انواع سرطان تیروئید، علائم، تشخیص و درمان

سرطان تیروئید زیرنوع‌های مختلفی دارد؛ از جمله پاپیلری، فولیکولار، مدولاری، آناپلاستیک و انکوسیتیک. این سرطان‌ها از نظر شکل‌گیری، انتشار و پاسخ به درمان تفاوت دارند. در این نوشته، فراوانی، علائم، تشخیص، درمان و سیر بیماری در انواع سرطان تیروئید بررسی می‌شود.

سرطان تیروئید تمایزیافته

سرطان تیروئید تمایزیافته، شامل زیرنوع‌های پاپیلری، فولیکولار و انکوسیتیک یا سلول هرتل است. این سلول‌های سرطانی زیر میکروسکوپ شبیه سلول‌های طبیعی تیروئیدند. معمولاً آهسته رشد می‌کنند، قابل درمان‌اند و اغلب می‌توانند کاملاً بهبود یابند. 

سرطان پاپیلری تیروئید

• 80% سرطان‌های تیروئید را تشکیل می‌دهد و شایع‌ترین نوع است.
• معمولاً در یک لوب غده تیروئید ایجاد می‌شود و آهسته رشد می‌کند.
• ممکن است به غدد لنفاوی گردن گسترش یابد، اما اغلب با موفقیت درمان می‌شود.
• برخی واریانت‌ها تهاجمی‌ترند و ممکن است درمان فشرده‌تری لازم داشته باشند.

این واریانت‌ها عبارت‌اند از:

1. واریانت فولیکولار
2. سلول‌بلند
3. ستونی، جزیره‌ای، سلول روشن
4. ترابکولار، هاب‌نیل، اسکلروزان منتشر

سرطان فولیکولار تیروئید

• حدود 10% سرطان‌های تیروئید را تشکیل می‌دهد.
• معمولاً در مناطق دچار کمبود ید شایع‌تر است.
• گسترش به غدد لنفاوی نادر است، اما ممکن است به اندام‌های دوردست مانند ریه یا استخوان گسترش یابد.
• به‌طور کلی، پیش‌آگهی خوبی دارد.

سرطان انکوسیتیک تیروئید (سلول هرتل)

• نادر است و 3–4% همه سرطان‌های تیروئید را تشکیل می‌دهد.
• در زنان 50–60 ساله شایع‌تر است.
• در جوامع با کمبود ید یا فراوانی بالای گواتر بیشتر دیده می‌شود.
• ممکن است تهاجمی‌تر باشد و تمایل به انتشار در بدن داشته باشد.
• هرچند نرخ بقای 5 ساله بالاست، تشخیص زودهنگام اهمیت دارد.

سرطان مدولاری تیروئید (MTC)

• 1–2% همه سرطان‌های تیروئید را تشکیل می‌دهد.
• از سلول‌های C غده تیروئید منشأ می‌گیرد؛ این سلول‌ها هورمون کلسی‌تونین ترشح می‌کنند.

انواع MTC

• MTC تک‌گیر:
• حدود 75% کل موارد MTC.
• ارثی نیست.
• معمولاً یک لوب تیروئید را درگیر می‌کند و در سنین بالاتر دیده می‌شود.

MTC خانوادگی (FMTC):

• حدود 25% کل موارد MTC.
• از راه ژنتیکی منتقل می‌شود و ممکن است در کودکی یا اوایل بزرگسالی آغاز شود.
• معمولاً هر دو لوب را درگیر می‌کند و ممکن است زود گسترش یابد.

پیش‌آگهی MTC از سرطان پاپیلری یا فولیکولار نامطلوب‌تر است، اما ممکن است آهسته پیشرفت کند و با جراحی زودهنگام، درمان قطعی حاصل شود.

سرطان آناپلاستیک تیروئید

• حدود 2% همه سرطان‌های تیروئید را تشکیل می‌دهد.
• در برخی موارد، ممکن است از سرطان پاپیلری یا فولیکولار ازپیش‌موجود تبدیل شود.
• سریع رشد می‌کند، به بافت‌های اطراف گسترش می‌یابد و درمان دشواری دارد.
• بدترین پیش‌آگهی را میان انواع سرطان تیروئید دارد.

علائم سرطان تیروئید

علائم شایعی که ممکن است به سرطان تیروئید اشاره کنند عبارت‌اند از:

• تورم گردن یا توده سریع‌الرشد
• ندول دردناک یا بدون درد در جلو یا کنار گردن
• درد منتشرشونده از گردن به گوش
• تغییر صدا، گرفتگی صدا
• دشواری بلع یا تنفس
• سرفه ماندگار

سرطان‌های پاپیلری و فولیکولار معمولاً با ندول‌های بدون درد و آهسته‌رشد ظاهر می‌شوند.

در سرطان مدولاری تیروئید ممکن است توده دردناک گردن وجود داشته باشد

سرطان آناپلاستیک با توده‌ای سریع‌الرشد و فشارآور همراه است.

تشخیص سرطان تیروئید

برای تشخیص، روش‌های نمونه‌برداری و آزمایش‌های آزمایشگاهی استفاده می‌شوند:

• نمونه‌برداری آسپیراسیون با سوزن ظریف (FNA)
• نمونه‌برداری با سوزن ضخیم
• لوبکتومی (برداشتن جراحی یک لوب تیروئید)

در صورت شک به MTC، نشانگرهای توموری مانند کلسی‌تونین و CEA با آزمایش خون اندازه‌گیری می‌شوند.

روش‌های درمان سرطان تیروئید

درمان بر اساس نوع و مرحله سرطان متفاوت است. رویکردهای کلی در ادامه خلاصه شده‌اند:

• پاپیلری، فولیکولار، انکوسیتیک:

1. معمولاً برداشتن جراحی تمام تیروئید یا لوب سرطانی
2. دیسکسیون غدد لنفاوی

• مدولاری (MTC):

1. تیروئیدکتومی کامل و برداشتن غدد لنفاوی
2. در صورت نیاز، پرتودرمانی، درمان‌های هدفمند یا شیمی‌درمانی

• آناپلاستیک:

1. جراحی، اگر امکان‌پذیر باشد
2. پرتودرمانی، شیمی‌درمانی یا درمان هدفمند

وقتی غده تیروئید کامل برداشته شود، بیمار باید تا پایان عمر هورمون تیروئید مصرف کند.

نرخ‌های بقا در سرطان تیروئید

بر اساس داده‌های انجمن سرطان آمریکا (2012–2018)، نرخ‌های بقای نسبی 5 ساله:

برای سرطان انکوسیتیک، بقای 10 ساله بالاتر از 90% است، به‌ویژه با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب.

خلاصه

• شایع‌ترین انواع سرطان تیروئید، پاپیلری، فولیکولار و انکوسیتیک هستند.
• این سرطان‌ها معمولاً سیر آهسته، قابلیت درمان و پیش‌آگهی خوب دارند.
• سرطان مدولاری و آناپلاستیک نادرترند و ممکن است تهاجمی‌تر باشند.
• درمان معمولاً شامل جراحی است؛ در برخی شرایط، پرتودرمانی، شیمی‌درمانی یا درمان هدفمند افزوده می‌شود.
• با تشخیص زودهنگام، نرخ‌های بقا بسیار بالاست.