطر شامل چربی شکمی، فشار خون بالا، قند خون بالا و سطح ناسالم کلسترول است. پس از تشخیص، هدف درمان باید جلوگیری از بدتر شدن هر یک از خطرهای سلامت و در نتیجه کاهش احتمال ایجاد خطرهای بیشتر باشد.

تغییر سبک زندگی

در بیشتر موارد، بهترین درمان نشانگان متابولیک به کارهایی بستگی دارد که خود انجام می‌دهید. تغییر جدی سبک زندگی با تمرکز بر کاهش وزن و افزایش فعالیت بدنی، مهم‌ترین و بنیادی‌ترین درمان برای مدیریت آن است.

• ورزش کنید: انجام دست‌کم 30 دقیقه ورزش متوسط تا شدید در پنج تا هفت روز هفته مهم است.
• رژیم غذایی داشته باشید: تغذیه سالم حتی با ثابت ماندن وزن می‌تواند کلسترول، مقاومت به انسولین و فشار خون را بهبود دهد. بیشتر مبتلایان به نشانگان متابولیک اضافه‌وزن دارند. اما افزایش حساسیت به انسولین بیش از خود کاهش وزن، هدف مهم هر رژیم است. رویکردهای غذایی مختلفی برای درمان نشانگان متابولیک پیشنهاد شده‌اند. مبتلایان به بیماری قلبی یا دیابت باید متناسب با بیماری خود تغذیه کنند. به‌طور کلی، نشان داده شده رژیم کم‌چربی اشباع، کم‌چربی ترانس، کم‌کلسترول و کم‌نمک، غنی از سبزیجات، پروتئین کم‌چرب، لوبیا، شیر کم‌چرب و غلات کامل، و پرفیبر با 30 gr در روز به این بیماران کمک می‌کند. رژیم مدیترانه‌ای یا DASH برای آن‌ها ایده‌آل است.
• وزن کم کنید: کاهش وزن در افرادی که ورزش می‌کنند و غذای سالم می‌خورند طبیعی است. اما برای افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی، کاهش وزن باید هدف اصلی باشد. کاهش وزن می‌تواند همه جنبه‌های نشانگان متابولیک را بهبود دهد. کاهش 7 تا 10 درصد وزن کنونی، شروع مهمی برای بهبود همه شاخص‌های آن است.
• اگر سیگار می‌کشید، ترک کنید: نکشیدن سیگار یا تنباکو از معیارهای نشانگان متابولیک نیست. اما سیگار ساختار رگ‌ها را که اغلب در این نشانگان آسیب می‌بیند بدتر می‌کند و خطر بیماری قلبی‌عروقی را افزایش می‌دهد.

درمان دارویی

پزشک ممکن است برای کاهش فشار خون، کلسترول و / یا قند خون دارو تجویز کند. همچنین ممکن است آسپرین کم‌دوز برای کمک به کاهش خطر سکته مغزی و حمله قلبی تجویز کند.

داروهای مورد استفاده در درمان نشانگان متابولیک

متفورمین که معمولاً برای دیابت نوع 2 به کار می‌رود، ممکن است در افراد بدون دیابت ولی دارای اختلال تحمل گلوکز، از ایجاد دیابت جلوگیری کند یا آن را به تأخیر اندازد. در پژوهش، افرادی که همراه با متفورمین، رژیم مناسب و ورزش داشتند، نسبت به دارونما 31 درصد کاهش خطر دیابت نشان دادند. اما تغییر جدی سبک زندگی در پیشگیری از دیابت از متفورمین مؤثرتر بود.

با این حال، برای درمان با متفورمین در مبتلایان به نشانگان متابولیک بدون دیابت شناخته‌شده، راهنمای تثبیت‌شده‌ای وجود ندارد.

بر اساس آخرین راهنمای JNC یا کمیته ملی مشترک، فشار خون جمعیت عمومی باید کمتر از 140/90mmHg و در افراد دیابتی کمتر از 130/80mmHg باشد. گزارش JNC-8 هدف فشار خون سالمندان 65 ساله و بالاتر را 150/90 یا کمتر تعیین کرده است. برای افرادی که فشارشان بالاتر از این سطح‌هاست، درمان دارویی ضدفشار خون توصیه می‌شود. داده‌ها درباره اینکه مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE) یا مسدودکننده‌های گیرنده آنژیوتانسین II (ARB) مورد استفاده برای فشار خون در دیابت نوع 2، می‌توانند مقاومت به انسولین را نیز کاهش دهند یا نه، متناقض‌اند.

