آناکینرا چیست؟ در درمان Covid-19 مؤثر است؟

Covid-19 شدید در 600 بیمارِ شرکتکننده در یک کارآزمایی بالینی جامع بررسی شد. بر پایه دادههای آن، افراد پرخطر از نظر نارسایی تنفسی، پس از درمان با ماده فعال آناکینرا در داروی Kineret، در مقایسه با دارونما بهبود چشمگیری داشتند.
آناکینرا چیست؟
آناکینرا برای کودکان و بزرگسالانِ مبتلا به NOMID (neonatal-onset multisystem inflammatory disease= بیماری التهابی چندسیستمی با شروع نوزادی) و کاهش نشانهها و شکایتها و کند کردن آسیب ساختاری در آرتریت روماتوئید فعال متوسط تا شدید (RA)، از FDA یا سازمان غذا و داروی آمریکا تأیید گرفته و داروی پروتئین نوترکیب است. نخستین تأیید FDA آن برای NOMID در 2013 بود. آناکینرا با اتصال به اینترلوکین-1 (IL-1) گیرنده که در بافتها و اندامهای بسیار بیان میشود، فعالیت زیستی IL-1 را مسدود میکند. IL-1 در بزرگسالان و کودکان، واسطه مهم التهاب و نیروی محرک بیماریهای خودالتهابی است.
آناکینرا در درمان Covid-19
داروهای مهارکننده فعالیت IL-1 در درمان Covid-19 شدید، بهطور گسترده آزموده میشوند. آناکینرا در مطالعه کوچکترِ کارآزمایی انسانی فاز 2 کاهش %70 خطر پیشرفت به نارسایی شدید تنفسی (SRAS) نشان داده بود.
پیشتر در 24 ژوئن 2021، برای مهار محرک التهابی دیگر، اینترلوکین 6 (IL-6)، Actemra با ماده فعال توسیلیزوماب در بیماران بستریِ دریافتکننده کورتیکواستروئید و نیازمند تهویه مکانیکی غیرتهاجمی یا تهاجمی یا اکسیژنرسانی غشایی برونپیکری (ECMO) با اکسیژن اضافی، در بزرگسالان و کودکان (2 ساله و بالاتر) مبتلا به COVID-19، از FDA «مجوز مصرف اضطراری» گرفت.
در کشورمان هم Actemra با توسیلیزوماب و هم Kineret با آناکینرا، برای Covid-19 شدید از راه درخواست مصرف خارج از اندیکاسیون به وزارت بهداشت ترکیه قابلاستفادهاند. پزشک متخصصِ پیگیر بیمار بستریِ دچار Covid-19 شدید میتواند این درخواست را ارائه کند.
پژوهشهای قبلی نشان میدهند سطح گیرنده محلول فعالکننده پلاسمینوژن اوروکیناز خون (suPAR) شاید نشانگر زیستیِ حاکی از افزایش خطر Covid-19 شدید و پیشرفت به نارسایی تنفسی باشد.
با پشتیبانی مطالعات علمی پیشین، SAVE-MORE مطالعهای است در بیماران بستری با Covid-19 متوسط یا شدید که اثربخشی و ایمنی شروع زودهنگام آناکینرا را میسنجد؛ کارآزمایی مهم، تأییدی، دوسوکور، تصادفی کنترلشده و فاز 3 است.
جزئیات مطالعه
در 3 سپتامبر 21 در Nature Medicine منتشر شد. پژوهشگران SAVE-MORE در 37 مرکز یونان و ایتالیا، با suPAR پلاسمایی دستکم 6 ng/mL و خطر پیشرفت به نارسایی تنفسی، بیماران Covid-19 را شناسایی کردند؛ 594 فرد بزرگسال بستری شرکت داشتند.
هدف اصلی، ارزیابی اثر درمان زودهنگام آناکینرا بر وضعیت بالینی پس از 28 روز، با مقیاس پیشرفت بالینی 11 امتیازی سازمان جهانی بهداشت (DSÖ-KİÖ)، در افراد در معرض Covid-19 شدید بود. همه بیماران مراقبت استاندارد شامل علائم جسمی، پایش منظم پالساکسیمتری یا اکسیژن خون و ضدانعقاد یا رقیقکننده خون گرفتند. مبتلایان به بیماری شدید طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت، بهمدت 10 روز هر روز کورتون یا دگزامتازون وریدی هم گرفتند. در مجموع 405 نفر برای آناکینرا و 189 نفر برای دارونما تصادفیسازی شدند. حدود %92 طبق طبقهبندی Covid-19 سازمان جهانی بهداشت پنومونی شدید داشتند. میانگین سن 62 و %58 مرد بودند؛ میانگین شاخص توده بدن 29,5 kg/m2 بود.
نتایج مطالعه
در 28 روز، در آناکینرا 204 نفر (%50,4) و در دارونما 50 نفر (%26,5) بدون RNA ویروسی قابلکشف، کاملاً بهبود یافتند. همچنین نسبت به دارونما (13 نفر، %6,9)، در گروه آناکینرا طی 28 روز بیماران بهطور معنیداری کمتری (13 نفر، %3,2) درگذشتند.
از آغاز تا 28 روز، افت میانه امتیاز DSÖ-KİÖ با آناکینرا 4 و با دارونما 3 بود؛ تفاوت از نظر آماری معنیدار است.
