التهاب چیست و چه ارتباطی با سرطان دارد؟
در این مقاله
التهاب, واکنش التهابی, آماس یا به نام رایج، التهاب، مجموعه پاسخ‌های فیزیولوژیک بافت دارای خون‌رسانی به هر آسیب است؛ عامل بیگانه زنده یا غیرزنده، یا آسیب داخلی/خارجی بافت. واژه لاتین التهاب از «آتش زدن» می‌آید و هدف، جذب سلول‌های سیستم ایمنی به محل حمله برای نابودی مهاجم است.
پاسخ سیستم ایمنی می‌تواند سلولی، هومورال، مایعی، یا عروقی باشد.
گرچه التهاب معمولاً وضعیتی پاتولوژیک است، واکنش التهابی پاسخ فیزیولوژیک بدن است. واژه رایج التهاب اغلب برای آبسهنیز استفاده می‌شود؛ بنابراین به‌کارگیری اصطلاح آماس دقیق‌تر است. این موضوع پایه آسیب‌شناختی بیماری‌ها را می‌سازد.
نشانه‌های التهاب
التهاب عمومی 5 نشانه اصلی دارد:
- قرمزی
- درد
- افزایش گرمای موضعی
- تورم و
- از دست رفتن عملکرد
سرطان و التهاب
التهاب همچنین از موارد 10 ویژگی اصلی سرطاناست. محیط تومور فقط سرطان ندارد، بلکه سلول ایمنی مرتبط با التهاب نیز دارد؛ این محیط، ریز‌محیط تومور نام دارد. سلول‌ها با افزایش عامل رشد و آنزیم، محیط حامی رگ‌زایی و گسترش سرطان می‌سازند. همچنین رادیکال اکسیژن واکنش‌پذیر تولید می‌کنند و به DNA آسیب می‌زنند و سرطانی شدن را موجب می‌شوند.
التهاب زمینه سرطان را فراهم و همه مراحل تومور را حمایت می‌کند. سلول سرطان، بافت همبند اطراف و سلول ایمنی التهابی با تعامل سازمان‌یافته، محیطی التهابی، یعنی ریز‌محیط تومور (TMÇ) می‌سازند. سلول‌های TMÇ انعطاف‌پذیری بسیار خوبی دارند و ویژگی ظاهری و عملکردی را پیوسته تغییر می‌دهند. تعیین قواعد اصلی سازوکار مولکولی و سلولی التهاب تقویت‌کننده تومور، برای توسعه درمان ضدسرطان مؤثرتر لازم خواهد بود.
التهاب مرتبط با سرطان می‌تواند در زمان‌های مختلف رشد تومور آغاز شود. برای مختل کردن نقش و سازوکار التهاب و سرطان، فهم چگونگی آغاز و تداوم التهاب از نظر زمان و محرک مهم است؛ شکل 1.
شکل 1: A) التهاب سرطان در زمان‌های مختلف ایجاد تومور تحریک می‌شود. ممکن است به شکل خودایمنی یا عفونت، پیش از سرطانی شدن بیاید، توسط سلول سرطان یا درمان ضدسرطان تحریک شود. B) عوامل متعدد داخل‌سلولی، وابسته به سلول میزبان یا محیطی، می‌توانند التهاب مرتبط با تومور را در انواع مختلف ایجاد کنند.
التهاب مزمن، عفونت و خودایمنی پیش از تومور
از همه موارد سرطان حدود %15-20پیش از بروز، عفونت، التهاب مزمن یا خودایمنی در همان بافت یا اندام دارند. در این موارد التهاب تقویت‌کننده سرطان بسیار پیش از تومور تحریک می‌شود.
عوامل محیطی مختلف نیز با تحریک التهاب مزمن، گاهی خفیف یا شدید، کاملاً یا تا حدی زمینه و تقویت سرطان را فراهم می‌کنند. التهاب ممکن است پیش از یا همراه تومور باشد. نسبت به میزبان، عوامل می‌توانند سیستمیک یا مختص ناحیه و اندام باشند. دود تنباکو عمدتاً التهاب ریه و راه هوایی و تقویت سرطان ریه و مزوتلیوما را ایجاد می‌کند. اما التهاب خفیف ناشی از چاقی و قند خون بالا معمولاً سیستمیک است و خطر سرطان کبد، پانکراس، کولون و پستان و انواع دیگر را بالا می‌برد. دیابت نوع II که قبلاً عامل خطر مستقل سرطان دانسته می‌شد، می‌تواند بخشی از التهاب و آسیب بافت ناشی از چاقی دیده شود.
