Passiv siqaret çəkmədən də o tərəfə - üçüncü əl siqaret məruz qalması nədir?

Siqaretin yalnız çəkildiyi zaman özünüzə və eyni havanı udan yaxınlarınıza zərər verməklə qalmadığı, geyimlərə, saça, evdə və avtomobildə səthlərə hoparaq uzunmüddətli başqa problemlər də yarada biləcəyi müəyyən edildi.

Siqaretin ucundan çıxan tüstü bir çox səthə hopur, hətta dəridən də sorulur. Tütün yandıqda 50-dən çoxu kanserogen olan 2000-dən çox zərərli maddə ayrılır. İndi isə siqaret tüstüsündəki bu maddələrin hopduğu səthlər nəticəsində zərərli təsirlərinin düşünüldüyündən çox olduğu və uzun çəkə biləcəyi müəyyən edildi. Thirdhand-smoke (üçüncü əl siqaret məruz qalması) adlandırılan bu vəziyyət siçanlarda tip 2 diabet, hiperaktivlik və ağciyər zədəsinə səbəb olmuşdur.

Qaraciyər və beyin detoksifikasiyada mühüm rol oynadığı üçün üçüncü əl məruz qalmasından ilk zərər görən toxumalar olduğu düşünülür. Beynin davranışlarda böyük rol oynadığını nəzərə alsaq, bunun olduqca təhlükəli olduğunu demək olar.

15 sentyabrda Clinical Science adlı jurnalda dərc edilən tədqiqatın məqsədi siqaret tüstüsündən fiziki zərər görmək üçün minimum müddəti tapmaq idi. Bir ay məruz qalmaq qaraciyər zədəsinə, iki ay məruz qalmaq daha çox molekulyar zədəyə səbəb olmuşdur. Həmçinin uzunmüddətli üçüncü əl məruz qalmasının siçanlarda insulinə müqavimətə (diabet xəstəliyindən əvvəlki vəziyyət) səbəb olduğu da müəyyən edilmişdir.

Qaraciyər zədələri bədənin özünü təmizləmə qabiliyyətini əngəlləyir və siqaret tüstüsündəki toksinlərlə qaraciyər daha çox zərər görür. Üçüncü əl siqaret məruz qalması olan siçanların beyinləri araşdırıldıqda epinefrin kimi stress hormonlarının artdığı görüldü. Stress hormonlarının artmasının uzunmüddətli məruz qalma ilə daha da yüksəldiyi və sonda siçanlarda immun sisteminin zəifləməsinə səbəb olduğu görülmüşdür.

Üçüncü əl siqaret qalıqlarının hətta güclü təmizləyici vasitələrə də davamlı olduğu müşahidə edilmişdir. Həmçinin məruz qalmanı fərq etmək çox mümkün deyil. Evdə pərdə, kreslo, xalça, döşəmə kimi əşyalara yapışırlar. Bu, hər kəs üçün zərərli olsa da, ən çox uşaqlar ətrafa toxunduqdan sonra əllərini ağızlarına apararaq toksik maddələrə tez-tez məruz qalırlar. Siqaret çəkilən məkanlar havalandırılıb təmizlənsə belə, xüsusilə uşaqlar üçün qeyri-sağlamdır.

Tədqiqatın sonunda üçüncü əl siqaret məruz qalması olan siçanların daha az sosial olduğu, insulinə müqavimət problemi yaşadığı, hətta üçüncü əl siqaret məruz qalmasına aludə olduğu və davranış dəyişiklikləri yaşadığı ortaya çıxmışdır. Tədqiqatçılar iş siçanlar üzərində aparılsa da, insanlarda da oxşar təsirin görüləcəyini düşünürlər.

Əlaqəli mövzu:

- Siqareti necə tərgidə bilərəm?