پیگیری آزمایشگاهی آناکینرا نشان داد:
- در روز 7 افزایش معنیدار شمار مطلق لنفوسیت
- در روزهای 4 و 7 کاهش معنیدار IL-6 در گردش خون
- در روز 7 کاهش معنیدار پروتئین واکنشی C پلاسما (CPR)
عارضه جدی بروزکرده با درمان در آناکینرا %16 و در دارونما %21,7 گزارش شد؛ شایعترین مورد عفونت بود (%8,4 با آناکینرا و %15,9 با دارونما).
دیگر عوارض جدی شایعترِ بروزکرده با درمان:
- پنومونی مرتبط با ونتیلاتور
- شوک سپتیک و اختلال چنداندامی
- عفونت جریان خون
- آمبولی ریه
شایعترین عوارض بروزکرده با درمان:
- افزایش آزمایشهای کارکرد کبد و هیپرگلیسمی، مشابه در دو گروه آناکینرا و دارونما
- افزایش کمخونی غیرجدی، کمتر در گروه آناکینرا
پژوهشگران محدودیتهایی را یاد کردند؛ از جمله آزمودن اثربخشی فقط در Covid-19 بحرانی و در دسترس نبودن تست suPAR در همه بیمارستانها. اما گفتند «نتایج، یافتههای مطالعه قبلی برچسبباز SAVE در فاز 2 را تأیید میکنند». آنان نتیجه گرفتند: «نتایج نشان میدهند suPAR باید هنگام بستری همه بیماران Covid-19 بدون نیاز به اکسیژن یا نیازمند اکسیژن بینی یا ماسک اندازهگیری شود و اگر suPAR برابر 6 ng/mL یا بیشتر باشد، آناکینرا ممکن است درمان مناسبی باشد.»
سندرم طوفان سیتوکینی همچنان چالش درمان است
رندی کرون و وین چتم از دانشگاه آلاباما و روبرتو کاریچیو از دانشگاه تمپل فیلادلفیا، در نوشته مشترکِ سرمقاله بیان کردند: «بسیاری از درگذشتگان Covid-19 دچار پرالتهابی ناشی از سندرم طوفان سیتوکینی (SFS) و سندرم دیسترس حاد تنفسیِ وابسته به آناند. نتایج SAVE-MORE با مطالعه تازه کاناکینوماب (Ilaris) در پنومونی Covid-19 بستری که نسبت به دارونما فایده قابلتوجهی نداشت، یعنی کارآزمایی تصادفی تعارض دارد.»
«تفاوتهای مهمی هست: آناکینرا هم پیامرسانی IL-1 آلفا و هم IL-1 بتا را میبندد؛ کاناکینوماب تنها IL-1 بتا را متصل میکند. اندوتلیوم آلوده به SARS-CoV-2 ممکن است منبع مهمی از IL-1 آلفا باشد که کاناکینوماب هدف نمیگیرد.»
ویراستاران گفتند در بیماران Covid-19، مطالعات دیگر مهار IL-6 را بررسی کردهاند، اما دادهها ناسازگارند.
در این همهگیری روشن شد سندرم طوفان سیتوکینی (SFS) همراه COVID-19 نسبتاً متمایز است؛ برای نمونه IL-6، CRP و فریتین تنها اندکی بالا میروند. اما SAVE-MORE نشان میدهد راهبرد هدفمندتر مانند آناکینرا شاید «آغاز زودتر درمان ضدسیتوکینی را ممکن کند و در پنومونی Covid-19 شدید، از مهار IL-1 با آناکینرا پشتیبانی کند.
پیشبینی خطر بیماری شدید
سلیم حایک از کلینیک مرکز قلبوعروق فرانکل دانشگاه میشیگان گفت:
«از بزرگترین چالشهای مدیریت Covid-19، شناسایی افراد پرخطر برای بیماری شدید است تا مداخله زودهنگام ضدالتهابی موجه باشد. ما و دیگران دریافتیم گیرنده محلول فعالکننده پلاسمینوژن اوروکیناز (suPAR)، در میان نشانگرهای التهابی قویترین پیشبینیکننده بیماری شدید است. در این مطالعه، افراد دارای suPAR بالا از آناکینرا در مقایسه با دارونما فایده بردند. این نمونه خوبی از کاربرد suPAR برای شناسایی افراد پرخطرِ سودبرنده از درمان هدفگیرنده التهاب است. یافتهها با این فرضیه سازگارند که بیشترین التهاب، بیشترین فایده را از هدفگیری آبشار پرالتهابی با آناکینرا یا دیگر آنتاگونیستهای اینترلوکین میبرد. با توجه به پیشبینیکنندگی suPAR برای خطر بالا، سود این افراد از هدفگیری التهاب تعجبآور نیست.»
حایک گفت پیام مطالعه برای پزشکان این است که آناکینرا پیامد بیماران COVID-19 با suPAR بالا را بهطور مؤثر بهتر میکند.
«اندازهگیری suPAR در محل درمان آسان است؛ بنابراین راهبرد هدفمند مبتنی بر آن برای شناسایی افراد سودبرنده از آناکینرا، عملی به نظر میرسد. اما اثربخشی آناکینرا در suPAR پایینتر (<6 ng/mL) نامشخص است و این مطالعه پاسخ نداده است. مشتاق نتایج دیگر کارآزماییها برای روشن شدن آن هستیم. باید بررسی شود آیا suPAR میتواند مصرف دیگر درمانهای Covid-19 را هم هدایت کند؛ این شاید شخصیسازی درمان Covid-19 را طبق التهاب زمینهای بهتر کند.»
منابع
2. Splete H. (07.09.2021). Anakinra Improved Survival in Hospitalized COVID-19 Patients. Medscape: https://www.medscape.com/
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.