بیوپسی مایع؛ بحث‌ها درباره تشخیص زودهنگام با آزمایش خون همچنان گسترش می‌یابد
در این مقاله
سرطان گروهی از بیماری‌هاست که زندگی انسان را تهدید می‌کند، اما با تشخیص زودهنگام می‌توان آن را به‌طور کامل درمان کرد. با این حال، در تشخیص زودهنگام بسیاری از سرطان‌ها هنوز به جایگاه مطلوب نرسیده‌ایم. ابزارهای فناورانه‌ای که در سالهای اخیر توسعه یافته‌اند، امکان تشخیص زودهنگام سرطان را افزایش داده‌اند. یکی از این ابزارها بیوپسی مایع است؛ فناوری‌ای که شناسایی و پیگیری سلول‌های سرطانی را از طریق آزمایش خون ممکن می‌سازد. شناخته‌شده‌ترین بیوپسی مایع در جهان برای تشخیص زودهنگام سرطان، آزمایش Galleri است. این آزمایش با فراهم کردن امکان تشخیص زودهنگام 50 نوع سرطان می‌تواند به درمان زودتر بیماری کمک کند. با این حال، فناوری بیوپسی مایع که هنوز برای «تشخیص زودهنگام سرطان» از FDA، سازمان غذا و داروی آمریکا، تأیید نگرفته است، خطر نتایج گمراه‌کننده را نیز به همراه دارد. از این رو، استفاده از بیوپسی مایع برای تشخیص زودهنگام سرطان به رویکردی محتاطانه نیاز دارد.
آنتونی آرنز، آتش‌نشان 51 سالهای که در شهر میسا در ایالت آریزونا زندگی می‌کند، پس از دریافت نتیجه منفی آزمایش خون Galleri که 50 نوع سرطان را غربالگری می‌کند، نفس راحتی کشید. برای آتش‌نشانی که به دلیل شغلش، خطر ابتلا به سرطان در او 9% و خطر مرگ ناشی از سرطان بیش از 14% بیشتر از فردی معمولی است، این خبر بسیار خوبی بود.
در روزهای بعد، شهر میسا آتش‌نشانان بالای 50 سال را به غربالگری رایگان سلامت، از جمله تصویربرداری تشدید مغناطیسی تمام بدن، دعوت کرد. اما آرنز با اعتماد به نتایج منفی آزمایش Galleri نمی‌خواست وقت بیشتری برای این غربالگری صرف کند. با این حال، وقتی به همکارانی فکر کرد که در 3 سال گذشته بر اثر سرطان جان باخته بودند، نگرانی بر او غلبه کرد. همکارانش 10 سال از آرنز جوان‌تر بودند. کاش آنان نیز امکان چنین غربالگری رایگانی را داشتند؛ شاید همه چیز متفاوت می‌شد. او مدتی به جست‌وجو پرداخت و در وب‌سایت آزمایش Galleri دید که نتایج منفی مانند «سیگنال سرطان شناسایی نشد» نیز خطر سرطان را به صفر نمی‌رسانند.
آرنز هرچند می‌خواست نتیجه آزمایش خون را باور کند، با نگرانی ناشی از مرگ همکاران جوان‌ترش، غربالگری رایگان پیشنهادی را پذیرفت و برای خود وقت تصویربرداری تشدید مغناطیسی گرفت. نتایج او را ناامید کرد. متأسفانه آزمایش خون Galleri حقیقت را نگفته بود. آرنز به سرطان کلیه مرحله-1 مبتلا بود.
آزمایش Galleri چیست و از چه فناوری‌ای استفاده می‌کند؟
آزمایش Galleri از DNA آزاد و بدون سلول (cfDNA) موجود در خون فرد برای بررسی الگوهای متیلاسیون استفاده می‌کند. cfDNA نوعی DNA است که بر اثر آپوپتوز، یعنی مرگ برنامه‌ریزی‌شده، یا نکروز سلول‌های تومور به خون آزاد می‌شود. آزمایش Galleri در مطالعه CCGA (Circulating Cell-free Genome Atlas) اعتبارسنجی شده است؛ این مطالعه طراحی مورد-شاهدی دارد. این آزمایش بیوپسی مایع اپی‌ژنتیک می‌تواند سیگنال مشترک سرطان در بیش از 50 نوع مختلف سرطان را شناسایی و منشأ سیگنال سرطان را تعیین کند.
