Süni ürək qapaqları 1952 – İlk sınaqlardan müasir texnologiyaya

İnsan ürəyində qanın ürək daxilində hərəkətini idarə edən dörd birtərəfli qapaq vardır. Düzgün işlədikdə bütün qapaqlar qanın bir istiqamətdə axmasını təmin edir və geriyə axmasının qarşısını alır. Mitral və üçtaylı qapaqlar qulaqcıqlarla mədəciklər arasında açılıb-bağlandığı halda, aorta və ağciyər qapaqları ürəkdən çıxan arteriyalarda yerləşir. Qapaq tayları hər iki tərəfdəki təzyiqlərə cavab olaraq açılıb-bağlanır.

Qapaqlar düzgün işləmədikdə — məsələn, revmatik qızdırmanın ağırlaşması kimi mitral qapaq qalınlaşdıqda — qapaqlar süni qapaqlarla əvəz edilməlidir.

• Stenoz, qan axınına mane olan qapaq dəliyinin daralmasını ifadə edir.
• Requrgitasiya isə qapaq vasitəsilə geriyə axını ifadə edir. 

Müasir mexaniki qapaqlar xəstənin ömrü boyunca normal qala bilər. Lakin qırmızı qan hüceyrələrinin və trombositlərin zədələnməsindən qaynaqlanan qan laxtalanmasını azaltmaq üçün antikoaqulyantlardan (qan durulaşdırıcılardan) istifadə lazım ola bilər. Daha az davamlı olan donuz və ya inəyin perikard kisəsindən əldə edilmiş toxumalardan hazırlanan toxuma qapaqları daha az zədələnməyə səbəb olur. Həmçinin antikoaqulyant istifadəsi tələb etmir. Lakin dəyişdirilmələri lazım ola bilər. 

Bioloji qapaqların hazırlanması üçün heyvan toxumaları istifadə edildikdə toxumanın rədd edilməsinin qarşısını almaq üçün bioloji işarələr aradan qaldırılır.

İlk süni ürək qapağı tətbiqlərində metal qəfəsin içində silikon kürəcikdən istifadə edildi. Kürəcik təzyiq dəyişiklikləri səbəbindən irəli-geri hərəkət etdikdə metal qəfəs birtərəfli qapaq rolunu oynayırdı. 1952-ci ildə amerikalı cərrah Charles Hufnagel aorta qapağı zədələnmiş xəstəyə qəfəsli kürəcik qapağı yerləşdirdi. 

Başqa bir amerikalı cərrah Albert Starr və mühəndis Lowell Edwards oxşar qapaq ixtira etdilər. Cərrah bu qapağı 1960-cı ildə bir xəstədə istifadə etdi. Daha sonra hərəkətli kürəcik maili disklə əvəz olundu və pirolitik karbondan istifadə ilə qan laxtalarının yaranması azaldıldı. 

Məqalədəki şəklin izahı: Starr-Edwards mitral qapağı ilə hərəkətli metal kürəcik.

Məqalədə adı çəkilən tarixi şəxslər: Miles Lowell Edwards (1898 – 1982), Charles A. Hufnagel (1916 – 1989), Albert Starr (doğ. 1926)

• Əvvəlki mövzu: Amniosentez 1952 – Ana bətnindəki körpənin sağlamlıq yoxlanışı
• Növbəti mövzu: DNA-nın quruluşu 1953 – Yeni dövrün başlanğıcı