Sinus xərçənginin əlamətləri hansılardır?

Sinus xərçəngi nədir?

Tibbdə "paranazal sinus xərçəngləri" adlanan sinus xərçəngi burun ətrafındakı sümüklərdəki kiçik boşluqlarda yaranan xərçəngdir. Paranazal sinus və burun boşluğu xərçənginin ən geniş yayılmış növü skuamoz hüceyrəli karsinomadır (bu toxuma və boşluqları örtən yastı hüceyrələrdən başlayan xərçəng). Sinus xərçəngi burunla boğazın birləşdiyi nahiyə olan nazofarenks (burun-udlaq) xərçəngindən fərqlidir. Nadir şişlərdən biri olan sinus xərçəngi bütün baş-boyun xərçənglərinin yalnız 3 – 5%-ini təşkil edir.

Aşağıda sinus xərçənginin yerləşə biləcəyi paranazal sinusların anatomiyası göstərilib:

Sinus xərçənginin əlamətləri hansılardır?

Sinus xərçənginin əlamətləri adətən üzün bir tərəfinə təsir edir və allergik rinit kimi daha çox rast gəlinən digər vəziyyətlərə bənzəyir.

Sinus xərçənginin erkən əlaməti varmı?

2021-də dərc olunmuş məqaləyə görə, təəssüf ki, sinus xərçənginin erkən mərhələlərində əlamət olmur. Əlamət və şikayətlər şiş böyüdükcə ortaya çıxmağa başlayır.

Sinus xərçənginin əlamətləri infeksiya və ya soyuqdəymə əlamətlərinə bənzəyir; bu da insanların xəstəliyi gözdən qaçıra bilməsi deməkdir.

Sinus xərçənginin ən çox rast gəlinən əlamətləri

• Burun tutulmasının həftələrlə davam etməsi
• Burun qanaması
• Qoxu hissinin azalması
• Burundan qanlı ola bilən selik gəlməsi
• Burun-udlaq axıntısı, seliyin burun və boğazın arxasına axması

Bu əlamətlər sizi narahat edirsə, mütəxəssisə müraciət etməlisiniz.

Sinus xərçənginin əlamətlərinə daha ətraflı baxsaq;

Sinus xərçəngi buruna və gözlərə təsir edən əlamətlər yarada bilər.

• Burunda yaranan əlamətlər;

• • Birtərəfli uzunmüddətli burun tutulması (ən çox rast gəlinən əlamət)
  • Burun qanaması
  • Qoxu hissinin azalması
  • Qanlı ola bilən burun seliyi
  • Burun-udlaq axıntısı
  • Burundan irin gəlməsi

• Gözdə yaranan əlamətlər;

• • Tam və ya qismən görmə itkisi
  • Bir gözün şişməsi
  • İkili görmə
  • Gözün yuxarısında və ya altında ağrı
  • Gözlərin davamlı sulanması
  • Gözün ağını örtən toxuma olan konyunktivanın şişməsi

• Digər əlamətlər;

• • Baş ağrısı
  • Dişlərin tökülməsi
  • Qulaqlardan birinə təsir edən ağrı və ya təzyiq
  • Ağzı açmaqda çətinlik
  • Üzün hər hansı yerində yaranan düyün və ya böyümə
  • Üzdə keçməyən ağrı və ya keyimə
  • Boyunda şişmiş limfa düyünləri
  • Eşitmə itkisi

Sinus xərçənginin diaqnozu necə qoyulur?

Sinus xərçənginin diaqnostikasında mütəxəssislər şəxsin tibbi tarixçəsini öyrənir və fiziki müayinə aparırlar. Fiziki müayinə zamanı bunlara baxılır;

• Burun da daxil olmaqla baş və boyuna
• Üzdə keyimə, şişmə, ağrı və sərtliyin olub-olmamasına
• Limfa düyünlərinin şişib-şişmədiyinə
• Görmə problemi olub-olmadığını yoxlamaq üçün gözlərə
• Üzün simmetriyasına

Xərçəngdən şübhələnildikdə şəxs qulaq-burun-boğaz mütəxəssisinə yönləndirilir. Mütəxəssis burunu, boğazı, ağızı və dili yoxlamaq üçün işıq və kiçik güzgülərdən ibarət endoskopik prosedur aparır. Həmçinin aşağıdakı görüntüləmə testlərindən birini və ya bir neçəsini istifadə edə bilər;

• KT (kompüter tomoqrafiyası) müayinəsi
• Üzün rentgeni
• Maqnit rezonans tomoqrafiyası (MRT)
• Sümük müayinəsi
• PET müayinəsi

Görüntüləmə testlərinə əlavə olaraq xərçəngin mövcudluğunu yoxlamaq üçün kiçik toxuma parçasının götürülməsindən ibarət biopsiya proseduru da istənilə bilər. Bu halda aşağıdakı biopsiya növləri və ya digər biopsiya üsulları istifadə oluna bilər;

• İncə iynə aspirasiya biopsiyası
• Açıq biopsiya
• İnsizional və eksizional biopsiyalar (şişin bir hissəsini və ya hamısını çıxarmaq üçün kiçik əməliyyatlar)

Şişin şəxsə necə təsir etdiyini qiymətləndirmək üçün əlavə testlər də istənilə bilər;

• Nitq testləri
• Qan testləri
• Ürək testləri
• Eşitmə testləri
• Diş müayinəsi

Ümumilikdə sinus xərçəngi və sağqalım göstəriciləri

Sağqalım göstəricisi xəstə üçün müəyyən edilmiş ömür deyil. Xərçəngdə tez-tez “nisbi sağqalım göstəricisi” ifadəsi işlədilir; bu, diaqnozdan sonra xəstənin həmin vəziyyəti olmayan insanlarla müqayisədə yaşamaq ehtimalı barədə təsəvvür yaratmağa kömək edir.

Məsələn, 5 illik nisbi sağqalım göstəricisi 70%-dirsə, xəstə şəxsin sağlam şəxslərlə müqayisədə 5 il yaşamaq ehtimalının 70% olması deməkdir. Bu rəqəmlərin təxmini olduğunu unutmamaq vacibdir. İnsanlar xəstəlikdən fərqli təsirlənir, buna görə şəxsin öz vəziyyətinə necə təsir edəcəyini həkimi ilə müzakirə etməsi vacibdir.

Şəxsin vəziyyətinə təsir edə bilən bəzi amillər;

• Şişin ölçüsü
• Xərçəngin mərhələsi
• Şəxsin yaşı
• Şəxsin ümumi sağlamlıq vəziyyəti
• Şəxsin müalicəyə cavabı

Cədvəl: Amerika Xərçəng Cəmiyyətinə görə sinus xərçəngində 5 illik sağqalım göstəriciləri