آواپریتینیب (Ayvakit) چیست؟ تأیید FDA، مجوز ترکیه و بازپرداخت
در این مقاله
- آیا تأیید FDA دارد؟ بله (نخست در سال 2020)
- نام تجاری: Ayvakit، BLU-285
- نام ماده مؤثره: آواپریتینیب
- روش تجویز: از راه دهان (خوراکی)
- رده: مهارکننده انتقال پیام، مهارکننده PDGFR-α و KIT
- دسته: عامل درمان هدفمند
- تولیدکننده: Blueprint Medicines
- توزیع در ترکیه: هنوز در ترکیه مجوز ندارد. دارویی است که از خارج تأمین می‌شود.
- سرطان‌های دارای تأیید:
- بیماران تومور استرومال گوارشی (GIST) غیرقابل برداشت یا متاستاتیک؛ به‌ویژه حاملان جهش اگزون 18 PDGFRA و جهش‌های PDGFRA D842V
- بیماری ماستوسیتوز سیستمیک پیشرفته.
Ayvakit (آواپریتینیب) چیست؟ سازوکار اثر آن چگونه است؟
Ayvakit با ماده مؤثره آواپریتینیب، مهارکننده انتقال پیام است که به‌ویژه برای بیماران دارای جهش PDGFRA و KIT درمان هدفمند فراهم می‌کند. در درمان سرطان‌هایی مانند GIST و ماستوسیتوز، با متوقف کردن رشد و تکثیر سلول‌های تومور اثر می‌کند.
سازوکار اثر چگونه است؟
آواپریتینیب به‌ویژه جهش‌های حلقه فعال‌سازی KIT و PDGFR-α (گیرنده-α فاکتور رشد مشتق از پلاکت) را هدف می‌گیرد. همچنین پروتئین‌های نوع وحشی KIT، PDGFRA، PDGFRB و CSFR1 را مهار می‌کند. این اثر مهاری، رشد سلول‌های سرطانی را سرکوب می‌کند.
تاریخچه تأیید FDA
مجوز ترکیه
Ayvakit هنوز از وزارت بهداشت جمهوری ترکیه مجوز نگرفته است.
در موارد نیاز به مصرف، باید درخواست تأیید مصرف خارج از اندیکاسیون به وزارتخانه ارائه شود. در صورت تأیید، می‌توان دارو را از طریق اتحادیه داروسازان ترکیه (TEB) تأمین کرد.
آیا بازپرداخت دارد؟
چون در ترکیه مجوز ندارد، تحت پوشش بازپرداخت سازمان تأمین اجتماعی ترکیه (SGK) قرار نمی‌گیرد.
قیمت: هزینه درمان 1 ماه در ایالات متحده حدود 41 هزار دلار و در اروپا 30 هزار یورو است.
سازوکار مقاومت
مقاومت به درمان با جهش‌های حوزه کینازی KIT، مانند جهش نگهبان دروازه T670I، و تغییرات اگزون‌های 13، 14 و 15 ژن PDGFRA، شامل جهش‌های V658A، N659K، Y676C و G680R، مرتبط است. این جهش‌ها با مختل کردن سازوکار اثر دارو ممکن است باعث مقاومت تومور به درمان شوند.
جذب
آواپریتینیب سریع جذب می‌شود و 2-4 ساعت پس از مصرف خوراکی به اوج سطح پلاسمایی می‌رسد. سطح پایدار دارو طی 15 روز حاصل می‌شود. غذاهای چرب ممکن است با افزایش جذب دارو، اوج غلظت پلاسمایی و سطح زیر منحنی (AUC) را افزایش دهند.
توزیع
آواپریتینیب به میزان 98.8% به پروتئین‌های پلاسما متصل می‌شود که نشان‌دهنده توزیع گسترده بافتی است. دارو در گردش خون عمدتاً به‌شکل متصل وجود دارد و این برای فراهمی زیستی اهمیت دارد.
متابولیسم
آواپریتینیب در کبد توسط آنزیم‌های میکروزومی CYP3A4 متابولیزه می‌شود. یکی از متابولیت‌های اصلی آن M690 (هیدروکسی‌گلوکورونید) و دیگری M499 است. بخش عمده دارو با دآمیناسیون اکسیداتیو متابولیزه می‌شود و حدود 11% از راه مدفوع و 18% از راه ادرار دفع می‌شود. نیمه‌عمر دارو حدود 57 ساعت است.
محدوده دوز
دوز توصیه‌شده برای درمان GIST و ماستوسیتوز سیستمیک 300 mg است. روزانه یک بار خوراکی مصرف می‌شود. بااین‌حال، در صورت عوارض سیستمیک ممکن است کاهش دوز لازم باشد.
تداخلات دارویی
- تداخل 1: در مصرف هم‌زمان با مهارکننده‌های آنزیم CYP3A4 مانند کتوکونازول، ایتراکونازول و اریترومایسین، متابولیسم آواپریتینیب کند و خطر سمیت بیشتر می‌شود.
- تداخل 2: فنی‌توئین و دیگر القاکننده‌های آنزیم CYP3A4 ممکن است اثر دارو را کاهش دهند.
