آپالوتامید (Erleada) چیست؟ تأیید FDA، مجوز ترکیه و بازپرداخت

• تأیید FDA: بله (نخستین تأیید در 14 فوریه 2018)
• نام تجاری: Erleada
• نام ماده مؤثره: آپالوتامید
• روش تجویز: خوراکی (قرص)
• رده: آنتی‌آندروژن غیراستروئیدی (Nonsteroidal Antiandrogen)
• دسته: داروی هورمونی
• تولیدکننده: Janssen (Johnson & Johnson)
• توزیع در ترکیه: Johnson and Johnson Sıhhi Mal. San. ve Tic. Ltd. Şti.
• سرطان‌های دارای تأیید:
  • سرطان پروستات غیرمتاستاتیک مقاوم به اخته‌سازی
  • سرطان پروستات متاستاتیک حساس به اخته‌سازی

Erleada چیست؟

Erleada با ماده مؤثره آپالوتامید، آنتی‌آندروژن غیراستروئیدی است که به گیرنده‌های آندروژن (AR) متصل می‌شود و انتقال این گیرنده‌ها به DNA و رونویسی با واسطه AR را مهار می‌کند. این سازوکار زیستی از رشد و تکثیر سلول‌های سرطان پروستات جلوگیری می‌کند.

سازوکار اثر چگونه است؟

آپالوتامید به گیرنده‌های آندروژن متصل می‌شود  و مهارکننده‌ای است که از اتصال آندروژن‌هایی مانند  تستوسترون  به این گیرنده‌ها جلوگیری می‌کند. معمولاً تستوسترون با اتصال به گیرنده، بیان ژن را درون سلول تحریک می‌کند و پیام‌های تسریع‌کننده تقسیم سلول می‌فرستد. سلول‌های سرطان پروستات به این فرایند وابسته شده‌اند.

آپالوتامید با اتصال به گیرنده‌ها:

1. اتصال آندروژن  را مسدود می‌کند.
2. انتقال گیرنده‌های آندروژن به هسته  را مهار می‌کند.
3. تعامل با DNA و رونویسی ژن  را متوقف می‌کند.

تاریخچه تأیید FDA (سازمان غذا و داروی ایالات متحده):

• 14 فوریه 2018: نخستین تأیید FDA را برای سرطان پروستات غیرمتاستاتیک مقاوم به اخته‌سازی دریافت کرد.
• 17 سپتامبر 2019: برای سرطان پروستات متاستاتیک حساس به اخته‌سازی، تأیید FDA دریافت شد.

مجوز ترکیه:

در ترکیه تأیید وزارت بهداشت جمهوری ترکیه را دارد و اندیکاسیون‌های دارای مجوز عبارت‌اند از:

ERLEADA برای درمان مردان بزرگسال سرطان پروستات غیرمتاستاتیک مقاوم به اخته‌سازی (moKDPK)، با وضعیت عملکرد ECOG برابر 0-1 و خطر بالای متاستاز (زمان دوبرابر شدن PSA ≤ 10 ماه، No-1 و سطح PSA بیش از 2 ng/dl) اندیکاسیون دارد.

ERLEADA در مردان بزرگسال سرطان پروستات متاستاتیک حساس به هورمون (mHDPK) بدون متاستاز احشایی، همراه با درمان محرومیت از آندروژن (ADT) اندیکاسیون دارد.

آیا بازپرداخت دارد؟

موارد درمانی Erleada با ماده مؤثره آپالوتامید که سازمان تأمین اجتماعی ترکیه (SGK) هزینه‌شان را پوشش می‌دهد عبارت‌اند از:

قرص روکش‌دار ERLEADA، مقدار 60 mg، بسته 120 قرص – خلاصه SUT

برای درمان مردان بزرگسال سرطان پروستات غیرمتاستاتیک مقاوم به اخته‌سازی (nmKDPK)، با ECOG برابر 0-1 و خطر بالای متاستاز (زمان دوبرابر شدن PSA ≤ 6 ماه، سطح PSA بیش از 2 ng/dl، تستوسترون در سطح اخته‌سازی یعنی <50 ng/dl، و بدون شیمی‌درمانی سیتوتوکسیک قبلی)، سازمان هزینه را پوشش می‌دهد.

در مردان بزرگسال سرطان پروستات متاستاتیک حساس به هورمون (mHDPK) بدون متاستاز احشایی، در صورت ترکیب با درمان محرومیت از آندروژن (ADT)، سازمان هزینه را می‌پردازد.

در پایان اعتبار گزارش، برای ادامه درمان باید در گزارش جدید نبود پیشرفت بیماری ذکر شود.

