Anatomiya qanunu 1832 – Qəbir oğurluqlarına son qoymaq

Avropa İntibahı dövründə alimlər insan cəsədlərinin disseksiyasının tibbi biliklərin inkişafı üçün zəruri olduğuna inanır və yalnız qədim tibbi mətnlərə güvənməyin yetərsiz olduğunu düşünürdülər.

Anatomik disseksiya insan və ya heyvan bədəninin, yaxud müəyyən orqanın müəyyən hissəsinin ölümdən sonra araşdırılması üçün nizamlı şəkildə qat-qat kəsilib öyrənilməsi prosesidir. Bu üsul bədən quruluşunu daha ətraflı araşdırmaq və başa düşmək üçün adətən tibbi və bioloji tədqiqatlarda istifadə olunur.

16 və 17-ci əsrlərdə İtaliya anatomiya tədrisində dünyaya öncüllük edirdi. Lakin 1800-cü illərə gəlindikdə London və Edinburq anatomiya və tibb sahələrində mühüm inkişafların baş verdiyi yerlərdən olmuşdu.

O dövrün cərrahları təcrübəli dissektor və anatom olmaq üçün insani emosional reaksiyalarını basdıra bilirmiş kimi görünürdülər. Məsələn, qan dövranını izah etməklə şöhrət qazanmış ingilis həkim William Harvey həm bacısının, həm də atasının disseksiyasında iştirak etmişdi. 

1800-cü illərin əvvəllərində İngiltərədə cəsədlərə maraq o qədər böyük idi ki, anatomlar lazımi nümunələri əldə etmək üçün qəbir oğruları ilə tez-tez əməkdaşlıq edirdilər. İngiltərədə 1832-ci ildən əvvəl yalnız edam edilmiş qatillərin cəsədlərindən qanuni olaraq disseksiya üçün istifadə edilə bilərdi. İngiltərə Parlamentinin “1832-ci il Anatomiya qanunu” qohumlarının geri almağı tələb etmədiyi cəsədlərə həkimlərin qanuni çıxışına icazə verdi və qeyri-insani şəraitdə yaşayıb vəfat etmiş yoxsul insanların cəsədlərini əldə etmək asanlaşdı.

Anatomiya qanunu aparılan tədqiqatlar üçün cəsədlərə ehtiyac duyulması və tibbi araşdırmalar üçün qəbirlərdən cəsəd oğurlayan şəxslərə qarşı artan qəzəb səbəbindən hazırlanmışdı. Ən azı 16 canlı qurbanı boğaraq öldürdükdən sonra cəsədlərini anatomlara satan William Burke və William Hare tərəfindən 1828-ci ildə Edinburqda törədilmiş qətllər də qanunun qəbulunu sürətləndirdi.

Anatomiya qanunu qəbul edildikdən sonra iğtişaşlar baş verdi və bəzi tibb fakültələrinin binaları zərər gördü. Bir çox vətəndaş cəsədlərindən razılıqları olmadan istifadə olunan yoxsul insanlara haqsızlıq edildiyini düşünürdü. Qanun qəbul edilməzdən əvvəl disseksiya qatillər üçün cəza idi, lakin indi yoxsulluğa görə cəza kimi görünürdü. Bədənin müqəddəs olduğunu düşünən bəzi dindar insanlar Qiyamət günündə yenidən dirilməyə qədər sevdiklərini qurğuşun tabutlarda dəfn edərək qorudular.

Məqalədəki şəklin izahı: Anatomiya dərsi

Məqalədə adı çəkilən tarixi şəxslər: William Harvey (1578–1657), William Burke (1792–1829)

• Əvvəlki mövzu: Tibbi ixtisaslaşma 1830 – Sonsuz mürəkkəblikdə mütəxəssis olmaq
• Növbəti mövzu: Venadaxili (IV) tətbiq edilən mayelər 1832 – Həyat xilas edən düstur