داروی تازه و امید تازه برای شایع‌ترین سرطان، سرطان پوست: سونیدگیب (Odomzo)

سرطان‌های پوست شایع‌ترین سرطان‌ها هستند؛ به‌گونه‌ای که تقریباً نیمی از تمام موارد سرطان را تشکیل می‌دهند. بیشتر آن‌ها توان انتشار یا متاستاز کمی دارند و اغلب زود تشخیص داده می‌شوند. بر اساس سلول منشأ، معمولاً به ملانوما، با منشأ سلول‌های رنگ‌دهنده پوست موسوم به ملانوسیت، و غیرملانوما تقسیم می‌شوند. حدود 98% سرطان‌های پوست از نوع غیرملانوما هستند. سرطان‌های غیرملانومایی پوست نیز 2 نوع اصلی و شایع دارند: سرطان سلول بازال و سرطان سلول سنگفرشی.

سرطان‌های سلول بازال از تکثیر غیرطبیعی و مهارنشدنی سلول‌های بازال در لایه بیرونی پوست ایجاد می‌شوند و حدود 80% سرطان‌های غیرملانومایی پوست را تشکیل می‌دهند. قرارگیری بیش‌ازحد در معرض پرتوهای فرابنفش خورشید، مهم‌ترین علت ایجاد آن است. سرطان سلول بازال پوست در مرحله اولیه با درمان‌های موضعی مانند جراحی یا پرتودرمانی کاملاً بهبود می‌یابد؛ اما در بیماری پیشرفته موضعی یا منتشرشده به بافت‌های دوردست، یعنی متاستاتیک، به درمان سیستمیک مؤثر نیاز است. اخیراً پیشرفت مهمی در این زمینه رخ داد و برای سرطان سلول بازال پیشرفته موضعی پوست، داروی جدید و مؤثری به نام  سونیدگیب (Odomzo) از سوی FDA تأیید شد. دریافت تأیید FDA برای دارو فرایندی بسیار دشوار و طولانی، اما تضمین مهمی برای توازن سود و زیان است. مصرف داروی جدید برای بیماران سرطان سلول بازال پیشرفته موضعی پوست در نظر گرفته شده است که بیماری آن‌ها پس از جراحی یا پرتودرمانی عود کرده یا این درمان‌ها برای آن‌ها قابل انجام نیست.

سونیدگیب با سرکوب سازوکار داخل‌سلولی فعال در سرطان سلول بازال عمل می‌کند و از این راه رشد کانون‌های سرطانی را متوقف یا کم می‌کند. اثربخشی آن در یک کارآزمایی بالینی نشان داده شد. در مطالعه، به 194 بیمار با تشخیص سرطان سلول بازال پیشرفته موضعی، سونیدگیب داده شد و میزان کوچک شدن یا ناپدید شدن تومورها بررسی گردید. در بیش از نیمی از بیماران، کوچک شدن قابل توجه یا ناپدید شدن تومور مشاهده شد؛ در نیمی از این پاسخ‌دهندگان، اثر دست‌کم 6 ماه ماند و به‌طور کلی طول اثر حدود 2-19 ماه متفاوت بود. دوز مطلوب روزانه دارو نیز 200 mg تعیین شد.

در نتیجه؛ با وجود اینکه سرطان سلول بازال شایع‌ترین سرطان پوست است، ابزارهای کافی علیه آن در اختیار نداریم. در مراحل اولیه با درمان موضعی نتایج مثبت حاصل می‌شود، اما در مراحل پیشرفته گزینه‌ها بسیار محدودند. در این وضعیت، تأیید سونیدگیب با افزایش گزینه‌های اندک درمانی، پیشرفتی امیدبخش هم برای این بیماران و هم برای دیگر بیماران سرطانی پیگیر پیشرفت‌ها بوده است.