Sildenafilin (geniş tanınan ticarət adı ilə Viagranın) istifadəsi dəri xərçəngi (bədxassəli melanoma) riskini artırırmı?

Keçən həftə dərc olunan bir araşdırmada Viagra qəbul edən kişilərdə qəbul etməyənlərlə müqayisədə ölümcül və nadir rast gəlinən dəri xərçəngi növü olan bədxassəli melanoma riskinin təxminən iki dəfə artdığı müəyyən edilib.

Yataq otağında dəstək almaq üçün kişilər arasında getdikcə daha çox istifadə olunan və kiçik mavi həb kimi də tanınan Viagra ölümcül dəri xərçəngi növü olan bədxassəli melanoma riskini necə artıra bilər? Viagranın və bədxassəli melanomanın hüceyrə səviyyəsində eyni genetik yola təsir etdiyi məlum idi. Hüceyrə çoxalmasına cavabdeh bir sıra molekulyar mexanizmlər melanoma hüceyrələri və kişilərdə erektil disfunksiyanın müalicəsində istifadə olunan Viagra üçün oxşardır. Mitozu aktivləşdirən protein kinaz və hüceyrəxarici siqnalla əlaqəli kinaz yolları melanoma hüceyrələrinin çoxalmasında və bu hüceyrələrin yaşamasında mühüm rol oynayır. Sildenafil (Viagra®) kişilərdə erektil disfunksiyanın müalicəsində tez-tez istifadə olunan fosfodiesteraz 5A inhibitorudur. Son tədqiqatlar göstərmişdir ki, melanoma hüceyrələrinin xərçəngləşməsinə və yayılmasına cavabdeh mexanizmlərin aktivləşməsi Viagra ilə oxşar şəkildə xüsusi fermentin (fosfodiesteraz 5A) səviyyələrini azaldır. Viagra istifadəsi nəticəsində azalan bu ferment səviyyələri melanoma hüceyrələrinin invaziv olmasını təmin edən mexanizmlərin aktivliyini artırır.

Amerikada 2000-ci ildə başlanan bu tədqiqata həmin vaxta qədər sağlam olduqları məlum olan 25.848 kişi tibb işçisi daxil edilib. Bu şəxslərin 10 illik təqibi zamanı 142 nəfərdə bədxassəli melanoma, 3610 nəfərdə isə digər dəri xərçəngləri aşkar edilib. Viagra istifadəsi ilə bədxassəli melanoma riskinin təxminən iki dəfə artdığı müəyyən edilərkən, Viagra istifadəsi ilə digər dəri xərçəngləri arasında belə bir əlaqə aşkar edilməyib. Digər tərəfdən, erektil funksiyanın özünün melanoma riski ilə əlaqəli olmadığı məlum olub. Bundan əlavə, davamlı Viagra istifadəsi bədxassəli melanoma riskini daha da artırıb.

Nəticə olaraq, Viagra istifadəsi bədxassəli melanomanın inkişafı riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər. Bu tək tədqiqatın ilkin nəticələrinə əsasən Viagra istifadəsinin tamamilə dayandırılacağını düşünmək yanlışdır. Gələcəkdə bu və sonrakı tədqiqatların nəticələri klinik tövsiyələrə çevriləcək və bu dərman qrupunun içlik vərəqələrində, xüsusilə bədxassəli melanomanın inkişafı riski ilə bağlı xəbərdarlıqlar yer alacaq.