درمان سرطان پروستات با میتوکسانترون

میتوکسانترون چیست و چگونه اثر میکند؟
تومورهای سرطانی برخلاف بافت عادی با تقسیم سلولی مهارنشدنی مشخص میشوند. سلولهای عادی در تماس با سلولهای مشابه تقسیم را متوقف میکنند؛ این سازوکار مهار تماسی نام دارد. سلولهای سرطانی این توانایی را از دست میدهند و کنترلها و تعادلهای عادی محدودکننده تقسیم را ندارند. تقسیم سلولی در هر دو سلول عادی و سرطانی از راه چرخه سلولی انجام میشود. این چرخه از استراحت به رشد فعال و سپس به میتوز(تقسیم) میرود.
شیمیدرمانی توانایی کشتن سلولهای سرطانی را با متوقفکردن تقسیم آنها اعمال میکند. معمولاً داروها به مادهای آسیب میزنند که به سلول میگوید چگونه با تقسیم از خود نسخه بسازد، یعنی RNA یا DNA. سلولهایی که نتوانند تقسیم شوند میمیرند. هرچه تقسیم سریعتر باشد، احتمال کشتن سلولها با شیمیدرمانی و کوچکشدن تومور بیشتر است. همچنین داروها سبب خودکشی سلولی، یعنی مرگ خودخواسته یا آپوپتوز) میشوند.
داروهای شیمیدرمانی که فقط هنگام تقسیم بر سلول اثر میگذارند، عوامل ضدسرطان اختصاصی چرخه سلولی نامیده میشوند. داروهایی که بر سلولهای در حال استراحت اثر دارند، غیراختصاصی چرخه سلولیاند. برنامه شیمیدرمانی بر حسب نوع سلول، سرعت تقسیم و زمانی که داروی خاص میتواند مؤثر باشد تعیین میشود؛ بنابراین معمولاً بهصورت دورهای داده میشود.
میتوکسانترون در گروه آنتیبیوتیکهای ضدتومور قرار میگیرد. آنتیبیوتیکهای ضدتومور از فرآوردههای طبیعی تولیدشده توسط قارچ خاکی Streptomyces ساخته میشوند. این داروها در چندین مرحله چرخه سلولی اثر دارند و اختصاصی چرخه شمرده میشوند. چند نوع آنتیبیوتیک ضدتومور وجود دارد:
- آنتراسیکلینها: دوکسوروبیسین، دانوروبیسین، میتوکسانترون و ایداروبیسین.
- کرومومایسینها: داکتینومایسین و پلیکامایسین.
- سایر موارد: میتومایسین و بلئومایسین.
میتوکسانترون برای چه هدفی در درمان کدام سرطانها به کار میرود؟
میتوکسانترون داروی شیمیدرمانی ضدسرطان، یعنی «ضدنئوپلاسم» یا «سیتوتوکسیک» است. این دارو «آنتیبیوتیک ضدتومور» طبقهبندی میشود و در بیماریهای زیر کاربرد دارد:
- پیشرفته و بیپاسخ به هورموندرمانی، در سرطان پروستات همراه با استروئیدها برای بیماران استفاده میشود.
- لوسمی میلوژن حاد (AML)
- سرطان پستان
- لنفوم غیرهوچکین
هدف درمان
برای کنترل بیماری با پسرفت آن، افزایش طول عمر بیماران و کاهش شکایتهای ناشی از بیماری به کار میرود.
شیوه تجویز، دوز و برنامه میتوکسانترون
میتوکسانترون با دوز 12 mg/m2 هر 21 روز یک دوره داده میشود.
افزون بر درمان، بیماران طی دوره هر روز منظم صبحها 8 mg دگزامتازون و شبها 40 mg فاموتیدین مصرف میکنند.
میتوکسانترون طی 30 dk (دقیقه) بهصورت انفوزیون آزاد وریدی، یعنی سرم، داده میشود.
