Baş və boyun xərçəngi riski altında ola bilərsinizmi?

Bütün xərçənglərin %3.6-sını baş və boyun xərçəngləri təşkil edir

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin

Baş və boyun xərçəngləri üz və saçlı dəri, dodaqlar, yanaqların iç hissəsi, diş əti, damaq, dil, ağız dibi, udlaq (farinks), tüpürcək vəziləri, badamcıqlar, sinuslar və qırtlağın (larinks) xərçəngini əhatə edir. Bu xərçənglərin müalicəsi çoxlu müxtəlif ixtisas sahəsinin çox əlaqəli və diqqətli işləməsini tələb etməklə yanaşı, insanların və ailələrinin büdcəsinə və milli səhiyyə sisteminə əlavə yük kimi qarşımıza çıxır. Xoşbəxtlikdən, bu xərçəng növlərindən qorunmaq, onları erkən diaqnoz etmək və müasir tibblə müalicə etmək çox vaxt mümkündür.

Baş və boyun xərçəngləri niyə yaranır?

• Siqaret və alkoqol ağız, boğaz və səs teli xərçənginə ən çox səbəb olan ətraf mühit kanserogenləridir. Siqaret və alkoqolu birlikdə istifadə edən şəxslərdə baş-boyun xərçəngləri riski daha yüksəkdir.
• Baş-boyun nahiyəsindəki dəri xərçənglərinin əsas səbəbi günəşə məruz qalmaqdır.
• Ağız xərçənglərinin başqa səbəbi də ağızda uzun müddət çeynənərək istehlak olunan bəzi otlardır. Maraş otu, tütün çeynəmək, Hindistan və ətraf ölkələrdə yayılmış vərdiş olan betel yarpağı çeynəmək kimi.
• Son illərdə tezliyi getdikcə artan baş-boyun xərçəngi səbəbi isə oral sekslə yoluxan İnsan papilloma virusu (HPV) infeksiyasıdır.

Baş və boyun xərçənginin əlamətləri nələrdir?

Bu hallarda mütləq həkim müayinəsindən keçməlisiniz:

• Hər hansı dəri xoranız və ya dodaqda, ağızda, dildə və ya boğazda bir neçə həftə ərzində sağalmayan yaralarınız olarsa
• Boğaz ağrısı, səs dəyişikliyi/xırıltısı və ya udma çətinliyi yaşayır və bu, bir neçə həftəyə yaxşılaşmırsa.
• Boyunda və ya tüpürcək vəzilərində düyünlər hiss edirsinizsə.

Baş və boyun xərçəngi necə müalicə edilir?

• Bu xərçəng növləri tibbi onkoloq, qulaq-burun-boğaz mütəxəssisi, plastik cərrah, müdaxilə radioloqu, onkologiya tibb bacısı, nitq terapevti, dietoloq və sosial xidmət mütəxəssisi kimi müxtəlif sahələrin birgə işini tələb edir.
• Əməliyyat, radioterapiya, kimyaterapiya, immunoterapiya və ya onların kombinasiyaları ilə müalicə edilir.
• Müalicə seçimi xərçəngin hansı nahiyədə olduğuna, xərçəng hüceyrələrinin növünə, mərhələsinə və xəstənin yaşına görə dəyişir.
• Xərçəng xəstələrinin siqaret və alkoqolu tərgitməsi də xərçəngin irəliləməsini yavaşlada, qarşısını ala və ya müalicənin daha faydalı olmasını təmin edə bilər.

- Siqareti necə tərgidə bilərəm?

Baş və boyun xərçəngi müalicə edilə bilərmi?

Bəli, erkən diaqnoz edilərsə, baş-boyun xərçənglərinin əksəriyyəti tam müalicə edilə bilər. Hətta yerli irəliləmiş baş-boyun xərçənglərində yaxşı müalicə planı və təcrübəli komanda ilə uğurlu nəticələr əldə olunur. Bu nahiyənin orqanları çox yaxşı qanlandığından arteriyadan birbaşa kimyaterapiya verilməsini ifadə edən intraarterial kimyaterapiyalar yerli irəliləmiş (lokal irəli) baş-boyun xərçənglərində çox təsirli müalicə seçimidir. Müalicə mərkəzinin bu xəstəliklə çoxsaylı xəstəni əvvəllər müalicə etmiş olması xəstələrin yaşam müddətinə birbaşa təsir edən müstəqil amildir.

Baş-boyun xərçənginin qarşısını necə almaq olar?

1. Ağız, boğaz və ya səs teli xərçəngi olan xəstələrin əksəriyyəti siqaret və alkoqol istifadə edir. Siqaret çəkməyi və alkoqol qəbulunu dayandırmaq xərçəng riskini azaldır.
2. Günəşdən uzaq durmaq və ya qorunmaq da bu nahiyədə dəri xərçəngi riskini azaldır.
3. Həm qızlarınıza, həm də oğullarınıza 9-12 yaş arasında etdirəcəyiniz HPV peyvəndi ilə onları HPV ilə əlaqəli baş-boyun xərçəngindən qoruya bilərsiniz.

HPV peyvəndi təlimatı yeniləndi! Bu münasibətlə HPV peyvəndinin nə olduğunu öyrənək

Nəticə olaraq, siqaret, alkoqol və zövq verən digər çeynənən otlar baş-boyun xərçənglərinin əsas risk amilləridir. Bu nahiyənin dəri xərçənglərindən qorunmaq üçün günəşin zərərli ultrabənövşəyi şüalarına qarşı tədbir görməlisiniz. Həmçinin oral sekslə əlaqəli risklər barədə məlumatlanmaq vacibdir. Baş-boyun nahiyəsində keçməyən yaralar, uzunmüddətli şişkinliklər və səs dəyişiklikləri zamanı həkimə müraciət etməkdən çəkinməyin.

- Baş və boyun xərçənginin əlamətləri (ətraflı)