مزوتلیوما چیست؟ تاریخچه و تازه‌ترین وضعیت درمان

مزوتلیوما، سرطان نادری است که سال‌ها تشخیص داده نمی‌شد یا اشتباه تشخیص داده می‌شد. در آمریکا سالانه حدود 3.000 و در کشور ما حدود 500 نفر تشخیص می‌گیرند. گرچه برای مزوتلیومای غالباً پیشرفته هنوز درمان شفابخش نیست، نوآوری در شیمی‌درمانی، درمان هدفمند، ایمنی‌درمانی و الکتروتراپی نتایج امیدبخش می‌دهد.

مزوتلیوما چیست؟

سرطان پرده‌های پوشاننده ریه، قلب و اندام شکمی، مزوتلیومای بدخیم یا به اختصار مزوتلیوما نام دارد. ریه با پرده دولایه پلور پوشیده است. مایع کمی میان لایه‌هاست که سلول مزوتلیال می‌سازد. بافت مشابه پلور در جاهای دیگر بدن هم هست؛ صفاق اطراف شکم و پریکارد اطراف قلب. مزوتلیومای بدخیم سرطان برخاسته از این پرده‌هاست. %80 بیماران، مزوتلیومای بدخیم پلوری دارند.

به دلیل موارد کم، تاریخچه شناخته‌شده محدود است. قدیمی‌ترین ثبت تومور پلور در 1767 توسط ژوزف لیوتو انجام شد. برای این سرطان نادر اصطلاح «مزوتلیوما» در 1920 به‌منظور طبقه‌بندی استفاده شد. در دهه 1940 ارتباط آن با آزبست شناخته شد. به علت نادر بودن، تصور می‌شود دهه‌ها تشخیص اشتباه داده می‌شد. پس از دهه 1940 پزشکان ارتباط را عمیق بررسی کردند. از نخستین مواجهه آزبست تا سرطان ممکن است 15 تا 70 سال طول بکشد. پژوهش‌ها تا امروز پیشرفت مهمی در تشخیص زودهنگام نداده‌اند؛ پس معمولاً پیشرفته و دشوارتر برای درمان تشخیص داده می‌شود.

گرچه درمان‌های فعلی در تشخیص پیشرفته عمر طولانی‌تر و باکیفیت‌تر می‌دهند، این سرطان هنوز درمان‌ناپذیر تلقی می‌شود. فقط %15 تا %20 مبتلایان پلوری در مرحله زودرس و مناسب جراحی‌اند.

آزبست چیست و چگونه سرطان ایجاد می‌کند؟

آزبست ماده طبیعی عایق‌کاری قدیمی ساختمان بود. به دلیل مقاومت به سوختن ترجیح داشت و از الیاف بسیار ریز تشکیل می‌شود. استنشاق آن می‌تواند مزوتلیوما و سرطان ریه، حنجره و تخمدان ایجاد کند.

سه نوع آزبست هست: آموسیت (قهوه‌ای)، کروسیدولیت (آبی) و کریزوتیل (سفید). هر سه زیان‌آورند، اما قهوه‌ای و آبی زیان بیشتری دارند، چون الیافشان کوتاه‌تر و تیزتر و تجزیه آن‌ها در بدن دشوارتر است.

گرچه سازمان جهانی بهداشت از دهه 1980 مصرف همه آزبست‌ها را در جهان ممنوع کرده، کسانی که قبلاً با آن کار کرده یا در ساختمان دارای آن زندگی کرده‌اند هنوز در خطرند.

مزوتلیوما چه زمانی کشف شد؟ تاریخچه کوتاه

نخستین توصیف تومور پلور در 1767 توسط ژوزف لیوتو، بنیان‌گذار آناتومی آسیب‌شناختی فرانسه بود. او در اثری درباره حدود 3.000 کالبدگشایی، دو «تومور پلوری» را شرح داد که احتمالاً نخستین موارد ثبت‌شده مزوتلیومای پلوری‌اند.

در 1819 پزشک فرانسوی رنه‌ـ‌تئوفیل‌ـ‌یاسنت لانک، مخترع گوشی پزشکی، بر اساس شناخت ماهیت سلول پلوری پیشنهاد کرد سرطان می‌تواند از پلور برخیزد.

اما در 1843 کارل فرایهر فون روکیتانسکی، استاد آناتومی آسیب‌شناختی وین، مخالفت کرد. گفت سرطان پلور منشأ پلوری ندارد و سرطان اندام‌های دیگر است که متاستاز داده است.

با وجود نبود شواهد قانع‌کننده، پزشکی سال‌ها این نظریه را پذیرفت. طنز آنکه فون روکیتانسکی بعداً تومورهای اولیه صفاق، احتمالاً نخستین موارد مزوتلیومای صفاقی را توصیف کرد.

اوایل دهه 1900 پزشکی سرانجام پذیرفت سرطان پلور علاوه بر انتشار از سرطان اولیه جای دیگر، می‌تواند از خود پلور برخیزد.

نسل گمشده ویتنوم: پیامد تلخ زمین بازی آزبستی

عکس 1953 همسایه‌های چهارساله را در شن‌بازی آزبستی حیاط خانه‌ای در ویتنوم استرالیا نشان می‌دهد. ساکنان اغلب برای بازی کودکان شن آزبستی به کار می‌بردند.

