Xərçəng xəstələrinin Coronavirus haqqında bilməli olduğu məqamlar

Xərçəng müalicəsi alan və xərçəngdən sağalmış şəxslərin, xüsusilə immun sistemi zəif olanların koronavirusun sağlamlıqlarına mümkün təsirindən narahat olduqlarını bilirik. Xəstələr infeksiyadan qorunma seçimlərini müzakirə etmək üçün onkoloqları və səhiyyə komandaları ilə danışmalıdırlar.

Yeni koronavirus epidemiyası nədir?

Coronavirus xəstəliyi 2019 (və ya COVID-19), 2019-cu ilin dekabrında Çinin Wuhan şəhərindəki epidemiyada ilk dəfə müəyyən edilmiş yeni koronavirusun yaratdığı tənəffüs yolu xəstəliyidir.

Koronaviruslar çox vaxt zökəm və soyuqdəymə kimi yüngül, nadir hallarda isə Ağır Kəskin Respirator Sindrom (SARS) və Yaxın Şərq Respirator Sindromu (MERS) kimi daha ciddi xəstəliklər yarada bilən böyük virus ailəsidir.

Yeni koronavirusun SARS yaradan koronavirusa (SARS-CoV) genetik baxımdan %80 bənzədiyi müəyyən olunduğu üçün SARS-CoV-2 adlandırılıb.

Xəstəlik insan öskürüb-asqırarkən burun və ya ağızdan yayıla bilən kiçik tənəffüs damcıları vasitəsilə şəxsdən şəxsə yayıla bilər. Başqa şəxs bu damcıları nəfəsə çəkərək və ya onların düşdüyü səthə toxunub gözlərinə, burnuna və ya ağzına toxunaraq COVID-19 xəstəliyinə yoluxa bilər. COVID-19 araşdırmaları davam etsə də, xəstəliyin əsasən tənəffüs damcıları ilə təmas vasitəsilə yayıldığını düşünürük.

- Əlaqəli mövzu: Koronavirus haqqında son xəbərlər – Dünya və Türkiyədə vəziyyət

COVID-19 əlamətləri yüngüldən ağıra qədər ola bilər; qızdırma, öskürək və təngnəfəslik daxil ola bilər. Ən çox görülən əlamət qızdırmadır. Digər əlamətlərə ağrı, burun tutulması, burun axıntısı, boğaz ağrısı və ya ishal daxildir. Lakin yoluxmuş bəzi şəxslər heç bir əlamət göstərməyə bilər.

Koronavirus infeksiyasına yoluxmamaq üçün nə edə bilərəm?

• Hazırda COVID-19 xəstəliyinin qarşısını almaq üçün peyvənd yoxdur.
• Özünüzü qorumağın ən vacib yolu mümkün olduqda COVID-19 olduğu bilinən haldan qaçmaqdır.
• Özünüzü qorumağın digər mühüm yolu əllərinizi tez-tez, ən yaxşısı 20 saniyə boyunca sabun və su ilə yumaqdır. Sabun və su yoxdursa, ən azı % 60 spirt olan əl dezinfeksiyaedicisi istifadə edin. Əllərinizi təmizləməyin ən yaxşı yolu sabun və sudur.

Əllərinizi tez-tez yumaqla yanaşı:

• Gözlərinizə, burnunuza və ağzınıza toxunmaqdan qaçın.
• Öskürməli və ya asqırmalı olsanız, salfet / dəsmal istifadə edin. Sonra onu atın. Yaxud əlinizə deyil, dirsəyinizə öskürün və ya asqırın.
• Xəstə insanlarla yaxın təmasdan qaçın.
• Tez-tez toxunulan əşyaları və səthləri ev təmizləmə spreyi və ya salfeti ilə təmizləyin. Bunlara qapı tutacaqları, piştaxtalar, tualetlər, klaviaturalar, planşetlər, telefonlar və digər əşyalar daxildir.

Qeyd: Üz maskaları COVID-19 xəstəliyinin qarşısını alma üsulu kimi tövsiyə edilmir. Lakin qrip və ya COVID-19 kimi tənəffüs yolu xəstəliyiniz varsa, maska taxmaq xəstəliyin ətrafınızdakılara yayılmasının qarşısını ala bilər.

Xərçəngli şəxslərin görməli olduğu xüsusi tədbirlər varmı?

Xərçəngli şəxslər və digər xroniki tibbi vəziyyətləri olanlar COVID-19 xəstəliyinin daha ağır forması üçün yüksək risk altında ola bilərlər. Lakin xərçəngli şəxslərin özlərini qorumaq üçün atmalı olduğu xüsusi addım yoxdur. Əllərinizi yaxşı və tez-tez yuduğunuza əmin olun. Üzünüzə toxunmaqdan və xəstə insanlarla yaxın təmasdan qaçın.

Qrip riskinizi azaltmağa kömək etmək üçün hər il qrip peyvəndinizi etdirdiyinizə əmin olun. Unutmayın, hələ qrip mövsümündəyik.

Bu koronavirusa yoluxduğunuzu düşünürsünüzsə nə etməlisiniz?

Qızdırma, öskürək və təngnəfəslik kimi tənəffüs xəstəliyi əlamətləri varsa, xüsusilə bu 2 vəziyyətdən biri sizə aiddirsə həkiminizə müraciət edin:

• COVID-19 olduğu bilinən və ya şübhə edilən biri ilə yaxın təmas etmisinizsə,
• Xəstəlik epidemiyası olduğu bilinən bölgədə yaşayırsınızsa və ya yaxın vaxtda oraya səfər etmisinizsə,

Səhiyyə mütəxəssisinizi və ya təcili yardım şöbəsini ziyarət etməzdən əvvəl zəng edin və COVID-19 ola biləcəyinizi düşündüyünüzü bildirin. Mütəxəssisiniz SARS-CoV-2 üçün test edilib-edilməyəcəyinizi öyrənmək üçün regional səhiyyə bölmələri və yerli səhiyyə rəsmiləri ilə işləyəcək.

Xəstə olduqda evdə qalmaq yeni koronavirusun və qrip kimi digər tənəffüs viruslarının başqalarına yoluxmasının qarşısını almağın ən yaxşı yoludur.

İmmun sistemini basqılayan xərçəng müalicəsi alırsınızsa, qızdırma və tənəffüs əlamətləri yaranarsa, müalicə zamanı qızdırma inkişaf edərsə onkologiya komandanıza bildirin. Nə vaxt xəstəxanaya gəlmək və nə vaxt evdə qalmağın daha təhlükəsiz olması barədə göstərişlərinə əməl etdiyinizə əmin olun.

Bir daha, əllərinizi tez-tez yuduğunuza əmin olun.

COVID-19 haqqında son məlumatlar üçün aşağıdakı infoqrafiklərimizi izləyə bilərsiniz:

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin