Tıbbi Onkolog Prof. Dr. Mustafa Özdoğan Memorial Antalya Hastaneler Grubu Onkoloji Merkezi Başkanı "Kanser alanındaki en büyük eksiklik, halka yönelik sade ve anlaşılabilir bilgiye ulaşılamamasıdır. Web sitemiz ile bu eksikliği giderdiğimizi düşünüyorum."

Anasayfa - Kanser Haberleri - Temel onkoloji - Kanser ve Tedavisinde Yan Etkiler - Kanser ve diş tedavisi! Kemik koruyucu ilaç kullananlar nelere dikkat etmeli?
Kanser ve diş tedavisi! Kemik koruyucu ilaç kullananlar nelere dikkat etmeli?

Kanser ve diş tedavisi! Kemik koruyucu ilaç kullananlar nelere dikkat etmeli?

Yazı Boyutu:
Küçült
Sıfırla
Büyült
30.11.2017

Kanserin kendisine veya tedavisine bağlı ağız ve diş sağlığı sorunları şunları içerir: ağız yaraları ( mukozit ); tat değişikliği; diş eti enfeksiyonları; azalmış trombosit sayısına bağlı kanama; çene kemiği sorunları ( osteonekroz ); ağız kuruluğu ( kserostomi ) ve tükrük bezinin az çalışması; yemek yemeyi, tat almayı, yutmayı ve konuşmayı engelleyen durumlar; ve anormal diş gelişimi.

Baş-boyun kanseri olup radyoterapi alan hastaların hemen hepsi; kök hücre nakli yapılan hastaların %80’i; kemoterapi alan hastaların %40’ı; kemik metastazlarına bağlı bisfosfonat uygulananların %1-21’i tedavi sırasında veya sonrasında bazı ağız-diş sağlığı sorunları yaşayabilmektedir.

Kanserli hastalarda kemik metastazı nedeni ile bisfosfonat adlı ilaçlar, kemik ağrısı ve kırık riskini azaltmak amacı ile kullanılırlar. Bu ilaçların kullanımı kemik metastazına bağlı istenmeyen durumların görülme riskini azaltırken beraberinde osteonekroz adlı önemli bir riski de beraberinde getirirler.

Kemik metastazları nedeniyle bisfosfonat kullanımı ağız ve diş sağlığı açısından tehdit midir?

Prostat, mesane, böbrek, meme ve akciğer kanserleri ileri evrelerde kemiğe metastaz yapma eğilimindedir. Kanser hastalarının kemik ilacı olarak adlandırdığı bisfosfonatlar, kanserin kemik metastazlarına bağlı tahribatın ilerlemesini yavaşlatma ve önleme özelliğine sahip ilaçlardır. Bununla birlikte kemik dokuda bazen istenmeyen tahribata da neden olabilir. Nadir görülen ve osteonekroz olarak bilinen bu durum dişlerin yerleştiği çene kemiği bölgesinde gözlenir. Bu bölgede diş kaybı ve çene kemiğinde sıklıkla enfeksiyonun eşlik ettiği bölgesel kemik erimesi (bir tür çürüme) gözlenir.

Kemik metastazlarında kullanılan Bisfosfonatlar kemiğin beslenmesini bozarak kemik hücrelerinin ölmesine, özellikle çene kemiğinde yıkıma neden olabilir. En sık kullanılan bisfosfonatlardan zolendronik asit ( zolendronat ) damardan uygulanır. Zolendronik asit içerikli bu ilacı kullanan kemik metastazlı meme kanserli hastalarda çene osteonekrozu gelişme sıklığı %1.2 ila %12 arasında değiştiği bilinmektedir. Yapılan çalışmalarda zolendronik asitin kullanım süresi 1 yılı aşan hastalarda bu oranın arttığı 2 yılı bulan ve aşan hastalarda ise neredeyse %12-15’lere ulaştığı gözlenmiştir. Bu nedenle hastalarda bisfosfonatların özellikle bir yıldan fazla kullanımının gerekliliği gözden geçirilmeli. Zorunlu olmayan durumlarda veya ciddi düzeyde ağız ve diş problemlemi olan hastalarda bisbosfonatların yarar, zarar oranları tartılarak gerekirse kullanımı sonlandırılmalıdır.

Kemik metastazları üzerine koruyucu etki yaparken bisfosfonatların, neden sadece çene kemiğinde osteonekroza neden olduğu tam olarak bilinmemektedir. Çene bölgesi kemiklerinin ağız içi mikroorganizmalardan direk olarak etkilenebilmesi olası nedenlerinden biri olarak görülmektedir. Bu nedenle, özellikle kanser tedavisi gören kişilerde ağız sağlığı ve hijyeni son derece önemlidir.

Bisfosfonat kullanımına bağlı osteonekroz için risk faktörleri nelerdir?

Bisfosfonat kullanımı sonrası çene osteonekrozu kendiliğinden gelişebileceği gibi, herhangi bir ağız içine uygulanan cerrahi işlem sonrası da gelişebilir. Bu nedenle özellikle kemik ilacı kullanan kanser hastaları, acil durumlar dışında, özellikle çene kemiğine müdahaleli diş tedavisi yaptırmamalıdır. Ayrıca bozuk ağız hijyeni, sigara ve alkol kullanımı ve diyabet öyküsü çene osteonekroz riskini artırır.

