Onkoloji xəstələri və xəstə yaxınları yaxşı dinləyici olmalıdır

Dinləmə hərəkətini həyata keçirmək bəzən olduqca mürəkkəb ola bilər. Buna baxmayaraq, çoxumuz vaxt ayıraraq bir neçə məqama diqqət yetirməklə yaxşı dinləyici ola bilərik.

Onkologiya kimi başa düşülməsi və qavranılması son dərəcə çətin olan diaqnostika və müalicə strategiyaları tələb edən bir sahədə daha həssas davranmaq vacibdir. Qarşınızda sizi anlayan və sizin də anlaşıldığınızı düşündüyünüz bir mühitdə ünsiyyət qurmaq üçün aşağıda qeyd etdiyim məqamlara diqqət yetirməyiniz faydalı olacaq.

1. Həkiminizlə görüşərkən texnologiyanı bu mənzərədən çıxarın. Həkiminizlə görüşərkən telefonunuzu söndürməyiniz həkiminizin diqqətinin yayınmasının qarşısını alacaq. Beləliklə, sizinlə daha yaxından maraqlana biləcək. Görüşünüz zamanı həkimin dediklərinə diqqət yetirin və başqa şeylərlə maraqlanmayın. Çox sayda xəstəsi olan onkoloqun vaxtının məhdud olduğunu unutmayın. Sizə ayrılmış belə mühüm vaxtdan ən səmərəli şəkildə istifadə etməyiniz öz xeyrinizə olacaq.

2. Xəstəliyiniz və müalicə seçimləriniz barədə suallar verməlisiniz. Belə bir tanımadığınız vəziyyətlə qarşılaşmaq sizin üçün nə qədər çətindir, elə deyilmi? Halbuki həkiminizə getməzdən əvvəl sizi düşündürən məsələlərlə bağlı sualları əvvəlcədən hazırlayıb onun qarşısına çıxmağınız həm vaxta qənaət edəcək, həm də həkiminizə müsbət təsir göstərəcək. Cavab almaq istəməyiniz həkiminizin xoşuna gələcək və onun sizi həll yolu axtaran bir insan kimi qəbul etməsinə səbəb olacaq. Bilməlisiniz ki, beyninizdəki sualları nə qədər çox sistemləşdirib həkiminizlə bölüşsəniz, aldığınız cavablarla bir o qədər çox məlumat əldə edə bilərsiniz. Bu da həkiminizin bu çətin prosesdə işini asanlaşdıracaq.

3. Sual verdikdən sonra həkiminizin cavab verməsini gözləyin və qarşı tərəfə vaxt verin. Bu son dərəcə çətin vəziyyəti izah edərkən həkiminizin sözünü tez-tez kəsməyiniz diqqətinin yayınmasına səbəb ola bilər. Həmçinin, həkiminizlə əvvəlki görüşünüzdə tam başa düşmədiyiniz məqamları növbəti görüşdən əvvəl hazırlamağınız heç bir məqamı unutmayacağınızı və beyninizdəki sual işarələrini aradan qaldıracağınızı təmin edəcək. Ancaq burada həkiminizə kifayət qədər izah verməsi üçün vaxt verin və diqqətlə dinləyin. Suallara özünüz cavab verməyə tələsməyin və həkiminizi gözləyin. Burada əsas məsələ xəstəliyinizlə bağlı kifayət qədər məlumat əldə edə bilməyinizdir. Beləliklə, həkiminizin sizə hörməti artacaq və sizin əməkdaşlığa hazır bir xəstə olduğunuz təsəvvürü yaranacaq.

