Xərçəng xəstəsinin müalicə müddətində uzun müddət ac qalması immun sistemini yeniləyirmi?

İlk nəticələri ötən həftə dərc olunan yeni bir araşdırma, 2-4 gün kimi uzunmüddətli aclıq dövrlərinin yalnız kimyaterapiyanın yan təsirlərindən qorumaqla kifayətlənməyib, həmçinin yuxu vəziyyətində olan kök hüceyrələrin immun hüceyrələrinə çevrilməsini və köhnə/zədələnmiş hüceyrələrin təmizlənməsini də stimullaşdırdığını göstərmişdir.

Kök Hüceyrə Jurnalında dərc olunan və Cənubi Kaliforniya Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən aparılan bu araşdırma, bir orqanın və ya kök hüceyrə sisteminin təbii müdaxilə ilə yenidən qurulmasının mümkün olduğunu göstərən ilk araşdırmadır.

İmmun sistem pozğunluqları qocalmanın və bir sıra xəstəliklərin mərkəzində dayanır. Tədqiqatçılar bu nəticələrin immun sistemi zədələnmiş insanlara (məsələn, xərçəng müalicəsi üçün kimyaterapiya alanlara) faydalı ola biləcəyini düşünürlər. Həmçinin immun sistemi zəifləmiş və xəstəliklərə daha asan yoluxa bilən yaşlı insanlara da fayda verə bildiyi görülmüşdür.

Aparılan araşdırmalar uzunmüddətli aclıq dövrlərinin ağ qan hüceyrələrində nəzərəçarpacaq azalmaya səbəb olduğunu göstərmişdir. Araşdırmanın siçanlar üzərində aparılan ilk mərhələsində hematopoetik kök hüceyrələrin (qan və immun sistemi hüceyrələrini əmələ gətirən kök hüceyrə qrupu) siqnal yollarında dəyişikliyi stimullaşdıraraq aktivləşməyə səbəb olduğu müəyyən edilmişdir. Yenidən qidalanma başladıqda qan hüceyrələrinin sayı əvvəlki səviyyəsinə çatmışdır. Bunun üzərinə tədqiqatçılar bu vəziyyətə nəyin səbəb olduğunu araşdırmağa başlamışlar.

Ac qalmağa başladığınız zaman orqanizm ardıcıl olaraq depolanmış qlükozadan, yağdan və ketonlardan istifadə edir; həmçinin təkrarlanan aclıq dövrləri mövcud zədələnmiş immun hüceyrələrini tükəndirir. Siçanlarda 2-4 günə qədər davam edən aclıq dövrləri 6 aya qədər uzadılmış və nəticədə immun hüceyrələrinin yeniləri ilə əvəzləndiyi müəyyən edilmişdir.

Tədqiqatçılar 2-4 gün davam edən aclığın sadə orqanizmlərdə olan və ömrün uzanması ilə əlaqəli olduğu düşünülən PKA adlı fermentin səviyyəsini azaltdığını müəyyən etmişlər. PKA adlı fermentin araşdırıldığı digər tədqiqatlar bu fermentin kök hüceyrələrin digər hüceyrə tiplərinə çevrilməsinə nəzarətdə təsirli olduğunu göstərmişdir.

Uzunmüddətli aclıq həmçinin qocalma və xərçəng prosesləri ilə əlaqələndirilən böyümə faktoru olan IGF-1 səviyyələrinin azalmasına səbəb olur.

PKA istehsalının dayanması üçün genetik dəyişiklik kök hüceyrələrin yenidən qurulması baxımından əsas mərhələdir. Bu mərhələnin baş verməsi kök hüceyrələrə bütün sistemi yenidən qurmağa və çoxalmağa başlamağa hazır olduqları barədə siqnal verir.

3 Günlük Aclıq Xərçəng Xəstələrini Kimyaterapiyanın Yan Təsirlərindən Qoruya Bilərmi?

Kiçik bir qrup xərçəng xəstəsi ilə aparılan araşdırmada kimyaterapiyadan əvvəlki 3 gün ərzində nəzarətli şəkildə ac saxlanılan xəstələrdə müalicə ilə əlaqəli yan təsirlərin daha az olduğu görülmüşdür.

Kimyaterapiya həyatları xilas etsə də, immun sisteminə ciddi zərər verir. Tədqiqatçılar bu yan təsirlərin bir qisminin aclıqla azaldıla biləcəyinə ümid edirlər. Bununla belə, xəstələrin uzun müddət ac saxlanılması mütləq tibbi nəzarət altında həyata keçirilməli olan bir tətbiqdir. Bu yanaşmanın effektivliyini, eləcə də yan təsirlərini ölçmək üçün daha çox klinik araşdırmaya ehtiyac olduğundan tədqiqatlar bu istiqamətdə davam etdirilir.

Həmçinin bildirmişlər ki, aclıq müddətində immun sistemində [hüceyrələrin sayının (qan hüceyrələri daxil olmaqla), orqanların və toxumaların ölçülərinin sürətlə azaldılması ilə enerji sərfiyyatının minimuma endirilməsi yolu ilə] baş verən yenidənqurmanın xəstə yenidən qidalanmağa başladıqda orqanlarda və bədən sistemi daxilində yaratdığı təsiri ölçmək üçün yeni araşdırma aparacaqlar.