در سرطان، الگوهای غیرطبیعی متیلاسیون و تغییرات حاصل از آن در بیان ژن می‌توانند به رشد تومور کمک کنند. بنابراین، الگوهای مشخص متیلاسیون DNA می‌توانند به‌عنوان سیگنال سرطان عمل کنند و اطلاعاتی درباره منشأ آن بدهند. با این فناوری شناسایی الگوهای متیلاسیون آزمایش Galleri تشخیص زودهنگام بسیاری از انواع سرطان را هدف می‌گیرد.
آیا با نتیجه منفی بیوپسی مایع می‌توان آسوده‌خاطر شد؟
توانایی این آزمایش خون در شناسایی سرطان و، شاید مهم‌تر از آن، نتایج نادرستش از همان روز نخست در دست بررسی بوده است. بسیاری هنوز نمی‌دانند در عمل چه میزان و چگونه نتایج نادرست ایجاد می‌شود و این اتفاق چند وقت یک‌بار رخ می‌دهد. افزون بر این، آزمایش هنوز به تأیید FDA، سازمان غذا و داروی آمریکا، نرسیده است.
دکتر ورشالی شوکلا، از بنیان‌گذاران مرکز سرطان Vincere که به آتش‌نشانان شهر میسا غربالگری رایگان سلامت ارائه می‌کند و خود متخصص پرتودرمانی سرطان است، بر این نکته تأکید می‌کند که غربالگری سرطان موضوعی بسیار پیچیده است.
«صادقانه بگویم، آزمایش‌ها خوب‌اند، اما هنوز برای استفاده گسترده‌تر آماده نیستند.»
نتیجه مثبت آزمایش نباید بلافاصله شما را نگران کند
آرنز تنها آتش‌نشانی نبود که پس از نتیجه آزمایش خون ناامید شد. مایک کرتیس 51 ساله که از 17 سالگی این شغل را انجام می‌دهد نیز می‌داند که در معرض خطر سرطان است. پدر کرتیس هم آتش‌نشان بود و در 58 سالگی بر اثر سرطان درگذشت. با این حال، او چندان نگران نبود، زیرا غربالگری سلامت انجام داده بود و نتایجش سالم بود. سپس آزمایش خون Galleri او را شوکه کرد. نتیجه مثبت بود و نشانه‌های سرطان شناسایی شده بود.
مثبت بودن آزمایش خون با وجود نتایج منفی غربالگری سلامت، دکتر شوکلا را به تردید انداخت. او برای اطمینان، اسکن PET-CT شکم و لگن را برای کرتیس درخواست کرد. حق با دکتر شوکلا بود؛ کرتیس سرطان نداشت. Galleri بار دیگر نتیجه نادرستی داده و موجب نگرانی شده بود.
داده‌های آزمایش خون Galleri چه می‌گویند؟
دکتر شوکلا می‌گوید 18 ماه پس از آغاز استفاده از آزمایش خون در غربالگری‌ها، از 2000 غربالگری فقط 1 مورد نتیجه مثبت کاذب داشته است؛ یعنی آزمایش مثبت بوده، در حالی که در واقع سرطانی وجود نداشته است. اما آزمایش 2 نفر را به‌درستی شناسایی کرده بود. یکی از آنان به کوردوما، نوع نادری از سرطان استخوان، و دیگری به سرطان سلول سنگفرشی سر و گردن مبتلا بود. شناسایی هر دو مورد در مراحل بسیار زودرس به کمک آزمایش Galleri، امکان درمان زودهنگام را فراهم کرد.
در مقابل، تعداد نتایج منفی کاذب 28 مورد بود؛ یعنی با وجود سرطان، نتیجه آزمایش منفی شده بود. این وضعیت نشان می‌دهد حساسیت آزمایش در شناسایی سرطان پایین بوده است. همچنین 500 آزمایش دیگر هنوز تأیید نشده‌اند. بنابراین، احتمالاً این عدد 28 بیشتر خواهد شد. این نتیجه‌ای وحشتناک است. دانشمندان معتقدند این آزمایش درباره وجود یا نبود سرطان برداشت نادرستی ایجاد می‌کند.
