Xərçəng xəstələrində malnutrisiya nədir? Qeyri-kafi qidalanmanın qarşısının alınması və müalicəsi

Xərçəng insanların həyatını təhdid edən ciddi sağlamlıq problemi olmaqla yanaşı, xəstələrin qidalanma vəziyyətinə və ümumi həyat keyfiyyətinə də mənfi təsir göstərən genişəhatəli vəziyyətdir. Qida çatışmazlıqları xəstəliyin inkişafına və müalicənin effektivliyinə mühüm təsir edə bilər. Buna görə xərçəng xəstələrində malnutrisiyanın (qeyri-kafi qidalanmanın) anlaşılması və qarşısının alınması həyati əhəmiyyət daşıyır.

Xərçəngdə malnutrisiyanın əhəmiyyəti

Tədqiqatlar malnutrisiyanın (qeyri-kafi qidalanmanın) xərçəng xəstələrinin 30% ilə 85%-inə təsir edə və bu xəstələrdə həyat itkilərinin 10% ilə 20%-sini təşkil edə biləcəyini irəli sürür.

Xərçəngdə qeyri-kafi qidalanma;

• daha az müalicə seçimi,
• müalicəyə cavabın azalması,
• müalicəyə bağlı yan təsirlərin artması,
• xəstəxanada daha uzun qalma və
• xəstəliyin daha pis gedişi ilə əlaqələndirilib.

Xərçəng müalicəsi zamanı ürəkbulanma, qusma, diareya (ishal), dad dəyişikliyi və iştahasızlıq kimi müalicəyə bağlı yan təsirlər xəstənin qeyri-kafi qidalanmasına və sarkopeniyaya (əzələ itkisinə) səbəb olmuşdur.

Müasir bir tədqiqat

New Yorkdakı NYU Langone Perlmutter Xərçəng Mərkəzində aparılmış tədqiqata görə, ən yüksək qeyri-kafi qidalanma göstəricisi

• yuxarı mədə-bağırsaq sistemi,
• baş və boyun,
• ağciyər,
• hematoloji (leykemiya-limfoma),
• ginekoloji (qadınlara xas) və
• kolorektal xərçənglərdə müşahidə edilmişdir.

ABŞ Milli Xərçəng İnstitutu (US-NCI) xərçəng müalicəsinə başlamazdan əvvəl xəstələrin qidalanma vəziyyətinin qiymətləndirilməsini və qiymətləndirmələrin müalicə boyu davam etdirilməsini tövsiyə edir.

Kimyaterapiya, radioterapiya və xərçəngdə istifadə olunan bir çox dərman bədənə katabolik təsir göstərən yan təsirlər yaratdığı halda, qida və mayelər bədəni yenidən quraraq müalicənin növbəti mərhələsinə hazırlayır.

Xərçəng xəstələrinin qidalanma vəziyyətinin ideal olaraq "onkoloji dietoloq" tərəfindən müntəzəm izlənməsi vacibdir. Bu yanaşma sayəsində;

• Müalicəyə bağlı əlamət və şikayətlərin idarə olunması,
• Xəstələrin güclü və sağlam bədən toxumasını qorumaq üçün fəal dəstək alması,
• Enerji və zülal qəbulunun saxlanması və ya yaxşılaşdırılması,
• Müalicəyə dözümlülüyü aşağı olan xəstələrin riskinin azaldılması,
• Metabolik tarazlıq pozuntularının minimuma endirilməsi,

və nəticədə xəstələrin həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması daha səmərəli həyata keçirilə bilər.

Nəticə

Xərçəng xəstələrinin qidalanma vəziyyəti müalicənin uğuruna və ümumi həyat keyfiyyətinə mühüm təsir edə bilər. Buna görə qeyri-kafi qidalanma riski tanınmalı və mümkün qədər tez həll edilməlidir. Uyğun tibbi qidalanma müalicəsi və qidalanma təlimi ilə xəstələrin müalicəyə dözümlülüyü artırıla, həyat keyfiyyəti yaxşılaşdırıla və ümumi sağlamlıq nəticələrinə müsbət təsir göstərilə bilər.