Pankreas xərçəngindən təsirlənən xəstələrin və yaxınlarının PSİXOMAARİFLƏNDİRMƏ ehtiyacları

Pankreas xərçəngi ilk mərhələlərdə nadirən əlamət verir və adətən irəliləmiş mərhələdə diaqnoz olunur. İrəliləmiş mərhələdə diaqnoz alan pankreas xərçəngi xəstələrində digər xərçəng növləri olanlarla müqayisədə narahatlıq və depressiya göstəriciləri yüksək ola bilər. Həmçinin bu prosesdə xəstə yaxınları xəstə qədər, hətta daha çox sıxıntı yaşaya bilərlər.

Pankreas xərçəngindən təsirlənənlərin əlamət və şikayətlərin idarəsi, səhiyyə işçiləri ilə ünsiyyət, yaxınları barədə narahatlıqlar və gələcəyin qeyri-müəyyənliyi mövzularında çoxlu məlumat və dəstəkləyici qayğıya ehtiyacı var. Lakin pankreas xərçəngi xəstələrinin və yaxınlarının psixososial və maarifləndirici dəstək ehtiyacları çox vaxt qarşılanmır. İrəliləmiş xərçəngli xəstələrin çoxunun ixtisaslaşmış psixososial qayğıya yönləndirilmədiyi həqiqətdir.

Kanadanın Toronto şəhərindəki Princess Margaret Xərçəng Mərkəzinin Dəstəkləyici Müalicə Bölməsindən Eryn Tong-un məqaləsi pankreas xərçəngindən təsirlənənlərin məlumatlandırıcı və dəstəkləyici müalicə ehtiyaclarını qarşılamaq üçün qrup psixomaarifləndirmə müdaxiləsinin əhəmiyyətini və necə hazırlanmalı olduğunu izah edir. Gəlin Tong və həmkarlarının psixomaarifləndirici müdaxilənin hazırlanması barədə məqaləsinə baxaq.

Psixomaarifləndirmə nədir, nəyə yarayır, niyə mühümdür?

Psixomaarifləndirmədəstəkləyici sosial şəraitdə özünüidarə üçün məlumat verən və həm maarifləndirməni, həm psixoloji qayğını gündəlik qayğıya daxil edən müalicə üsuludur.

Müxtəlif xərçəng növləri olan xəstələrlə aparılmış tədqiqatların sistematik icmalları emosional sıxıntı və həyat keyfiyyəti baxımından psixomaarifləndirici müdaxilələrin mühüm və davamlı faydalarını göstərmişdir.

Pankreas xərçəngindən təsirlənənlər üçün psixomaarifləndirici müdaxilə necə hazırlana bilər?

Psixomaarifləndirici müdaxilə xərçəng müalicəsində təsirli və davamlı özünüidarə müdaxilələrini təşviq etməyi hədəfləyir. Müdaxilələrin xərçəngin növünə və mərhələsinə yönəldilməsini, fərdi ehtiyaclara uyğunlaşdırılmasını vurğulayır. Həmçinin sübuta əsaslanan məzmuna, aşağı intensivlikli təqdimata və işçi komandanın qəbuluna üstünlük verir.

Psixomaarifləndirmənin addım-addım inkişafı

Xarici və daxili mühitin qiymətləndirilməsi

Diaqnozdan həyatın sonunadək xəstəliyin bütün gedişi boyunca bütöv dəstəkləyici müalicənin əhəmiyyəti dünya miqyasında qəbul edilmişdir. Geniş müalicə planının hazırlanması xəstə və ailələri üçün mühüm olsa da, bu şəraitdə erkən psixomaarifləndirici müdaxilə məlumat və dəstək vermək, belə sübuta əsaslanan xüsusi xidmətlərdən istifadəni təşviq etmək üçün də dəyərli ola bilər.

Komandanın yaradılması və mövcud komandanın qiymətləndirilməsi

Müdaxiləni hazırlamaq üçün kompleks xərçəng mərkəzində pankreas onkologiyası və dəstəkləyici müalicə klinikalarından fənlərarası komanda yaratmaq mühümdür.