Bisfosfonatlara bağlı çene osteonekrozunu önleyici tedbirler nelerdir?

- Kemik metastazı tedavisi nedeni ile bifosfonat uygulanmaya karar verilen hastalarda tedavi öncesi ağız ve diş hijyeninin düzeltilmesi, düzenli diş fırçalama alışkanlığının kazandırılması, sigaranın bırakılması, diyabeti olan bireylerde kans şekerinin düzenlenmesi, çürük dişlere yönelik tedavilerin bisfosfonat tedavisi öncesi yapılması alınabilecek önemli tedbirlerdendir.

- Bisfosfonat kullanımı sonrasında da düzenli diş hekimi kontrolleri ve ağız sağlığının sürdürülmesine yönelik çabalara devam edilmelidir.

Bisfosfonat kullanan hastalarda tüm ağız bakımı işlemleri rahatlıkla yapılabilir; fakat çekim, kanal tedavisi ve implant gibi invaziv işlemler zorunlu olmadan yapılmamalıdır.

- Kanser hastaları herhangi bir sebeple diş hekimine başvuruyorsa, hastalığının durumu, aldığı tedavi ve kan değerleri konusunda diş hekimine bilgilendirici rapor vermelidir.

- Eğer çene kemiğine yönelik zorunlu yaralayıcı bir diş müdahalesi gerekli ise kemik üzerine etkili bu ilaçlar mümkünse müdahaleden en az 2 ay önce kesilmelidir.

- Çene osteonekrozu olduğundan şüphelenilen hastalar, mümkünse bu durumun tedavisinde uzmanlaşmış bir diş hekimine ( dental onkoloji uzmanına ) yönlendirilmelidir.

Kanser hastası diş çektirebilir mi? Hastalara ağız ve diş sağlığı hakkında genel öneriler

- Ülkemizde ağız hijyeninde sorunlar ve diş problemleri azımsanmayacak oranda yüksektir. Bu nedenle tüm kanser hastaları kanser tedavisi başlamadan önce diş hekimince görülmeli ve gerekli tedaviler planlanmalıdır.

- Kemoterapide diş ağrısı ve diş enfeksiyonu sorunu yaşarsanız, yakın tarihli kan tetkiki sonuçlarınızla diş hekimine başvurmalı ve aldığınız kanser tedavileri hakkında bilgi vermelisiniz. Diş hekiminizle tıbbi onkoloğunuzu veya onkoloji hemşirenizi görüştürmekte fayda olabilir.

- Fırçalama için yumuşak bir fırça tercih edilmeli, elektrikli diş fırçaları tercih edilmemeli. Eğer düzenli diş ipi kullanma alışkanlığınız varsa mumlu ve şerit diş ipi kullanması önerilir, eğer kullanmıyorsanız diş ipi kullanmaya başlamak için uygun bir zaman değildir.

- Eğer diş macunu ağzınızı veya dişlerinizi sızlatıyor veya fırçalarken mideniz bulanıyorsa, fırçalamak yerine karbonatlı gargara ile ağzınızı temizleyin.

- Protezler yemekten sonra ve gece yatarken ağzınızdan çıkarılarak temizlenmelidir.

İlginizi çekebilir: Diş eti - periodontal hastalığı birçok kanser için risk oluşturuyor

Sağlıklı ve mutlu kalın...
Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Beğenmedim
Gönder
Kaynak:

1. Dhesy-Thind S, Fletcher GG, Blanchette PS.
Use of Adjuvant Bisphosphonates and Other Bone-Modifying Agents in Breast Cancer: A Cancer Care Ontario and American Society of Clinical Oncology Clinical Practice Guideline.
J Clin Oncol. 2017 Jun.

2. Reducing the Risk of Oral Complications During and After Cancer Therapy
A Conversation With Lauren Levi, DMD.
ascopost.com 2016 Dec

3. Filiz Sezer Dt.
Bisfosfonatlar ve Çene Kemiği Üzerindeki Etkileri. Bitirme Tezi.
Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, 2011

4. Zafer Akarslan Z, Altundağ Kahraman S.
Kemik metastazı yapmış prostat kanseri tedavisinde kullanılan bifosfonata bağlı olarak çene kemiklerinde gelişen osteonekroz: vaka raporu ve literatür derlemesi.
Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi 2008.

5. Yarom N, Lazarovici TS, Elas S.
Oral bisphosphonate-related osteonecrosis of the jaw: incidence, clinical features, prevention, and treatment recommendations. Clinic Rev Bone Miner Metab 2010
Sayfada yer alan yazılar sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
Kanser Haberleri
Arı sütü nedir? Faydaları, yan etkileri ve kanserde denenmesi
Arı sütü nedir? Faydaları, yan etkileri ve kanserde denenmesi
Kemoterapi hakkında bilinen 11 yanlış ve doğruları
Kemoterapi hakkında bilinen 11 yanlış ve doğruları
Saç boyası kanser riskini artırır mı?
Saç boyası kanser riskini artırır mı?
Kanser riskini azalttığı sanılan 8 yanlış beslenme önerisi ve doğruları
Kanser riskini azalttığı sanılan 8 yanlış beslenme önerisi ve doğruları