هزینه مصرف متوالی داروهای دارای مواد مؤثره انزالوتامید، آپالوتامید و ابیراترون، تنها در صورت تأیید مصرف خارج از اندیکاسیون توسط وزارت بهداشت ترکیه پوشش داده می‌شود.

قیمت: تا دسامبر 2025، قیمت فروش داروخانه‌ای Erleada، قرص روکش‌دار 60 mg در بسته 120 عددی، 64464,67  لیر است. 

سازوکار مقاومت:

• بیان پایین گیرنده آندروژن (AR).
• کاهش میل اتصال دارو در نتیجه جهش‌های AR.

جذب:

خوراکی با فراهمی زیستی 100% جذب می‌شود. غذا جذب را حدود 2 ساعت به تأخیر می‌اندازد.

توزیع:

به میزان 96% به پروتئین‌های پلاسما متصل می‌شود.

متابولیسم:

آپالوتامید در کبد توسط آنزیم‌های CYP3A4 و CYP2C8 متابولیزه و به متابولیت‌های غیرفعال تبدیل می‌شود. 65% دارو از ادرار و 24% از مدفوع دفع می‌شود.

محدوده دوز:

دوز توصیه‌شده: روزانه 240 mg خوراکی، مستقل از وعده‌های غذایی.

تداخلات دارویی:

• تداخل 1: داروهای تسریع‌کننده متابولیسم آپالوتامید، مانند فنی‌توئین و کاربامازپین، ممکن است اثربخشی آن را کاهش دهند.
• تداخل 2: داروهای کاهنده متابولیسم آپالوتامید، مانند کتوکونازول و ایتراکونازول، ممکن است سمیت را افزایش دهند.

موارد نیازمند توجه:

1. در اختلال خفیف یا متوسط کبد، کاهش دوز لازم نیست. اما اثر آن در نارسایی شدید کبد کاملاً روشن نیست.

2. در اختلال خفیف یا متوسط کلیه، کاهش دوز لازم نیست. اما اثر آن در نارسایی شدید کلیه، بیماران دیالیزی یا بیماری کلیوی مرحله پایانی کاملاً روشن نیست.

3. بیماران باید از نظر خطر شکستگی استخوان و افتادن منظم پایش شوند.

4. در بیماران در معرض خطر تشنج باید احتیاط کرد. در صورت تشنج طی درمان، آپالوتامید باید برای همیشه قطع شود.

5. باید به احتمال گرگرفتگی توجه کرد. پزشکان ممکن است برای کاهش این عارضه داروهایی مانند کلونیدین، مژسترول استات یا قرص سویا پیشنهاد کنند.

6. باید درباره اختلال عملکرد جنسی و ناتوانی جنسی، یعنی مشکل نعوظ، به بیمار اطلاع داد.

عوارض جانبی:

عوارض گزارش‌شده مرتبط با مصرف دارو را می‌توان بر اساس فراوانی چنین مرتب کرد:

عوارض شایع (≥10%)

1. خستگی
2. بثورات پوستی
3. کاهش گلبول‌های سفید (لکوپنی/نوتروپنی)
4. پرفشاری خون
5. اسهال
6. درد مفصل (آرترالژی)
7. گرگرفتگی
8. بی‌اشتهایی (آنورکسی)

عوارض با فراوانی 1-10%

1. کاهش وزن
2. کاهش حس یا گزگز دست‌وپا (پارستزی)
3. تهوع
4. دردهای عضلانی‌اسکلتی
5. سرگیجه
6. افتادن
7. اختلال عملکرد تیروئید (کم‌کاری تیروئید)

عوارض نادر (0.1-1%)

1. خشکی یا ترک پوست
2. واکنش‌های پوستی مختلف، مانند واکنش شدید سندرم Stevens-Johnson که به‌ندرت دیده می‌شود
3. اختلال ریتم قلب، مانند طولانی شدن QT

بسیار نادر (≤0.1%)

1. تشنج

مدیریت عوارض

• بثورات پوستی در موارد خفیف با استروئید موضعی یا آنتی‌هیستامین خوراکی قابل درمان‌اند. در موارد شدید ممکن است کاهش دوز لازم باشد.
• پرفشاری خون با کنترل منظم فشار و درمان ضدفشار خون مدیریت می‌شود.
• کم‌کاری تیروئید ممکن است به درمان لووتیروکسین نیاز داشته باشد.

در صورت افزایش جدی عوارض یا اثر بر کیفیت زندگی طی درمان آپالوتامید، باید رژیم درمان بازبینی شود. عوارض اغلب در آغاز درمان دیده می‌شوند و ممکن است با سازگاری با درمان تا حدی کاهش یابند.