التهاب ناشی از تومور
اما بیشتر سرطان‌ها پیش از التهاب مزمن طولانی ایجاد نمی‌شوند. برای مثال با وجود زمینه‌سازی بیماری التهابی روده برای سرطان مرتبط با کولیت، فقط حدود %2 سرطان کولورکتال التهاب روده قبلی دارند. در آزمایش حیوانی نیز مهار پاسخ التهاب حتی در سرطان ظاهراً غیرالتهابی، رشد و پیشرفت تومور را متوقف کرد.
گردآوری سلول ایمنی و افزایش بیان واسطه التهابی در سرطان‌های قبلاً «غیرالتهابی» برای حمایت رشد و بازسازی TMÇ به سود خود، اصطلاح «التهاب ناشی از تومور»، TKİ، را ایجاد کرد.
محرک TKİ در تومور غنی از میکروب و استریل ممکن است متفاوت باشد. در سرطان مرتبط با کولیت، تخریب سد محافظ روده بر اثر انکوژن در محل تومور، جابه‌جایی باکتری همزیست و محصولاتش را موجب می‌شود؛ سلول میلوئیدی مرتبط با تومور آنها را برای تحریک تولید IL-23 و TKİ وابسته به IL-23 شناسایی می‌کند.
در تومور نامرتبط با سطح مخاط، محرک اولیه التهاب شاید حس کردن دگرگونی انکوژنیک، تغییر متابولیک، مرگ سلول یا کمبود اکسیژن باشد.
التهاب مرتبط با درمان سرطان
نوع دیگر در پاسخ به درمان ضدسرطان مانند شیمی‌درمانی و پرتودرمانی، و اخیراً نفوذ سلول ایمنی ناشی از درمان زیستی یا ایمنی‌درمانی، ایجاد می‌شود. فعال شدن ایمنی تومور پس از درمان، منطق اصلی ایمنی‌درمانی موجود است. این فرایند همچنین برای تحریک پاسخ ضدتومور در ترکیب با درمان استاندارد قطعاً می‌تواند مفید باشد.
گاهی آزاد شدن الگوهای مولکولی آسیب از سلول تومورِ موردحمله و درحال‌مرگ، مانند ATP و پروتئین گروه تحرک بالا 1، High Mobility Group Box 1، تولید IL-1α و دیگر سیتوکین‌های محرک ایمنی را تحریک می‌کند. همراه افزایش نئوآنتی‌ژن تومور، می‌تواند پاسخ تازه سلول T ضدتومور را آغاز و حفظ کند یا به سرکوب ایمنی بینجامد. نتیجه خالص به اثر رژیم سیتوتوکسیک یا پرتودرمانی بر فعالیت و عملکرد سلول ایمنی ضدسرطان بستگی دارد.
تومورهای متعدد در مرگ برنامه‌ریزی‌شده، آپوپتوز، نقص دارند و مرگ نکروزی ممکن است محرک ایمنی باشد. مرگ نکروپتوتیک تومور می‌تواند حتی در آنتی‌ژن‌های میان سلول مرده و باقی‌مانده، ایمنی ضدتومور موضعی و آبسکوپال را تحریک کند.
در موارد متعدد، نابودی نسبی تومور با درمان و آزاد شدن مواد سلول مرده نیز اثر سرکوب ایمنی دارد. پاسخ التهابی شبیه آسیب بافت طبیعی و سپس ترمیم زخم و بافت را تحریک می‌کند. شناخت سلول تومورِ درحال‌مرگ، تولید سیتوکین و عامل رشد توسط سلول TMÇ و جذب بیشتر این سلول‌ها را تحریک می‌کند. عوامل رشد مؤثر از بیرون سلول می‌توانند عموماً پیام ضدمرگ سلولی باشند و اثربخشی درمان را کم کنند.
سلول بنیادی سرطان به دلیل تکثیر و فعالیت متابولیک کمتر، به بسیاری شیمی‌درمانی‌ها و پرتودرمانی‌ها کم‌حساس‌تر است. جذب بیشتر میلوئید و آزاد شدن نوکلئوتید پیریمیدین، مقاومت پانکراس به جمسیتابین را می‌دهد؛ نمونه نقش متابولیک غیرا‌یمنی سلول التهاب در مقاومت.