4. Həkiminizlə görüşmək üçün sizə xüsusi ayrılmış vaxta üstünlük verin. Görüşə sizin hazır olmağınız qədər qarşı tərəfin də hazır olması son dərəcə vacibdir. Onkologiya kimi bir sahədə yüzlərlə xəstəni izləyən həkimin sizi dərhal tanımasını, xəstəliyinizi və tətbiq olunan müalicənin təfərrüatlarını dərhal xatırlamasını gözləməməlisiniz. Unutmamalısınız ki, həkiminizin minlərlə xəstəsi ola bilər. Buna görə də, qarşılaşdığınız zaman sizi xatırlaması, xəstəliyiniz və müalicəniz barədə bütün təfərrüatları bilməsi mümkün olmaya bilər. Ayaqüstü, izdihamlı bir mühitdə görüşməyə çalışmaq əvəzinə, randevu alaraq həkiminizin sizə uyğun yer və vaxt ayırmasına imkan verməlisiniz. Bunun sayəsində sizə xüsusi vaxt ayıran həkiminizlə daha effektiv və sağlam ünsiyyət qurmaq şansınız olacaq.

5. Həkiminizlə görüşərkən danışılanları düzgün başa düşdüyünüzə əmin olun və qeydlər aparın. Görüş zamanı həm yaşadığınız hadisənin yaratdığı stress, həm də həkimin zaman-zaman tibbi terminologiyadan çox istifadə etməsi səbəbindən mövzunu kifayət qədər başa düşməmiş ola bilərsiniz. Həmçinin qarşı tərəfi incitməmək üçün başa düşmüş kimi davranmağınız və kifayət qədər məlumata malik olmamağınız sizə kömək etməyəcək. Məhz bu məqamda başa düşdüklərinizi təkrar edərək həkiminizin dediklərini düzgün anlayıb-anlamadığınızı soruşmağınız ünsiyyətinizi gücləndirəcək, bəzən sizin üçün həyati əhəmiyyət daşıya biləcək çatışmayan bir məqam varsa, həkiminizə onu düzəltmək imkanı verəcək. Bundan əlavə, hansı şəraitdən asılı olmayaraq, müalicənizlə bağlı plan və strategiya və ya sizə verilən müəyyən tapşırıqlar varsa, bunları mütləq yazılı şəkildə almağa çalışın. Unutmamalısınız ki, söz uçur, yazı qalır. Həmçinin istifadə edəcəyiniz dərman, randevu gününüz, hər hansı müayinənin vaxtı kimi mühüm qeydləri mümkün qədər yazılı şəkildə almağa çalışın. Əgər bunu həkiminizdən ala bilmirsinizsə, lütfən, qeyd edin.

6. Həkiminizə müzakirə olunan mövzu barədə suallar verin. Əgər sizə həmin vaxta qədər eşitmədiyiniz məlumatlar çatdırılırsa, məsələn, kimyaterapiya müalicəsi almağa hazırlaşan ağciyər xərçəngi xəstəsinə həkim genetik testdən bəhs edirsə, bunun təfərrüatları barədə sual verin. Bu müayinəni istəyən həkiminizdən nəticənin müsbət və ya mənfi çıxması halında nə edəcəyinizi öyrənməyə çalışın. Yaxud sizə gözləmədiyiniz bir test və ya konsultasiya istədiyini dedikdə, bunun nəticəsində nə gözlədiyini və növbəti addımda nə etməli olduğunuz barədə məlumat əldə edin. Bu sizi rahatlaşdıracaq, həmin mərhələdən sonra tətbiq olunacaq müalicəyə daha həvəsli və könüllü olmağınızı təmin edəcək.

Xəstə və xəstə yaxını olaraq həkiminizi dinləmək və özünəməxsus xüsusiyyətlərinizin fərqinə varmaq daha güclü ünsiyyət qurmaq bacarığınızı inkişaf etdirəcək. Bunun sayəsində ünsiyyəti necə daha yaxşı istiqamətə apara biləcəyinizi kəşf etmək imkanı əldə edəcəksiniz. Əmin olun ki, həkiminiz də bu istiqamətdə daim özünü inkişaf etdirməyə çalışır. Lakin xəstə və xəstə yaxını olaraq özünüzü inkişaf etdirməyə çalışmağınız da bir o qədər vacibdir. Hər ünsiyyətdən müəyyən dərslər çıxarmaq olar. Bilməlisiniz ki, xəstə, həkim və səhiyyə işçisi arasındakı ünsiyyətin yaxşılaşmasının təsəvvür edə bilməyəcəyiniz qədər müsbət əks-sədaları olacaq.