موارد نیازمند توجه
-
نارسایی خفیف و متوسط کبد
در بیماران دارای نارسایی خفیف تا متوسط کبد، کاهش دوز آواپریتینیب لازم نیست. اما چون اثر دارو در نارسایی شدید کبد به‌اندازه کافی مطالعه نشده است، در این گروه باید با احتیاط مصرف شود. پایش بیشتر از نظر اثرهای سمی احتمالی توصیه می‌شود. -
نارسایی کلیه
برای نارسایی خفیف و متوسط کلیه تنظیم دوز لازم نیست. اما ایمنی و اثربخشی آواپریتینیب در نارسایی شدید کلیه یا بیماری کلیوی مرحله پایانی کاملاً بررسی نشده است. بنابراین در بیماران دارای اختلال شدید عملکرد کلیه باید با احتیاط تجویز شود. -
اثر بر دستگاه عصبی مرکزی (CNS)
آواپریتینیب ممکن است بر دستگاه عصبی مرکزی اثرهای نامطلوب داشته باشد. اختلال شناختی، شامل ضعف حافظه و تفکر، سرگیجه، اختلال خلق، مشکلات خواب، اختلال گفتار و توهم از این عوارض‌اند. نباید فراموش کرد که ممکن است این اثرها در سالمندان بارزتر باشند. اگر این علائم در طول درمان ظاهر شوند، ممکن است قطع دارو یا کاهش دوز لازم باشد. -
تغییر وضعیت ذهنی و خطر خونریزی
در طول درمان آواپریتینیب ممکن است تغییرات ناگهانی و شدید وضعیت ذهنی ایجاد شود. این وضعیت با خطر خونریزی داخل جمجمه، یعنی خونریزی در مغز، مرتبط است. به‌ویژه هماتوم ساب‌دورال، یعنی تجمع خون میان سطح مغز و جمجمه، و خونریزی مغزی مشاهده شده‌اند. به‌دلیل خطر خونریزی مغزی، در صورت سردرد، گیجی، تشنج یا از دست دادن هوشیاری باید فوراً کمک پزشکی دریافت شود. -
مصرف هم‌زمان با مهارکننده‌های CYP3A
چون متابولیسم آواپریتینیب عمدتاً توسط CYP3A4 انجام می‌شود، مصرف همراه با داروهای مهارکننده این آنزیم، یعنی کاهنده اثر آن، ممکن است سطح دارو را افزایش دهد. در این حالت، شدت عوارض و خطر سمیت بیشتر می‌شود. اگر مصرف همراه اجتناب‌ناپذیر باشد، باید دوز آواپریتینیب از 300 mg به 100 mg کاهش یابد. -
مصرف هم‌زمان با القاکننده‌های CYP3A
مصرف آواپریتینیب همراه با القاکننده‌های آنزیم CYP3A، یعنی داروهای تسریع‌کننده این آنزیم، ممکن است اثربخشی دارو را کاهش دهد. بنابراین مصرف همراه توصیه نمی‌شود. اگر مصرف ضروری باشد، باید به تنظیم دوز و اثربخشی دارو توجه کرد. -
مصرف در بارداری و شیردهی
آواپریتینیب در صورت مصرف طی بارداری، ظرفیت آسیب به جنین را دارد. به‌دلیل اثرهای تراتوژن، یعنی ایجاد ناهنجاری‌های مادرزادی، مصرف در بارداری به‌هیچ‌وجه توصیه نمی‌شود. زنان در سن باروری باید در طول درمان و حداقل 6 هفته پس از پایان آن از روش مؤثر پیشگیری از بارداری استفاده کنند. همچنین زنان دریافت‌کننده آواپریتینیب نباید در طول درمان و حداقل 2 هفته پس از پایان آن شیر بدهند، زیرا معلوم نیست دارو وارد شیر مادر می‌شود یا نه و ممکن است به نوزاد آسیب بزند. -
مصرف در سالمندان
در سالمندان، عوارض شناختی و خلقی ممکن است بیشتر دیده شوند. در این گروه، دارو باید با دقت بیشتری پایش شود. تنظیم دوز و مشاهده عوارض اهمیت دارد. -
تداخل با داروهای دیگر
مصرف هم‌زمان با مهارکننده‌های CYP3A4 مانند کتوکونازول، ایتراکونازول و اریترومایسین و القاکننده‌های CYP3A4 مانند فنی‌توئین و ریفامپیسین ممکن است سطح پلاسمایی آواپریتینیب را تغییر دهد. در این حالت ممکن است تنظیم دوز لازم باشد. بنابراین پزشک باید حتماً داروهای هم‌زمان بیمار را ارزیابی کند.
عوارض جانبی
عوارض شناخته‌شده Ayvakit به‌ترتیب فراوانی عبارت‌اند از:
- خستگی، ضعف و بی‌اشتهایی
- اختلال شناختی، سرگیجه، اختلال خواب و توهم
- تهوع، استفراغ، اسهال و درد شکم
- کم‌خونی و نوتروپنی
- خونریزی داخل جمجمه
- ورم اطراف چشم و احتباس مایع
- تغییر رنگ مو
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.