سازوکار دیگر، آسیب بافت طبیعی به‌ویژه روده با شیمی‌درمانی، انتقال محصولات میکروبی التهابی و فعال شدن التهاب سیستمیک است. این امر در سندرم میلودیسپلاستیک و سرطان متاستاتیک مختلف، تومور را بیشتر تقویت می‌کند؛ محصولات میکروبی متاستاز را تسریع می‌کنند.
در نتیجه التهاب درمانی فقط پس از درمان رخ می‌دهد، اما می‌تواند در اثربخشی یا مقاومت نقش مهمی داشته باشد. شناسایی پیام دقیق تحریک التهاب هنگام تومور، بی‌تردید به درک گسترده‌تر چگونگی شکل دادن TMÇ توسط رشد تومور کمک می‌کند.
منابع و محرک‌های القای التهاب هنگام تشکیل تومور
سازوکارهای مختلفی برای القای پاسخ نخست التهاب و علل و محرک‌های مربوط وجود دارد؛ شکل 1B.
از ویژگی‌های سرطان، از دست رفتن عملکرد سرکوبگر اختصاصی سلول است. یکی از شایع‌ترین سرکوبگرهای جهش‌یافته، رمزگذار پروتئین p53، ژن Tp53 است. پروتئین P53 برای تعادل سلولی عملکردهای متعدد دارد؛ از جمله تقابل رونویسی با عامل هسته‌ای κB، NF-κB، تنظیم‌کننده مثبت مهم التهاب. چون پیام فعال‌کننده NF-κB همواره در TMÇ و حتی بافت طبیعی هست، حذف p53 کارآمد، بیان ژن التهابی وابسته به NF-κB را بالا می‌برد و پیشرفت و متاستاز کولورکتال را بیشتر می‌کند. از دست رفتن سرکوبگر، ترمیم صحیح DNA را هم مختل و آسیب DNA محرک مسیر التهاب را تسریع می‌کند.
اگر آغاز و پیشرفت تومور با عامل بیماری‌زا مانند HPV، پاپیلومای انسانی، شروع شود، شناخت عامل ماندگار پاسخ التهابی مختلف ایجاد می‌کند. شناخت عامل سرطان‌زا با گیرنده «کلاسیک» تشخیص‌دهنده الگوی مولکولی حفظ‌شده، از ساده‌ترین مثال‌های تحریک پاسخ ذاتی التهاب است.
الگوی دیگر آن است که انواع سرطان با میکروبیوتای همزیست، از راه چسبیدن میکروب به سلول سرطان یا آزادسازی دوردست متابولیت التهابی، تحریک می‌شوند. این میکروب‌ها و محصولات حتی همراه تومور به محل متاستاز می‌روند و منبع التهاب می‌شوند.
با وجود تفاوت منبع و/یا محرک، تحریک التهاب سرطان همواره با عوامل ضروری انکوژنز مرتبط است: تغییر انکوژن و سرکوبگر، عفونت در سرطان میکروبی، یا اختلال سد بر اثر فقدان سازمان بافت در دگرگونی. چون التهاب برای پاسخ به از دست رفتن تعادل بافتی پیوند یافته، القای آن در برنامه ژنتیکی و رونویسی لازم دگرگونی انکوژنیک و در نتیجه در شرایط متعدد «از پیش رمزگذاری» شده است.
در نتیجه
پژوهش مسیر التهابی پیش‌تومورزا نشان داده مسیرهای تکامل‌یافته برای ایمنی ضدعفونت و تعادل بافت، به سود تومور به کار می‌روند. القای التهاب TMÇ زمان‌های مختلف دارد؛ پیش یا پس از آغاز تومور، و حتی ممکن است تا مراحل دیر متاستاز یا مقاومت خاموش بماند.
چند محرک متفاوت التهاب تومور را القا می‌کنند: میکروب سرطان‌زا، عوامل محیطی، التهاب خفیف چاقی و میکروب همزیست مرتبط با تخریب سد اپی‌تلیال.
با گسترش مداوم درمان نوین، شامل روش مستقیم مبتنی بر سلول ایمنی، ایمنی‌درمانی نقطه وارسی، واکسن و سلول CAR T، روشن کردن نقش مسیر ایمنی و التهاب در مقاومت ضروری است. چون التهاب در همه مراحل تومور نقش دارد، پژوهش آینده سازوکار مولکولی و سلولی التهاب و سلول ایمنی را به‌ویژه در آغاز تومور و متاستاز روشن می‌کند و درمان دقیق سرطان‌های متعدد را ممکن می‌سازد.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.