Üz-üzə müayinənin real alternativi olmaq yolunda telesəhiyyə

Pandemiya ilə birdən ön plana çıxan telesəhiyyə

COVID-19 pandemiyasından əvvəl telesəhiyyə (məsafədən səhiyyə), uzun illərdir tətbiqi mümkün olsa da, sanki hələ ilk addımlarını atırdı və əsasən ucqar ərazilərdə yaşayan xəstələr üçün nəzərdə tutulmuş məhdud istifadə sahəsinə malik səhiyyə xidməti idi. Pandemiyanın başlanması ilə bu vəziyyət bir gecədə dəyişdi, bir çox xərçəng xəstəsinin tibbi izlənməsi üçün xəstəxanalar və həkimlər hibrid modelə keçdilər.

Pandemiya zamanı telesəhiyyənin faydaları və çətinlikləri haqqında böyük həcmdə məlumat toplandı. İndi isə telesəhiyyə və rəqəmsal tibbin üz-üzə səhiyyə xidmətlərinə həqiqətən təhlükəsiz və effektiv alternativ təqdim edib-edə bilməyəcəyini, bunu nə vaxt və necə edə biləcəyini qiymətləndirmək üçün əla imkanımız var.

Telesəhiyyənin hüquqi əsasda işləməsi üçün Türkiyədə də sürətlə tənzimləmələr aparıldı və 10 fevral 2022-ci ildə "Məsafədən səhiyyə xidmətləri haqqında Əsasnamə" dərc edildi. Bu əsasnaməyədək həkim xəstəsini şəxsən müayinə etmədən tibbi qərarlar verə və/və ya məsafədən resept yaza bilməzdi. Hazırda isə onlayn müayinə ilə ikinci mütəxəssis rəyinə müraciət etmək getdikcə yayğınlaşır.

Telesəhiyyənin üstünlükləri

Telesəhiyyə vasitəsilə onlayn müayinələr və rəqəmsal səhiyyə texnologiyaları xəstələrə və ailələrinə böyük üstünlüklər verir. Məsələn, coğrafi baxımdan müxtəlif yerlərdə yaşayan qohumların onlayn müayinələrə qatılması ilə məlumat vermək və almaq xeyli asanlaşıb.

Rəqəmsal tibbə keçid xəstələrin elektron sağlamlıq qeydlərinə asan çıxışını təmin edərək onların imkanlarını artırdı. E-nabız kimi xəstə portalları bir müddətdir fəaliyyət göstərsə də, son illərdə onlardan istifadə əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Bu portalların funksionallığı da xəstələrin artıq həkim qeydləri, görüntüləmə nəticələri və patoloji tapıntılar daxil olmaqla geniş çeşiddə klinik məlumatlara çıxış əldə etməsi ilə böyük ölçüdə genişlənib.

Çətin xəbəri məsafədən çatdırmağın çətinliyi

Xəstənin nəticələrinə dərhal çıxış təmin etmək, aydındır ki, son dərəcə vacibdir və güvən verir. Lakin bu vəziyyət potensial olaraq üzücü və çətin xəbərlərin ən yaxşı necə çatdırılması sualını gündəmə gətirir. Bir çox xəstə bu məlumatı həkimindən üz-üzə almağa üstünlük verir. Bu halda həkim nəticələri və növbəti addımları düzgün izah edə və xəstəyə dəstək verə bilər. Alternativ olaraq, xəstə həkimi ilə danışmazdan əvvəl nəticələri müstəqil nəzərdən keçirmək istəyə bilər. Bununla belə, bir çox onkoloq telesəhiyyə tətbiqləri vasitəsilə pis xəbər alan xəstələrin həkimləri ilə danışmağı gözləyərkən narahat və ya dəstəksiz hiss edə biləcəyindən qayğılanır. Xəstələrin internetə üz tutaraq sıxıntını daha da artıran yanlış məlumatlar əldə edə biləcəyi barədə də narahatlıq var.

Real vaxtda və daha yaxşı xəstə izlənməsi

Rəqəmsal tibbin başqa bir üstünlüyü də məsləhətləşmələr arasında həftələrlə gözləmək əvəzinə əlamət və şikayətləri məsafədən, real vaxtda izləməyə imkan verməsidir. Xərçəng xəstələrində çoxsaylı və müxtəlif əlamət-şikayət yükü olur və tez-tez xroniki xəstəlik əlamətləri də mövcuddur. Xəstələri rəqəmsal izləmə alətlərindən istifadə xəstələr ilə həkimləri arasında ünsiyyəti yaxşılaşdıra, həmçinin həkimlərin xəstələrinin gündəlik özlərini necə hiss etdiyini və fiziki fəaliyyət qabiliyyətini daha yaxşı anlamasına kömək edə bilər. Rəqəmsal izləmə həkimlərə, məsələn, dərmanları dayandırmaq və ya dozalarını tənzimləmək yolu ilə xəstənin dəyişən ehtiyaclarına qabaqlayıcı şəkildə cavab verməyə də imkan yaradır.

Əsl mənada rəqəmsal səhiyyəyə keçid başlayıb

Son iyirmi ildə rəqəmsal texnologiyalar gündəlik həyatımızı tanınmaz dərəcədə dəyişib və səhiyyə xidmətləri də istisna deyil. Təcrübəmizə görə, xəstələrin çoxu elektron səhiyyə texnologiyalarından istifadəyə asanlıqla uyğunlaşdı. Lakin bu gün qarşılaşdığımız çətinlik telesəhiyyəni mövcud səhiyyə sistemlərimizə necə inteqrasiya etməyimizdir. Əla rəqəmsal alətlər hazırlamışıq, amma klinik işçi qüvvəsini bu texnologiyaların yaratdığı real vaxt məlumatlarına cavab verə biləcək şəkildə uyğunlaşdırmaq üçün hələ də çalışırıq; daha çox məlumat daha çox və düşünülmüş təhlil tələb edir. Səhiyyə mütəxəssisləri telesəhiyyə konsultasiyalarını necə təkmilləşdirməyi də öyrənməli olacaqlar. Bədən dili uğurlu konsultasiya üçün həyati əhəmiyyət daşıya bilər və bunu virtual şəkildə təkrarlamaq çətin ola bilər. Telesəhiyyə konsultasiyası bacarıqlarının öyrədilməsi həm indiki, həm də gələcək səhiyyə mütəxəssisləri üçün çox vacib olacaq.