دکتر شوکلا: «این احساس امنیت کاذب بزرگی است. از سوی دیگر، دنبال کردن سرطان، آن هم سرطانی که وجود ندارد، می‌تواند واقعاً آزاردهنده و پرهزینه باشد.»
اما دکتر ویتنی جونز، از مدیران شرکت Grail Medical، می‌گوید هدف کلی شرکت ارائه آزمایشی حساس است که خطرناک‌ترین سرطان‌ها را به‌درستی شناسایی کند و به‌جای جایگزین شدن با دیگر غربالگری‌های سلامت، مکمل آن‌ها باشد . همچنین حساسیت آزمایش می‌تواند برحسب نوع سرطان متفاوت باشد.
به نظر پروفسور دکتر جی-هیون لی از مرکز سرطان سلامت دانشگاه فلوریدا که داده‌های عمومی Grail و داده‌های دکتر شوکلا را بررسی کرده است، نتایج «کمی ترسناک‌اند.» این نتایج نشان می‌دهند افراد تا چه اندازه باید به احتمال درست بودن نتیجه این آزمایش اعتماد کنند. با نتیجه مثبت چقدر باید نگران شوند، یا با نتیجه منفی تا چه حد می‌توانند آسوده‌خاطر باشند؟
در حالی که فقط نیمی از پیش‌بینی‌های مثبت در داده‌های دکتر شوکلا تأیید شده بود، این نسبت در داده‌های Grail برابر با 38% بود؛ یعنی 35 مورد از 92 آزمایش درست بود. اما دکتر لی گفت میزان نتایج نادرست، با آنکه آستانه مشخصی وجود ندارد، «اعتماد چندانی به دقت آزمایش ایجاد نمی‌کند» .
«در محیط بالینی، ارزش اخباری مثبت برای تصمیم‌گیری درباره بیمار مفیدتر است. ارزش اخباری مثبت همیشه بالا نیست، زیرا همه چیز همیشه به‌طور کامل در بالین بازتاب پیدا نمی‌کند. اما اگر در جمعیت عمومی، فقط 38% از بیمارانی که نتیجه Galleri آنان مثبت است واقعاً سرطان داشته باشند، آزمایش برای تصمیم‌گیری بیمار یا پزشک چندان مفید نیست.»
در همین حال، دکتر الکترا پسکت، اپیدمیولوژیست و متخصص غربالگری سرطان از دانشگاه ایالتی اوهایو، تأکید کرد که نتایج مثبت کاذب و منفی کاذب هر دو مجموعه‌ای از هزینه‌ها را برای افراد به همراه دارند. «اگر قرار باشد آزمایش به کسی پیشنهاد شود، به نظر من باید همه چیز کاملاً و بیش از اندازه روشن باشد.»
پس چرا آزمایش خون Galleri همچنان در آمریکا استفاده می‌شود؟
به گفته دکتر شوکلا، داده‌هایی که امروز به دست می‌آیند، برای کمک به مؤثرتر شدن آزمایش در آینده اهمیت دارند. متخصصان، پزشکان و مهم‌تر از همه بیماران به چنین آزمایش‌هایی نیاز دارند که سرطان را سریع و زودهنگام تشخیص دهند. با این حال، گروه شرکت‌های Grail برای بهبود این آزمایش به داده‌های گروه‌هایی با خطر بسیار بالاتر سرطان، حتی پرخطرتر از آتش‌نشانان، نیاز دارد.
نه کرتیس و نه آرنز از انجام این آزمایش پشیمان نیستند. کرتیس گفت اینکه برای چند روز تصور کرده سرطان دارد، از نظر عاطفی هزینه چندان بزرگی نداشته است. او البته پذیرفت که اگر هزینه‌ای مالی پرداخته بود، وضعیت مسیر متفاوتی پیدا می‌کرد. آرنز نیز تأکید کرد که همکارانش نباید از انجام غربالگری‌های بیشتر سلامت غفلت کنند.
دکتر شوکلا: «هر مرکز پزشکی که این آزمایش را انجام می‌دهد باید بسیار محتاط باشد. این کار به آن آسانی نیست.»
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.