جراحی لنف‌ادم چگونه انجام می‌شود؟ آیا کاملاً برطرف می‌شود؟ اطلاعات مهم برای سرطان پستان

لنف‌ادم چیست؟

لنف‌ادم تورمی است که در نتیجه تجمع مایع لنف میان بافت‌ها ایجاد می‌شود. اغلب یک دست یا یک پا درگیر می‌شود. لنف‌ادم فقط ناشی از سرطان و درمان آن نیست و ممکن است در بسیاری از بیماری‌های دیگر نیز به‌صورت نشانه یا شکایت همراه دیده شود (برای مثال تروما، سوختگی‌ها، عفونت‌هایی مانند فیلاریازیس، نارسایی مزمن وریدی و چاقی مرضی/شدید).

لنف‌ادم در سرطان

شایع‌ترین علت لنف‌ادم در افراد مبتلا به سرطان، ترکیب برداشتن غدد لنفاوی با جراحی و پرتودرمانی است. افرادی که لنف‌ادم را بیشتر در آن‌ها می‌بینیم، بیمارانی هستند که در جراحی سرطان پستان غدد لنفاوی زیربغلشان برداشته شده است.

سیستم لنفاوی بخشی از سیستم ایمنی ماست که علیه عفونت‌ها، اجسام خارجی و بیماری‌ها فعالیت می‌کند. در پزشکی، غددی که گره لنفاوی نامیده می‌شوند نیز بخشی از سیستم لنفاوی هستند. همان‌گونه که در شکل بالا دیده می‌شود، غدد لنفاوی مانند ایستگاه‌های مسیر رگ لنفاوی کار می‌کنند. در هر ناحیه زیربغل ما بیش از 30 غده لنفاوی وجود دارد. برداشتن غدد لنفاوی با جراحی ممکن است جریان لنف را مختل کند و موجب تجمع مایع لنف میان بافت‌ها شود که لنف‌ادم می‌نامیم. هرچه تعداد غدد برداشته‌شده بیشتر باشد، خطر لنف‌ادم بالاتر می‌رود.

شناخت لنف‌ادم در دوره ابتدایی، ارجاع بیمار به متخصص طب فیزیکی و شروع زودهنگام توان‌بخشی مهم است. امروزه رایج‌ترین درمان‌های لنف‌ادم، استفاده از روش‌های گوناگون برای کاهش و بهبود تورم اندام‌ها هستند. این‌ها شامل تخلیه دستی لنف (یعنی ماساژ)، ورزش و فشرده‌سازی با لباس‌های ویژه یا باند کشی هستند. با این حال، این روش‌ها زمان‌بر هستند و ممکن است در همه بیماران نتیجه کامل به دست نیاید.

در سال‌های اخیر روش‌های جراحی برای درمان لنف‌ادم آزمایش می‌شوند. بای‌پس رگ‌های لنفاوی و پیوند غده لنفاوی عروق‌دار، 2 روش تازه و مؤثر در این زمینه هستند.

بای‌پس لنفی‌وریدی و پیوند غده لنفاوی عروق‌دار

جراحی بای‌پس لنفی‌وریدی، آناستوموز دادن رگ‌های لنفاوی مسدود به سیاهرگ‌های کوچک نزدیک آن‌هاست. اغلب با فایده سریع، جریان لنف بهبود می‌یابد. در بیشتر بیماران، به‌ویژه بیماران دارای لنف‌ادم مرحله ابتدایی، بای‌پس غده لنفاوی ممکن است در بلندمدت مفید باشد. اما در برخی بیماران حدود 12 ماه پس از جراحی، اثربخشی شروع به کاهش می‌کند.

در مقابل، پیوند غدد لنفاوی عروق‌دار از ناحیه دیگری از بدن مانند بای‌پس لنفی‌وریدی سریع نتیجه نمی‌دهد و معمولاً 6-9 ماه پس از جراحی جریان لنف ایدئال ایجاد می‌شود.

مطرح می‌شود انجام این دو جراحی با هم می‌تواند هم تسکین سریع و هم پایدار ایجاد کند و درمانی قوی برای بیماران لنف‌ادم باشد.

بای‌پس لنفی‌وریدی و انتقال گره لنفاوی عروق‌دار همراه با بازسازی پستان با جراحی پلاستیک

امروزه با حضور جراحان پلاستیک در جراحی‌های سرطان پستان ، بسیاری از زنان نسبت به گذشته ظاهر پستان رضایت‌بخش‌تری دارند. درمان لنف‌ادم و بازسازی پستان را می‌توان هم‌زمان انجام داد و این مدت بهبود یا بستری بیمار را کاهش می‌دهد. در یک جراحی مشترک می‌توان بازسازی پستان، پیوند گره لنفاوی عروق‌دار و بای‌پس لنفی‌وریدی را انجام داد.

مداخله در لنف‌ادم با لیپوساکشن

همه بیماران ممکن است برای بای‌پس لنفی‌وریدی و پیوند گره لنفاوی عروق‌دار مناسب نباشند. به‌ویژه در بیماران دارای لنف‌ادم شدید، فایده این روش‌ها محدود است. با لیپوساکشن که به‌عنوان روش برداشتن چربی شناخته می‌شود، می‌توان بافت دچار لنف‌ادم را کوچک کرد و به بیماران تسکین داد.

دست درگیر بیماری که به دلیل درمان سرطان پستان لنف‌ادم دارد، پیش از لیپوساکشن (چپ) و پس از آن (راست). این فرایند حجم دست را 1.600 mL کاهش داده است. تصاویر: Dr. Mark Schaverien، مرکز سرطان MD Anderson.

کوچک کردن بافت متورم با لیپوساکشن در بیماران لنف‌ادم مانند لیپوساکشن با هدف زیبایی انجام می‌شود

انتخاب درمان درست

ابتدا باید لنف‌ادم زود تشخیص داده شود و این وضعیت عارضه جانبی اجتناب‌ناپذیر درمان سرطان تلقی نشود. پیش از پیشرفت تورم، باید برای درمان به متخصص طب فیزیکی باتجربه در این زمینه مراجعه کرد. برخی بیماران می‌توانند با درمان فشاری و تخلیه دستی طی 6 ماه کاملاً از این مشکل رها شوند. برای کسانی که به این درمان پاسخ نمی‌دهند، جراحی‌های لنف‌ادم ممکن است مناسب باشند و انجام زودتر جراحی می‌تواند نتیجه بهتری بدهد.

برای تعیین اینکه آیا بیمار از جراحی سود خواهد برد و کدام روش باید یا نباید انجام شود، بررسی جامعی لازم است.

- موضوع مرتبط: به‌اندازه همه درمان‌های سرطان مهم است: توان‌بخشی انکولوژیک!