Psixiatr və ya sahəsində mütəxəssis psixoloq, dietoloq və palliativ qayğı mütəxəssisi hər biri öz sahəsinin əsas məsuliyyətini üzərinə götürməklə müdaxiləni birgə həyata keçirə bilər. Adi qayğının bir hissəsi kimi bu mütəxəssislər ağrı və şikayətlər, qidalanma, gələcək müalicənin planlaşdırılması və pankreas xərçəngi ilə yaxşı yaşamaq barədə fərdi qiymətləndirmə və qayğı təmin etməlidirlər.

Fiziki və psixososial çətinliklər və onlara müdaxilə

Çoxsaylı tədqiqatlardan aldığımız sübutlar irəliləmiş xərçəngli xəstələrin bir sıra fiziki və psixososial çətinliklər yaşadığını göstərir. Pankreas xərçəngində bunlara daxildir:

• Həzm və qidalanma problemləri, iştahasızlıq və sürətli çəki itkisi
• Qarın və kürək ağrısı, ürəkbulanma, sarılıq və ishal kimi fiziki əlamət və şikayətlər
• Gələcəklə bağlı qorxu və narahatlıqlar
• İrəliləyən xəstəliyin təsirinə uyğunlaşma.

Xəstəliyin erkən dövründə səhiyyə komandası ilə açıq ünsiyyət və müalicədə xəstənin fəal rolu şikayətlərin idarəsini və həyatın sonundakı nəticələri yaxşılaşdırır.

Xərçəng təcrübəsi yalnız xəstələri deyil, yaxınlarını da təsirləndirir. Xəstə yaxınları diaqnozdan təsirlənən sevdikləri üçün bir çox mühüm qayğı işini yerinə yetirirlər, lakin rolları və özünəməxsus dəstəkləyici qayğı ehtiyacları çox vaxt kiçildilir. Yetərli dəstək olmadan qayğı yükü və sevdiyini itirmək narahatlığı xüsusilə xəstəlik irəlilədikcə bu insanlarda sağlamlıq problemləri və sıxıntı yarada bilər.

Xəstələrə və ailələrinə vahid qrup kimi yanaşan dəstəkləyici müdaxilələr ailə sisteminin üzvləri arasındakı qarşılıqlı həmrəyliyi qəbul edir. Buradan psixososial müdaxilələrdə xəstə ilə birlikdə yaxınının da psixomaarifləndirici dəstək almasının əhəmiyyətini anlaya bilərik.

Nəticə

Bu yazıda pankreas xərçəngindən təsirlənən insanların məlumatlandırıcı və dəstəkləyici qayğı ehtiyaclarını qarşılamaq üçün fənlərarası idarə edilən qrup psixomaarifləndirici müdaxiləsinin mərhələli inkişafını nəzərdən keçirdik.

Nəhayət vurğulamaq istəyirəm ki, pankreas xərçəngi ilə yaşamaq həm xəstələr, həm də sevdikləri üçün çox çətindir. Əsasən irəliləmiş mərhələdə diaqnoz olunması və müalicə seçimlərinin məhdudluğu insanların xərçənglə bağlı ən böyük qorxularını əks etdirə bilər. Buna görə uyğunlaşmanı və hazır olmağı təşviq etməyə, diaqnozdan sonra mümkün qədər tez dəstək verməyə ehtiyac var. Bu müdaxilənin gündəlik işə tətbiqi məlumatı yayır və xəstəliyin gedişində yaranan proqnozlaşdırıla bilən fiziki və psixososial narahatlıqlara dəstək verir. Psixomaarifləndirmə dəstəkləyici müdaxilənin ilk xəttini təşkil edə bilər; daha xüsusi fərdi müalicə sonradan mərhələli müalicə quruluşu və ya pilləli dəstəkləyici müalicə təqdimatı modeli daxilində təmin edilir.