آیا کشیدن دندان پس از پرتودرمانی سرطان سر و گردن ایمن است؟
در این مقاله
پرتودرمانی در درمان سرطان سر و گردن، با وجود مؤثر بودن در کنترل تومور، می‌تواند عوارض بلندمدتی بر سلامت دهان داشته باشد. در این بیماران، حتی اقدامی به‌ظاهر ساده مانند کشیدن دندان پس از پرتودرمانی ممکن است به عوارض جدی منجر شود. به‌ویژه خطر استئورادیونکروز مشکلی مهم است که هم کیفیت زندگی بیمار را کاهش می‌دهد و هم روند درمان را پیچیده می‌کند. به همین دلیل، مدت‌هاست بحث می‌شود که دندان باید پیش از پرتودرمانی کشیده شود یا پس از آن. مطالعه‌ای جدید با ارزیابی ایمنی و خطرات احتمالی کشیدن دندان پس از پرتودرمانی، می‌کوشد ابهام این حوزه را یک گام روشن‌تر کند.
مطالعه‌ای درباره ایمنی کشیدن دندان پس از پرتودرمانی در درمان سرطان سر و گردن که 8 اوت 2024 در مجله JAMA Otolaryngology – Head & Neck Surgery منتشر شد، نشان داد این اقدام در بیمارانی که مقدار بالای تابش دریافت کرده‌اند، خطر نمایان شدن بافت استخوان و استئورادیونکروز (از دست رفتن بافت استخوان) را افزایش می‌دهد.
«استخوان نمایان‌شده وضعیتی است که در آن بافت استخوان با بافت نرم و پوستی که در حالت طبیعی باید آن را بپوشاند، پوشیده نیست و در معرض قرار دارد. پس از پرتودرمانی، نمایان شدن استخوان در نواحی مانند داخل دهان می‌تواند نشانه پیش‌درآمد استئورادیونکروز (مرگ استخوان) باشد و به عوارض جدی منجر شود.
اهمیت مطالعه
برای پیشگیری از عوارض جدی مانند استئورادیونکروز در بیماران تحت درمان سرطان سر و گردن، معمولاً توصیه می‌شود پیش از پرتودرمانی دندان‌های غیرقابل‌حفظ کشیده شوند. بااین‌حال، این اقدام ممکن است روند درمان را 2-4 هفته به تأخیر اندازد و بر میزان بقای بیماران اثر نامطلوب بگذارد. اگرچه کشیدن دندان پس از پرتودرمانی به‌عنوان جایگزین مطرح می‌شود، درباره ایمنی آن داده کافی وجود ندارد.
روش پژوهش و یافته‌ها
در این مطالعه، 50 بیمار تحت درمان سرطان سر و گردن از ژانویه 2020 تا سپتامبر 2022 بررسی شدند. پژوهشگران ایمنی کشیدن دندان در 4 ماه نخست پس از پرتودرمانی و اینکه این اقدام خطر نمایان شدن استخوان و استئورادیونکروز را افزایش می‌دهد یا نه ارزیابی کردند. میانه مدت پیگیری بیماران 26 ماه بود.
از بیماران واردشده به پژوهش، 30 نفر پس از پرتودرمانی بین 1 تا 28 دندان کشیدند. در این بیماران، کشیدن دندان با میانه 64.5 روز پس از پرتودرمانی (دامنه 13-152 روز) انجام شد. 20 بیمار دیگر از کشیدن دندان پرهیز کردند. در میان بیمارانی که دندان کشیدند، 13 نفر دچار نمایان شدن استخوان و 8 نفر دچار استئورادیونکروز شدند.
در دوره پیگیری 2 ساله؛
- خطر نمایان شدن استخوان در همه بیماران 27%،
- این میزان در بیمارانی که دندان کشیده بودند 40%،
- و در بیمارانی که دندان نکشیده بودند 7% ثبت شد.
از نظر خطر استئورادیونکروز؛
- در همه بیماران 18%،
- در بیمارانی که دندان کشیده بودند 23%،
- و در بیمارانی که دندان نکشیده بودند 7% تعیین شد.
به‌ویژه در بیمارانی که پس از پرتودرمانی دندان کشیدند، وقتی میانگین مقدار تابش حفره دهان 35 Gy یا بیشتر بود، خطر نمایان شدن استخوان 58% و خطر استئورادیونکروز 39% بود. به همین شکل، مقدار تابش 31.5 Gy یا بیشتر به ماندیبل (استخوان فک پایین)، میزان بروز این عوارض را افزایش داد.
نتیجه‌گیری و کاربرد بالینی
بر اساس این یافته‌ها، انجام روتین کشیدن دندان پس از پرتودرمانی توصیه نمی‌شود. به‌ویژه در بیمارانی که پرتودرمانی با مقدار بالا در داخل دهان یا ماندیبل دریافت کرده‌اند، باید در نظر داشت که این اقدام ممکن است به عوارض جدی مانند نمایان شدن استخوان و استئورادیونکروز منجر شود.
*
موضوع مرتبط: سرطان و درمان دندان! مصرف‌کنندگان داروهای محافظ استخوان باید به چه نکاتی توجه کنند؟
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.