معمولاً در واحدهای شیمیدرمانی روزانه تجویز میشود و بیمار پس از درمان به خانه برمیگردد.
بسته به پاسخ و تحمل درمان، میتوان حداکثر مجموع 200 mg تجویز کرد.
عوارض جانبی میتوکسانترون
عوارض زیر در دریافتکنندگان میتوکسانترون شایعاند؛ یعنی بیش از % 30 دیده میشوند:
- کاهش گذرای شمار سلولهای سفید و قرمز خون
- تهوع و استفراغ
- تب
- افزایش آزمایشهای خونی سنجش عملکرد کبد؛ پس از قطع درمان به حالت طبیعی برمیگردند.
عوارض زیر در دریافتکنندگان میتوکسانترون کمتر شایعاند؛ تقریباً در % 10-29 رخ میدهند:
- خستگی
- زخمهای دهان
- ریزش مو
- اسهال
- نوار قلب غیرطبیعی و اختلال ریتم قلب (آریتمی)
- فشار خون پایین.
- تغییر رنگ آبی / سبز در سفیدی چشم یا ادرار طی 1-2 روز پس از درمان.
عوارض احتمالی دیررس میتوکسانترون:
یک عارضه جدی اما نادر میتوکسانترون میتواند بر توان پمپاژ قلب اثر بگذارد. پزشک پیش از دریافت دارو ممکن است عملکرد قلب را بررسی کند و در طول درمان نیز قلب را بهطور دورهای پایش خواهد کرد.
سالها پس از دریافت میتوکسانترون، خطر ایجاد سرطانهای ثانویه مانند لوسمی بسیار کم است. درباره این خطر با پزشک صحبت کنید.
پیگیری
پیگیری چند وقت یک بار لازم است؟
آزمایشهای خون معمولاً پیش از هر درمان بررسی میشوند. آزمایشهای لازم شامل شمارش کامل خون، یعنی هموگرام، و پنل جامع متابولیک، یعنی بیوشیمی است. پزشک میتواند آزمایشهای خونی دیگری نیز اضافه کند.
تصویربرداری یا بررسی رادیولوژیک چند وقت یک بار لازم است؟
سیتیاسکن (BT) و/یا تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI)، Ga-68 PSMA PET/BT و روشهای مشابه پیش از درمان بررسی میشوند. اینها پس از چند نوبت درمان یا تقریباً هر شش هفته تکرار میشوند. با نظر پزشک تصویربرداری میتواند زودتر یا دیرتر انجام شود.
نتایج آزمایش خون یا تصویربرداری چگونه بر درمان اثر میگذارند؟
بسته به نتایج، پزشک میتواند مصرف میتوکسانترون را طبق برنامه ادامه دهد، دوز را عوض کند یا درمان را تغییر دهد.
نکات مهم هنگام مصرف میتوکسانترون
- مگر اینکه دستور دیگری داده شود، روزانه دستکم دو تا سه لیتر مایعات بنوشید.
- دستها را مرتب بشویید.
- برای کاهش خطر خونریزی از ریشتراش برقی استفاده کنید.
- از ورزشهای تماسی یا فعالیتهایی که ممکن است آسیب ایجاد کنند دوری کنید.
- برای کمک به درمان یا پیشگیری از زخم دهان، مسواک نرم به کار ببرید.
- از مواجهه با آفتاب دوری کنید. ضدآفتاب SPF 15 یا بالاتر و لباس محافظ بپوشید.
- بهطور کلی نوشیدنی الکلی باید به حداقل برسد یا کاملاً کنار گذاشته شود. درباره آن با پزشک صحبت کنید.
- فراوان استراحت کنید.
- تغذیه خوب را ادامه دهید.
- اگر نشانه یا عارضه جانبی داشتید، حتماً با تیم مراقبت سلامت خود مطرح کنید. آنان میتوانند دارو تجویز کنند یا توصیههای مؤثر دیگری برای مدیریت این مشکلات بدهند.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.