در درمان کاهش چربی خون، افزایش HDL به‌اندازه کاهش تری‌گلیسرید و LDL مهم است. برای افزایش HDL، ابتدا باید از تغییر سبک زندگی مانند دوری از سیگار، کاهش وزن، رژیم و ورزش حمایت کرد. اگرچه وقتی تری‌گلیسرید بالاتر از 500 mg/dl باشد دارودرمانی مطرح می‌شود، در این سطح باید افزایش LDL را نیز در نظر گرفت. این مقادیر خطر آترواسکلروز و بیماری قلبی‌عروقی را افزایش می‌دهند. این بیماران در ابتدا درمان استاتینی با شدت متوسط یا بالا دریافت می‌کنند. برای درمان دارویی تری‌گلیسرید بالا، فیبرات‌ها، نیاسین و اسیدهای امگا به کار می‌روند. این بیماران، به‌ویژه اگر امتیاز خطر 10 ساله بیماری قلبی‌عروقی آترواسکلروتیک (ASCVD) بیش از %7.5 باشد، باید برای کاهش %50 در LDL، تحت درمان استاتینی با شدت بالا قرار گیرند.

بیماران دارای چاقی شدید ممکن است از جراحی چاقی سود ببرند. جراحی باریاتریک برای شاخص توده بدنی (VKİ) ≥ 40 kg / m2 یا VKİ برابر با 35 kg / m2 همراه با بیماری‌های تهدیدکننده زندگی توصیه می‌شود. برای پرهیز از عوارض جراحی، تغذیه‌ای و روان‌پزشکی، پیگیری بلندمدت پس از عمل توصیه می‌شود. در مقابل، خارج کردن چربی شکمی با لیپوساکشن، حساسیت به انسولین یا عوامل خطر حمله قلبی را بهبود نخواهد داد.

آیا می‌توان از نشانگان متابولیک پیشگیری کرد؟

پیشگیری از نشانگان متابولیک قطعاً ممکن است. بهترین راه، پذیرش تغییرات سبک زندگی سازگار با سلامت قلب است. برای کاهش خطر باید دور کمر ایده‌آل داشت و فشار خون و کلسترول را در سطح سالم نگه داشت. این هدف با رژیم مناسب، ورزش، حفظ وزن ایده‌آل و کاهش مقاومت به انسولین ممکن می‌شود.

اقدام کلیدی در پیشگیری از نشانگان متابولیک باید حفظ وزن ایده‌آل باشد. برای این کار، رژیمی سالم شامل میوه، سبزیجات و غلات کامل داشته باشید. برای جلوگیری از افزایش وزن یا کاهش وزن ناخواسته اضافی، از تمرین بدنی بهره ببرید. فعالیت منظم فشار خون، قند خون و کلسترول را پایین می‌آورد. اگر قصد آغاز برنامه ورزشی سنگین یا تغییرات بزرگ غذایی دارید، ابتدا با پزشک خود صحبت کنید.

یکی دیگر از اقدام‌های لازم برای پیشگیری از نشانگان متابولیک، مراجعه منظم به پزشک است. پزشک می‌تواند معاینه و اندازه‌گیری دور کمر انجام دهد و فشار خون و آزمایش خون را که ممکن است آغاز نشانگان متابولیک را نشان دهند بررسی کند. تشخیص و درمان زودهنگام، عوارض ناخواسته سلامت در بلندمدت را کاهش می‌دهد.

رژیم غذایی نشانگان متابولیک 

رژیم مناسب نشانگان متابولیک باید حساسیت به انسولین را افزایش دهد، فشار خون را کاهش دهد، چربی‌های خون را تنظیم کند و موجب کاهش وزن شود. رژیم مدیترانه‌ای همه این معیارها را به‌خوبی برآورده می‌کند.

غذاهای اصلی رژیم مدیترانه‌ای شامل میوه، سبزیجات، مغزها، غلات کامل و روغن زیتون هستند. در پژوهشی که این رژیم را با رژیم کم‌چرب دیگری مقایسه کرد، در گروه مدیترانه‌ای علاوه بر کاهش وزن بیشتر، فشار خون پایین‌تر، وضعیت بهتر چربی خون، حساسیت بیشتر به انسولین و نشانگرهای کمتر التهاب و اختلال اندوتلیوم یا آسیب داخلی رگ مشاهده شد.

رژیم DASH شبیه رژیم مدیترانه‌ای است. مصرف روزانه نمک به 1500-2300mg محدود می‌شود. همچنین نسبت به رژیم مدیترانه‌ای، مصرف بیشتر فرآورده‌های لبنی کم‌چرب تشویق می‌شود. در مقایسه DASH با رژیم کاهش وزنی که بر انتخاب غذای سالم تأکید داشت، علاوه بر کاهش وزن بیشتر، بهبود فشار خون دیاستولیک، تری‌گلیسرید و قند خون ناشتا مشاهده شد.

در مقایسه رژیم پرفیبر با 30mg در روز با رژیم توصیه‌شده انجمن قلب آمریکا، تغییرات مشابهی در کاهش وزن و فشار خون سیستولیک و دیاستولیک دیده شد.

غذاهای با شاخص گلیسمی پایین می‌توانند قند و چربی خون را بهبود دهند. رژیمی با شاخص گلیسمی / بار گلیسمی پایین، جایگزینی غلات تصفیه‌شده با غلات کامل، میوه و سبزیجات و حذف نوشیدنی‌های گازدار پرقند ممکن است برای مبتلایان به نشانگان متابولیک مفید باشد.