Tibbi ixtisaslaşma 1830 – Sonsuz mürəkkəblikdə mütəxəssis olmaq

Biokimyaçı və yazıçı Isaac Asimov belə yazır: "Elm barədə öyrənmə prosesimizin və öyrəndiklərimizin fraktal xüsusiyyətlərə malik olduğuna inanıram; nə qədər öyrənsək də, geridə qalan hər nədirsə, nə qədər kiçik olsa da, başlanğıcdakı kimi sonsuz dərəcədə mürəkkəbdir."

Tibbdə biliklərin, təcrübələrin və texnologiyanın inkişafı tibbi praktika və təhsildə xüsusi sahələrə ehtiyac yaradır.

Tibb tarixçisi George Weisz tibbdə ixtisaslaşmanın — yeni tibbi bilik axtarışı, təhsildə irəliləyişlər, yeni müalicələr və biliklərin yayılması kimi səbəblərlə — 1830-cu illərdə Parisin böyük xəstəxanalarında geniş miqyasda başladığını irəli sürür. Sonradan tibbi ixtisaslaşma 1850-ci illərdə Vyanada sürətlə yayılmışdır. 

Amerika Birləşmiş Ştatlarında isə Vətəndaş müharibəsindən sonra böyük şəhərlərin böyüməsi, Avropa təhsilindən qayıdan amerikalı həkimlərin maraqları və müharibə təcrübələrindən əldə edilmiş yeni biliklərin təsiri ilə başlamışdır.

Bu gün bir çox tibbi ixtisas və alt ixtisas sahəsi mövcuddur. Məsələn, həkim ürək-döş qəfəsi anesteziyası və ya pediatrik anesteziya alt ixtisasları ilə birlikdə anesteziya ixtisasına malik ola bilər.

Türkiyədəki ixtisas sahələrinə nümunə olaraq:

1. Təcili tibb
2. Məhkəmə təbabəti
3. Ağız, diş və çənə cərrahiyyəsi
4. Ailə həkimliyi
5. Alqologiya (Ağrı elmi sahəsi)
6. Anesteziologiya və reanimasiya
7. Uşaq cərrahiyyəsi
8. Uşaq endokrinologiyası
9. Uşaq infeksion xəstəlikləri
10. Uşaq qastroenterologiyası
11. Uşaq hematologiyası
12. Uşaq immunologiyası
13. Uşaq nefrologiyası
14. Uşaq nevrologiyası
15. Uşaq onkologiyası
16. Uşaq psixiatriyası
17. Uşaq sağlamlığı və xəstəlikləri
18. Uşaq urologiyası
19. Dermatologiya
20. Endokrinologiya və metabolizm xəstəlikləri
21. İnfeksion xəstəliklər
22. Fiziki tibb və reabilitasiya
23. Qastroenterologiya
24. Ümumi cərrahiyyə
25. Döş qəfəsi cərrahiyyəsi
26. Ağciyər xəstəlikləri
27. Göz xəstəlikləri
28. Hematologiya
29. Daxili xəstəliklər
30. Qadın xəstəlikləri və doğuş
31. Ürək-damar cərrahiyyəsi
32. Kardiologiya
33. Klinik mikrobiologiya
34. Qulaq, burun və boğaz xəstəlikləri
35. Nefrologiya
36. Nevrologiya
37. Neyrocərrahiyyə (Beyin və sinir cərrahiyyəsi)
38. Ortopediya və travmatologiya
39. Patologiya
40. Pedaqogika (Uşaq və yeniyetmələrin psixi sağlamlığı və xəstəlikləri)
41. Plastik, rekonstruktiv və estetik cərrahiyyə
42. Psixiatriya
43. Radiasiya onkologiyası
44. Radiologiya
45. Revmatologiya...

Bu siyahıya daxil olmayan 150-dən çox ixtisas və alt ixtisas sahəsi var və hər biri öz daxilində müxtəlif alt sahələrə ayrılır.

Yazıdakı şəklin izahı: Tibbi ixtisaslaşma 1830-cu illərdə Parisin böyük xəstəxanalarında geniş miqyasda başladı. Şəkildə müasir nevrologiyanın banilərindən Jean-Martin Charcot (1825-1893) Pitié-Salpêtrière Xəstəxanasındakı "isterik" xəstə ilə Pierre-André Brouille (1857-1914) tərəfindən 1887-ci ildə çəkilmiş tabloda görünür.

• Əvvəlki mövzu: Qan transfuziyası 1829 – Qan itkisinə qarşı mübarizə
• Sonrakı mövzu: Anatomiya qanunu 1832 – Qəbir soyğunlarına son qoymaq