فیلیپ نوبل (چپ) بزرگ شد و فوتبالیست شد و در 36 سالگی از مزوتلیوما درگذشت. راس مونرو (راست) مدیر دبیرستان شد و در 38 سالگی از مزوتلیوما درگذشت.

مطالعات تاریخی مزوتلیوما و مواجهه با آزبست

پس از سال‌ها پژوهش، فرض و بحث، نهادهای پزشکی جهان دو واقعیت را قطعی پذیرفتند: منشأ پلوری مزوتلیوما و رابطه قطعی آن با مواجهه آزبست.

مطالعه راهگشای آلمان

در 1943 دکتر H.W. Wedler نخستین بار ارتباط آزبستوز و سرطان پلور در کارگران آزبست آلمان را گزارش کرد. حدود %20 کارگران سرطان داشتند و سرطان ریه از مزوتلیوما شایع‌تر بود.

مطالعه ودلر در آلمان استقبال شد، اما فضای سیاسی باعث شد جهان پژوهش آلمان نازی را نادیده بگیرد.

مطالعه آفریقای جنوبی

شاید مهم‌ترین مطالعه مستندکننده رابطه روشن آزبست و سرطان را پژوهشگر پزشکی جی. سی. واگنر و دکتر کریس اسلگز ارائه کردند.

در 1960 در British Journal of Medicine، اسلگز و واگنر 33 مورد مزوتلیوما در شمال‌غرب آفریقای جنوبی، محل استخراج آزبست کروسیدولیت را مفصل شرح دادند.

مطالعه آمریکا

دکتر اروینگ جی. سلیکوف یافته‌ها را در کنفرانس آثار زیستی آزبست 1964 با حمایت آکادمی علوم نیویورک ارائه کرد.

سلیکوف طی بیش از یک سال، بیش از 1000 کارگر کارخانه Union Asbestos & Rubber Company در پترسون نیوجرسی را معاینه کرد.

او مرگ‌ومیر را %25 بالاتر از انتظار آماری یافت. کارگران بر اثر بیماری‌های مختلف از جمله آزبست، سرطان ریه مرتبط با آن و سرطان‌های دیگر ریه، معده و کولورکتال فوت کرده بودند.

مطالعه بریتانیا

در مطالعه دکتر مالی نیوهاوس، موارد مزوتلیوما در ساکنان نزدیک کارخانه آزبست لندن که در کارخانه کار نمی‌کردند یافت شد.

در 1968، British Medical Journal آزبست را علت مستقیم بیشتر موارد دانست. بحث درباره اینکه کدام نوع آزبست بیشتر سرطان‌زا است ادامه یافت.

تاریخ درمان مزوتلیوما

با وجود دهه‌ها پژوهش، برای مزوتلیومای پیشرفته درمان قطعی نیست. اما جراحی دقیق‌تر، رژیم شیمی‌درمانی بهتر و ایمنی‌درمانی و درمان‌های نوظهور دیگر به بقای طولانی‌تر از گذشته کمک کرده‌اند.

جراحی

درمان جراحی در دهه 1940 با پنومونکتومی (برداشتن کامل یک ریه) و پلورکتومی (برداشتن پرده ریه) آغاز شد.

در دهه 1960 روش پلورکتومی و دکورتیکاسیون معرفی شد که هنوز رایج است.

در دهه 1970 پزشکان پنومونکتومی خارج‌پلوری را آزمودند که ابتدا برای آمپیم سلی هم استفاده می‌شد. مرگ جراحی آن زمان تا %31 بود؛ امروز در مراکز پیشرو حدود %4 است.

شیمی‌درمانی

از دهه 1970 تا 1990 داروهایی مانند دوکسوروبیسین و سیس‌پلاتین با پاسخ %20 تا %40 استفاده شدند.

در 2003 مطالعه فاز III سیس‌پلاتین و پمترکسد بهترین پاسخ تا آن زمان، %41,3، را گزارش کرد. سپس در 2004 سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) سیس‌پلاتین به‌علاوه پمترکسد را استاندارد تازه مزوتلیوما تأیید کرد.

پرتودرمانی

پزشکان در دهه 1950 با چکاندن طلای کلوئیدی پرتوزا داخل پلور، پرتودرمانی مزوتلیوما را آزمودند.

مطالعه فاز II در 2001 با گزارش عود موضعی پایین 13 درصد پس از تابش بعد از جراحی EPP، دیدگاه را عوض کرد. امروز روش پیشرفته مانند پرتودرمانی تعدیل‌شده شدت برای کاهش تابش به اندام حیاتی به کار می‌رود.

درمان‌های تازه

ترکیب دو داروی ایمنی نیوولوماب (Opdivo) و ایپیلیموماب (Yervoy) با نتایج موفق کارآزمایی مزوتلیوما، در اکتبر 2020 تأیید FDA گرفت. بنابراین مستقل از زیرنوع، درمان تأییدشده بدون شیمی‌درمانی را به‌عنوان گزینه داریم.

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید